AMSTERDAM – De internationale energiemarkten staan opnieuw onder zware druk. Sinds begin 2026 zijn de prijzen van aardgas, olie en andere brandstoffen fors gestegen. Vooral Europa wordt geconfronteerd met de gevolgen van de oorlog rond Iran en verstoorde energieleveringen.
Een internationaal circulerend prijsoverzicht noemt stijgingen van 233 procent voor Europees aardgas en 212 procent voor Brits aardgas. Ook stookolie, ruwe olie, benzine en steenkool zijn volgens dat overzicht aanzienlijk duurder geworden.
De exacte percentages zijn niet allemaal onafhankelijk bevestigd. Wel tonen gegevens van internationale energieorganisaties en handelsplatforms aan dat de energiemarkten sinds het voorjaar van 2026 uitzonderlijk sterk zijn ontregeld.
Oorlog rond Iran raakt wereldwijde energievoorziening
De belangrijkste oorzaak ligt in het Midden-Oosten. Door het militaire conflict rond Iran is het transport van olie en vloeibaar aardgas via de Straat van Hormuz ernstig verstoord.
Deze zeestraat vormt een van de belangrijkste verbindingen voor de mondiale energiehandel. Vooral Qatar en de Verenigde Arabische Emiraten zijn voor hun LNG-export afhankelijk van deze route.
Volgens het Internationaal Energieagentschap zijn aanzienlijke hoeveelheden olie en gas tijdelijk van de wereldmarkt verdwenen. De onzekerheid over verdere militaire aanvallen veroorzaakt bovendien een risicopremie op energiecontracten.
Europese gasmarkt bijzonder kwetsbaar
Europa ondervindt relatief grote gevolgen van de verstoringen. Sinds het wegvallen van een groot deel van het Russische pijpleidinggas is de afhankelijkheid van geïmporteerd LNG aanzienlijk toegenomen.
Door de problemen in de Perzische Golf moeten Europese bedrijven concurreren met Aziatische afnemers. Die internationale concurrentie drijft de prijs van beschikbare LNG-ladingen verder op.
De Europese gasprijs bereikte op 23 oktober ongeveer 94 euro per megawattuur. Daarmee noteerde de TTF-gasmarkt het hoogste niveau sinds eind 2022.
Ook de gasvoorraden geven reden tot bezorgdheid. Europese opslaginstallaties waren eind oktober voor ongeveer 75 procent gevuld, duidelijk minder dan het gebruikelijke niveau voor de winter.
Olie en stookolie stijgen door bevoorradingsproblemen
Bij ruwe olie spelen dezelfde geopolitieke risico's. Beperkte transportmogelijkheden, beschadigde installaties en onzekerheid over nieuwe aanvallen verhogen de internationale olieprijs.
Stookolie en diesel worden daarnaast geraakt door problemen bij raffinaderijen. Volgens het Internationaal Energieagentschap zijn de wereldwijde voorraden van deze geraffineerde producten sterk afgenomen.
Ook Russische raffinaderijen produceren minder door beschadigingen na Oekraïense droneaanvallen. Hierdoor worden niet alleen ruwe olie, maar vooral bepaalde eindproducten aanzienlijk duurder.
De stijging van benzineprijzen wordt eveneens beïnvloed door de beschikbaarheid van raffinagecapaciteit, transportkosten en regionale vraag.
Ook steenkool profiteert van gastekorten
Door de hoge gasprijzen wordt steenkool voor sommige elektriciteitsproducenten opnieuw economisch aantrekkelijker. Daarmee neemt de vraag naar alternatieve brandstoffen toe.
De prijsontwikkeling verschilt echter sterk per steenkoolsoort en handelsregio. Een algemene stijging van 40 procent zegt daarom weinig zonder een specifieke internationale prijsbenchmark.
Tekst gaat verder onder de grafiek
Wat betekent dit voor Nederlandse huishoudens?
Voor consumenten kunnen de gevolgen aanzienlijk zijn. Hogere groothandelsprijzen werken uiteindelijk door in variabele energiecontracten, transportkosten en de prijzen van goederen.
Huishoudens met vaste tarieven merken prijsstijgingen doorgaans later. Bedrijven die rechtstreeks energie inkopen op internationale markten kunnen sneller worden geraakt.
Ook hogere dieselprijzen verhogen de kosten van landbouw, distributie en goederenvervoer. Daardoor kan de energiecrisis opnieuw bijdragen aan een bredere stijging van consumentenprijzen.
Vooruitzichten blijven onzeker
Veel hangt af van herstel van de scheepvaart door de Straat van Hormuz, de beschikbaarheid van LNG en het verloop van de winter.
Een langdurige verstoring kan de prijzen verder verhogen. Daartegenover staan extra LNG-productie, lagere vraag en energiebesparing, die de prijsdruk kunnen verminderen.
De nieuwe energiecrisis laat vooral zien hoe kwetsbaar de internationale energiemarkt blijft wanneer militaire conflicten belangrijke aanvoerroutes treffen.
