WASHINGTON – De Amerikaanse president Donald Trump heeft opnieuw fel uitgehaald naar zijn Oekraïense ambtgenoot Volodymyr Zelensky. In een donderdag 15 oktober uitgezonden interview met de Amerikaanse nieuwszender Newsmax beschuldigt Trump de Oekraïense president ervan helemaal geen vredesakkoord met Rusland te willen sluiten. Volgens Trump is Zelensky geen geschikte gesprekspartner voor de Verenigde Staten. De uitspraken komen op een moment waarop de verhoudingen tussen Washington en Kyiv volgens The Wall Street Journal zijn verslechterd tot het laagste punt sinds de openlijke confrontatie tussen beide presidenten in het Witte Huis in februari 2025.
Trump: 'Geen goede man om zaken mee te doen'
Tijdens het interview met Newsmax-presentator Rob Finnerty spaarde Trump de Oekraïense president niet.
"Zelensky is voor ons geen goede man om zaken mee te doen", verklaarde de Amerikaanse president.
Volgens Trump probeert Zelensky de buitenwereld ervan te overtuigen dat hij vrede wil, terwijl hij in werkelijkheid geen overeenstemming met Rusland zou nastreven.
"Hij wil geen akkoord sluiten. Hij zegt dat hij een akkoord wil, maar dat wil hij niet. Nee, ik ben geen grote fan van Zelensky", aldus Trump.
De Amerikaanse president ging nog een stap verder door te verklaren dat hij het moeilijker vindt om met Zelensky te onderhandelen dan met de Russische president Vladimir Poetin.
Trump suggereerde bovendien dat een vredesovereenkomst mogelijk niet tot stand kan komen zolang Zelensky aan de macht blijft.
Daarmee herhaalt hij zijn eerdere oproep om nieuwe presidentsverkiezingen in Oekraïne te organiseren.
Relatie op dieptepunt beland
Volgens The Wall Street Journal zijn de diplomatieke verhoudingen tussen Trump en Zelensky inmiddels verslechterd tot het laagste niveau sinds hun geruchtmakende ontmoeting in het Witte Huis op 28 februari 2025.
Tijdens die bijeenkomst ontstond voor het oog van de internationale pers een openlijke confrontatie tussen Trump, vicepresident JD Vance en de Oekraïense president.
Trump beschuldigde Zelensky destijds van ondankbaarheid tegenover de Verenigde Staten en stelde dat Oekraïne onvoldoende bereidheid toonde om de oorlog met Rusland via onderhandelingen te beëindigen.
Sindsdien zijn verschillende pogingen ondernomen om de relatie te herstellen. Europese leiders hebben zich daarbij ingespannen om de Amerikaanse steun aan Oekraïne in stand te houden.
De jongste uitspraken van Trump maken duidelijk dat die inspanningen opnieuw onder druk staan.
Op 10 oktober stelde Trump al dat Oekraïne mogelijk een nieuwe president nodig heeft om een vredesakkoord te bereiken. De Amerikaanse president beschuldigde Zelensky ervan kansen op een overeenkomst te hebben laten liggen.
Conflict over Russische olieraffinaderijen
De directe aanleiding voor de nieuwe confrontatie is het aanhoudende Oekraïense offensief tegen Russische olie-installaties.
Oekraïne voert al geruime tijd aanvallen uit op Russische raffinaderijen om de inkomsten van Moskou uit de olie-industrie te beperken en de Russische oorlogseconomie te verzwakken.
Trump wil dat deze aanvallen stoppen.
Volgens de Amerikaanse president veroorzaken de Oekraïense acties problemen op de internationale energiemarkt en dragen zij bij aan de hoge dieselprijzen.
De Amerikaanse regering heeft onlangs afspraken met Rusland gemaakt om de export van Russische diesel mogelijk te maken. Daarmee hoopt Trump de druk op de internationale brandstofprijzen te verminderen.
Voor Oekraïne is die overeenkomst bijzonder gevoelig. Kyiv vreest dat extra inkomsten uit de Russische energiesector uiteindelijk worden gebruikt om de oorlog tegen Oekraïne voort te zetten.
Trump beschuldigde Zelensky ervan onvoldoende rekening te houden met de wereldwijde economische gevolgen van de Oekraïense aanvallen.
Oekraïne hervat aanvallen na Russische bombardementen
De kritiek van Trump volgt op het besluit van Oekraïne om de aanvallen op Russische olieraffinaderijen te hervatten.
Trump had eerder aangekondigd dat Rusland en Oekraïne een tijdelijke afspraak hadden gemaakt om elkaars energievoorzieningen niet meer aan te vallen.
Volgens Zelensky hield Rusland zich echter niet aan die afspraak.
Ondanks de aangekondigde wapenstilstand bleef het Russische leger Oekraïense elektriciteitscentrales en andere energievoorzieningen bestoken.
Daarop besloot Oekraïne de aanvallen op Russische olie-installaties voort te zetten.
Donderdag werd een olieraffinaderij in de Russische regio Rjazan aangevallen. Daarbij ontstond brand.
Oekraïne stelt dat de aanvallen noodzakelijk zijn om de Russische oorlogscapaciteit te beperken en dat het land het recht heeft zich te verdedigen tegen de invasie die Rusland in februari 2022 begon.
Zelensky voelt zich verraden
De Oekraïense president heeft inmiddels eveneens scherpe kritiek geuit op Trump.
In een interview met de Britse journalist Piers Morgan liet Zelensky weten zich verraden te voelen door de Amerikaanse president.
Vooral de afspraken over Russische diesel, beperkingen rond satellietcommunicatie en problemen met het delen van militaire inlichtingen hebben volgens Zelensky het vertrouwen beschadigd.
De Oekraïense president benadrukt dat zijn land voor de verdediging tegen Russische aanvallen nog altijd afhankelijk is van Amerikaanse technologie, wapens en inlichtingen.
Washington heeft overigens tegengesproken dat alle uitwisseling van militaire inlichtingen met Oekraïne is stopgezet.
Zelensky vindt dat de Verenigde Staten met hun recente beleid onvoldoende druk uitoefenen op Rusland.
Volgens de Oekraïense president dreigt Washington daardoor een belangrijke bondgenoot te verliezen.
Militaire steun steeds onzekerder
De verslechterende relatie heeft mogelijk grote gevolgen voor de Oekraïense verdediging.
De Verenigde Staten beschikken over militaire systemen en inlichtingencapaciteiten die voor Oekraïne moeilijk te vervangen zijn.
Dat geldt onder meer voor geavanceerde satellietinformatie, waarschuwingen voor Russische raketaanvallen en onderdelen van de luchtverdediging.
Ook de beschikbaarheid van Amerikaanse Patriot-raketten blijft van groot belang.
Een verdere beperking van de Amerikaanse ondersteuning kan de Oekraïense mogelijkheden om Russische raketten en drones te onderscheppen aanzienlijk verminderen.
Tegelijkertijd probeert Europa de eigen militaire steun aan Oekraïne uit te breiden.
Europese leiders houden vast aan het uitgangspunt dat een duurzame vrede niet kan worden bereikt door uitsluitend Oekraïne tot concessies te dwingen.
Europa kiest andere koers
Tijdens overleg met Europese leiders in Brussel kreeg Zelensky opnieuw steun voor de Oekraïense positie.
EU-buitenlandchef Kaja Kallas benadrukte dat Europa fundamenteel anders naar de oorlog kijkt dan de Amerikaanse regering.
Volgens Kallas moet de internationale druk in de eerste plaats worden gericht op Rusland, dat Oekraïne is binnengevallen.
Zij waarschuwde dat het onder druk zetten van het aangevallen land geen geschikte manier is om duurzame vrede te bereiken.
Daarmee wordt het verschil tussen de Amerikaanse en Europese benadering steeds zichtbaarder.
Terwijl Trump vooral aandringt op een snelle overeenkomst, benadrukken Europese regeringsleiders dat Oekraïne zelf moet kunnen beslissen onder welke voorwaarden het vrede sluit.
Vredesonderhandelingen blijven vastlopen
Ondanks eerdere beloften van Trump om de oorlog snel te beëindigen, is een vredesovereenkomst nog altijd niet bereikt.
Rusland en Oekraïne blijven verdeeld over fundamentele kwesties, waaronder de toekomst van bezette Oekraïense gebieden en veiligheidsgaranties voor Kyiv.
Rusland blijft ondertussen grootschalige aanvallen uitvoeren op Oekraïense steden en energievoorzieningen.
Oekraïne probeert met aanvallen op Russische militaire en economische doelen de positie van Moskou te verzwakken.
De nieuwe uitspraken van Trump vergroten de diplomatieke spanningen tussen Washington en Kyiv verder.
Voor Zelensky wordt daarmee de vraag steeds urgenter hoeveel steun Oekraïne de komende maanden nog van de Verenigde Staten kan verwachten.
Ook voor de Europese Unie staat er veel op het spel. Wanneer Washington zijn ondersteuning verder terugschroeft, zullen Europese landen moeten bepalen in hoeverre zij de ontbrekende militaire en financiële hulp kunnen overnemen.
De laatste uitlatingen van Trump laten vooral zien dat het herstel van de verhoudingen tussen beide presidenten voorlopig ver weg is.
