WASHINGTON – De Amerikaanse regering houdt de levering van Patriot-luchtafweerraketten aan Oekraïne tegen, terwijl Europese bondgenoten volgens president Volodymyr Zelensky al voor de wapens hebben betaald. De benodigde Amerikaanse toestemming blijft uit. Tegelijkertijd versoepelt president Donald Trump sancties tegen Rusland, bekritiseert hij Oekraïne steeds harder en sluit hij nieuwe economische overeenkomsten met Moskou. De ontwikkelingen roepen opnieuw vragen op over Trumps houding tegenover Vladimir Poetin. Ook zijn jarenlange zakelijke relaties met Russische miljardairs komen daardoor weer onder de aandacht.
Volgens berichtgeving van The Washington Post, Reuters en persbureau AFP heeft de Amerikaanse minister van Defensie Pete Hegseth nog geen toestemming gegeven voor de overdracht van belangrijke Patriot-onderscheppingsraketten.
De minister heeft de leveringen niet formeel afgewezen, maar de noodzakelijke handtekening ontbreekt. Daardoor kunnen de raketten niet naar Oekraïne worden vervoerd.
Voor Oekraïne is de situatie bijzonder ernstig. Russische raketten en drones blijven elektriciteitscentrales, energievoorzieningen en andere infrastructuur aanvallen. Juist de Patriot-systemen zijn van groot belang om Russische ballistische raketten te onderscheppen.
Europese landen hebben raketten al betaald
Het opmerkelijke aan de vertraging is dat het niet uitsluitend gaat om Amerikaanse militaire hulp waarvoor Washington zelf de rekening betaalt.
Via het NAVO-programma Prioritized Ukraine Requirements List, afgekort PURL, kopen Europese bondgenoten Amerikaanse wapens voor Oekraïne.
Volgens Zelensky zijn de betreffende raketten al door partnerlanden betaald. Desondanks weigert de Amerikaanse regering vooralsnog de noodzakelijke toestemming voor alle leveringen te geven.
Tijdens een gesprek met Amerikaanse senatoren op maandag 19 oktober verklaarde Zelensky dat een rakettenpakket nog altijd wacht op goedkeuring door Hegseth.
Ook verschillende Europese landen zouden bereid zijn Patriot-raketten uit hun eigen voorraden aan Oekraïne over te dragen. Omdat het om Amerikaanse wapens gaat, moet Washington daarvoor toestemming geven.
Zelensky vermoedt dat achter de vertraging een politieke beslissing schuilgaat om de Amerikaanse steun aan Oekraïne te beperken.
Een definitieve verklaring voor het uitblijven van de toestemming is niet gegeven. Amerikaanse functionarissen benadrukken dat bepaalde militaire hulp nog steeds doorgaat.
Oekraïne heeft nauwelijks Patriot-raketten over
De vertraging komt op een bijzonder kritiek moment.
Volgens Oekraïense functionarissen die met The Washington Post spraken, beschikte het land begin oktober nog over slechts tien Patriot-onderscheppingsraketten. Na opeenvolgende Russische aanvallen zouden daarvan vrijwel alle exemplaren zijn gebruikt.
De resterende voorraad zou inmiddels tot enkele raketten zijn geslonken.
Dat maakt Oekraïense steden bijzonder kwetsbaar voor Russische ballistische raketten, die met andere luchtafweersystemen moeilijker zijn te onderscheppen.
De Russische aanvallen op elektriciteitsvoorzieningen nemen ondertussen toe. Honderdduizenden inwoners hebben te maken gekregen met stroomstoringen.
Zelensky stelde bovendien dat Oekraïne de afgelopen week verschillende keren niet tijdig door bondgenoten werd gewaarschuwd voor naderende Russische aanvallen.
De Amerikaanse regering ontkent dat zij de inlichtingenuitwisseling volledig heeft stopgezet. Minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio verwees onder meer naar technische problemen met waarschuwingssystemen.
Trump versoepelt sancties terwijl Rusland blijft aanvallen
Niet alleen de vertraagde wapenleveringen zorgen voor kritiek.
Trump besloot in oktober belangrijke sancties tegen Rusland tijdelijk buiten werking te stellen. Ook maakte hij afspraken over de levering van Russische diesel, waarmee hij de hoge brandstofprijzen wil bestrijden.
Volgens Reuters vrezen Oekraïense functionarissen dat dergelijke maatregelen Rusland extra inkomsten opleveren waarmee de oorlog kan worden gefinancierd.
Trump heeft Oekraïne daarnaast bekritiseerd vanwege aanvallen op Russische olieraffinaderijen. Deze aanvallen zijn bedoeld om de Russische brandstofvoorziening en daarmee de economie en oorlogsvoering te raken.
De Amerikaanse president noemt de Oekraïense aanvallen schadelijk voor de internationale energievoorziening.
Zelensky wijst erop dat Rusland ondertussen onverminderd Oekraïense energiecentrales en andere civiele voorzieningen bestookt.
Daarmee ontstaat volgens Oekraïne een situatie waarin Washington wel druk uitoefent op Kyiv om Russische installaties met rust te laten, maar tegelijkertijd de economische druk op Moskou vermindert.
De Amerikaanse regering stelt dat haar beleid is gericht op het beëindigen van de oorlog en het beperken van de hoge energieprijzen.
Waarom is Trump zo terughoudend tegenover Poetin?
De Amerikaanse president heeft herhaaldelijk verklaard een goede relatie met Vladimir Poetin te onderhouden.
Zijn recente uitspraken en besluiten worden door verschillende voormalige Amerikaanse diplomaten gezien als maatregelen die vooral Rusland voordeel opleveren.
Voormalig Amerikaans diplomaat Daniel Fried verklaarde tegenover persbureau AP dat de koers van Washington de indruk wekt dat Oekraïne onder druk wordt gezet en Poetin tegemoet wordt gekomen.
Ook binnen Trumps eigen Republikeinse Partij klinkt kritiek.
Republikeinse en Democratische parlementariërs hebben vragen gesteld over de verminderde militaire steun, de beperkingen van satellietcommunicatie en het versoepelen van Russische sancties.
De vraag waarom Trump deze koers volgt, blijft daarmee onderwerp van discussie.
Daarbij wordt regelmatig gewezen op een minder bekend onderdeel van zijn verleden: de omvangrijke financiële en zakelijke relaties die zijn vastgoedconcern jarenlang onderhield met vermogende Russen en zakenlieden uit voormalige Sovjetrepublieken.
Trump stond begin jaren negentig aan de rand van de afgrond
Om de financiële geschiedenis van Trump te begrijpen, moet worden teruggegaan naar het begin van de jaren negentig.
Zijn vastgoedconcern was destijds zwaar in de problemen geraakt door een combinatie van grote schulden, tegenvallende casinoresultaten en een ingestorte vastgoedmarkt.
Volgens een onderzoek van Reuters uit 2016 had Trump begin 1990 ongeveer vier miljard dollar aan schulden bij meer dan zeventig banken. Voor circa 800 miljoen dollar stond hij persoonlijk garant.
Zijn financiële positie was zo slecht dat een persoonlijk faillissement dreigde.
Uiteindelijk werkten tientallen banken mee aan een omvangrijke schuldsanering. Daarbij moest Trump bezittingen verkopen en zeggenschap over bedrijfsonderdelen afstaan.
Ook gingen verschillende van zijn ondernemingen failliet.
De belangrijkste redding in deze periode kwam aantoonbaar van Amerikaanse en internationale banken die zijn schulden herstructure
