KYIV – De Oekraïense president Volodymyr Zelensky heeft maandag 19 oktober alarm geslagen over vertragingen bij de levering van cruciale Amerikaanse wapens. Volgens de president worden eerder gemaakte politieke afspraken over militaire steun niet volledig uitgevoerd en houdt het Amerikaanse ministerie van Defensie bepaalde leveringen op. Oekraïense functionarissen stellen tegenover The Kyiv Independent dat minister van Defensie Pete Hegseth een grote partij Patriot-luchtafweerraketten nog altijd niet heeft goedgekeurd, hoewel Europese bondgenoten de wapens al zouden hebben betaald.
De waarschuwing komt op een bijzonder kritiek moment. Rusland voerde in de nacht van zondag op maandag opnieuw grootschalige aanvallen uit op Oekraïense steden en energievoorzieningen. Daarbij werden volgens Zelensky 28 elektriciteitsstations en andere belangrijke onderdelen van de energie-infrastructuur beschadigd.
Meer dan een half miljoen huishoudens kwamen zonder stroom te zitten. Ook de levering van warmte en drinkwater werd op verschillende plaatsen verstoord.
Patriot-raketten wachten op goedkeuring Pentagon
Volgens onderzoek van The Kyiv Independent liggen belangrijke contracten voor Patriot-onderscheppingsraketten al geruime tijd ter goedkeuring bij minister Pete Hegseth.
Een hoge Oekraïense functionaris verklaarde tegenover de nieuwssite dat de contracten op het bureau van Hegseth liggen, maar dat de minister zijn handtekening niet zet.
De betrokken raketten zouden bovendien al door bondgenoten van Oekraïne zijn betaald. Het gaat volgens Oekraïense militaire bronnen om een aanzienlijke hoeveelheid onderscheppingsraketten.
Patriot-systemen zijn van groot belang voor de Oekraïense luchtverdediging. Ze behoren tot de weinige beschikbare wapensystemen waarmee Russische ballistische raketten effectief kunnen worden onderschept.
Oekraïne kampt al maanden met ernstige tekorten aan deze raketten. Nieuwe vertragingen kunnen de bescherming van steden, elektriciteitscentrales en andere vitale infrastructuur verder verzwakken.
Zelensky spreekt van niet nagekomen afspraken
Zelensky bevestigde maandag dat belangrijke leveringen vanuit de Verenigde Staten vertraging oplopen.
Volgens de Oekraïense president bestaan er politieke overeenkomsten die vervolgens op uitvoerend niveau niet worden nagekomen. Hij wees daarbij nadrukkelijk naar het Amerikaanse ministerie van Defensie.
De Oekraïense ministers van Defensie en Buitenlandse Zaken hebben opdracht gekregen met spoed contact op te nemen met internationale partners.
Daarbij moet worden onderzocht welke landen op korte termijn extra luchtafweerraketten beschikbaar kunnen stellen.
Zelensky heeft daarnaast aangekondigd opnieuw overleg te voeren over de internationale militaire steun en de gevolgen van de Russische aanvallen.
Oekraïne vermoedt politieke druk vanuit Washington
De vertragingen zorgen voor toenemende spanningen tussen Kyiv en de regering van de Amerikaanse president Donald Trump.
Oekraïense functionarissen vrezen dat het achterhouden van Patriot-raketten geen logistiek probleem is, maar onderdeel vormt van politieke druk op Oekraïne.
Volgens The Kyiv Independent vermoeden betrokkenen dat Washington de leveringen gebruikt om Kyiv tot concessies te bewegen.
Voor die beschuldiging bestaat vooralsnog geen onafhankelijk vastgesteld bewijs.
Een Amerikaanse regeringsfunctionaris heeft de Oekraïense beschuldigingen tegenover de nieuwssite tegengesproken. Ook benadrukken functionarissen van de NAVO dat de militaire leveringen via het internationale PURL-programma doorgaan.
Een NAVO-functionaris erkent dat afzonderlijke transporten vertraging kunnen oplopen, maar acht politieke motieven daarvoor onwaarschijnlijk.
Het Pentagon had op het moment van publicatie van het onderzoek nog niet inhoudelijk gereageerd op de specifieke beschuldigingen over Hegseth.
Starlink-beperkingen blijven Oekraïense drones hinderen
Naast de problemen met Amerikaanse wapenleveringen maakt Zelensky zich zorgen over beperkingen op het satellietcommunicatiesysteem van SpaceX.
Volgens de president gelden op verschillende plaatsen aan het front nog altijd beperkingen voor de militaire satellietverbindingen van Starlink en Starshield.
Vooral beperkingen op de snelheid waarmee verbonden systemen mogen bewegen, hebben gevolgen voor Oekraïense droneoperaties.
Oekraïense eenheden gebruiken satellietcommunicatie onder meer voor de besturing van drones, het doorgeven van informatie en militaire coördinatie.
Wanneer verbindingen beperkt worden, kan dat de inzetbaarheid van bepaalde drones verminderen.
Hoewel eerder werd gemeld dat de volledige dienstverlening zou worden hersteld, stelt Zelensky dat de problemen maandag nog niet overal zijn opgelost.
Het is niet onafhankelijk vastgesteld dat alle beperkingen om politieke redenen zijn ingesteld.
Geen Amerikaanse waarschuwing voor Russische raketten
Een ander probleem betreft de uitwisseling van Amerikaanse inlichtingen.
Zelensky verklaarde maandag dat Oekraïne voorafgaand aan de eerste golf Russische ballistische raketten opnieuw geen waarschuwing van internationale partners had ontvangen.
Dergelijke informatie is belangrijk omdat ballistische raketten bijzonder snel hun doelen bereiken. Vroegtijdige waarschuwingen geven de Oekraïense luchtverdediging meer tijd om zich voor te bereiden.
Volgens de Oekraïense luchtmacht kwam informatie over een volgende aanval eveneens te laat om alle waarschuwingsprocedures tijdig te activeren.
De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio ontkent dat Washington de uitwisseling van inlichtingen heeft stopgezet.
Volgens Rubio kan een technisch probleem een rol hebben gespeeld. De precieze oorzaak van het ontbreken van de waarschuwingen wordt nog onderzocht.
Rusland bestookt Oekraïne met raketten en drones
De Russische aanvallen van afgelopen nacht behoorden volgens Oekraïense autoriteiten tot de omvangrijkste van de afgelopen maanden.
Rusland lanceerde zestien ballistische raketten richting Kyiv en omliggende gebieden. Daarnaast werden meer dan tweehonderd drones ingezet tegen doelen verspreid over het land.
De aanvallen troffen onder meer Kyiv, Charkiv, Dnipro, Odesa en gebieden in het westen van Oekraïne.
Volgens de Oekraïense autoriteiten kwamen minstens vier mensen om het leven.
Ook metrostations, spoorweginfrastructuur, bedrijfspanden en woningen liepen schade op.
De Oekraïense luchtmacht meldde dat tijdens de aanvallen 243 drones en vier kruisraketten werden onderschept.
Rusland verklaarde zelf militaire en industriële doelen te hebben aangevallen. Oekraïense autoriteiten benadrukken daarentegen dat vooral de energievoorziening en andere civiele infrastructuur zwaar zijn getroffen.
28 energievoorzieningen beschadigd
Volgens Zelensky werden bij de jongste Russische aanvalsgolf 28 onderstations en andere kritieke energievoorzieningen beschadigd.
Herstelploegen zijn op verschillende plaatsen bezig de elektriciteitsvoorziening weer op gang te brengen.
De Oekraïense regering vreest dat aanhoudende aanvallen de energievoorziening tijdens de naderende wintermaanden ernstig kunnen ontregelen.
Rusland heeft de afgelopen jaren herhaaldelijk elektriciteitscentrales, transformatorstations en andere onderdelen van het Oekraïense stroomnet aangevallen.
Volgens de Oekraïense premier Sergii Koretskyi is de energie-infrastructuur sinds medio juli al meer dan tweeduizend keer aangevallen.
Toenemende zorgen over Amerikaanse militaire steun
De ontwikkelingen plaatsen Oekraïne voor een moeilijke situatie.
Enerzijds moet het land zich verdedigen tegen steeds intensievere Russische aanvallen. Anderzijds neemt de onzekerheid toe over de tijdige beschikbaarheid van Amerikaanse luchtafweerraketten, inlichtingen en satellietcommunicatie.
Europese bondgenoten financieren inmiddels een belangrijk deel van de Amerikaanse wapenaankopen voor Oekraïne.
Toch blijft Kyiv voor bepaalde geavanceerde systemen afhankelijk van Amerikaanse productie en goedkeuring.
De Oekraïense regering wil daarom op korte termijn nieuwe afspraken maken met internationale partners om de aanvoer van Patriot-raketten veilig te stellen.
Of de vertragingen daadwerkelijk onderdeel zijn van een Amerikaanse strategie om politieke druk uit te oefenen, staat niet vast.
Wel is duidelijk dat iedere verdere vertraging de Oekraïense luchtverdediging voor extra problemen kan stellen, juist nu Rusland zijn aanvallen op de energievoorziening opnieuw heeft opgevoerd.
