DEN HAAG/DUBAI – De internationale opsporing heeft een belangrijke financiële schakel geraakt rond voortvluchtige drugscrimineel Jos Leijdekkers, beter bekend als Bolle Jos. In Dubai is een kopstuk van het ondergrondse banksysteem ‘Dubai Bank’ aangehouden. Onderzoeksplatform Follow the Money meldt op basis van gezamenlijk onderzoek met het AD dat de verdachte onder de naam ‘Saad de Paak’ zaken deed met Leijdekkers en onder meer grote hoeveelheden goud voor hem zou hebben gekocht. Europol noemt de verdachte een ‘High Value Target’, maar maakt zijn naam en de vermeende relatie met Leijdekkers zelf niet bekend.

Internationale actie treft ondergrondse bankiers

De arrestatie maakt deel uit van een omvangrijk internationaal onderzoek naar een financieel netwerk dat volgens Europol wereldwijd diensten verleende aan grote drugsorganisaties. In totaal zijn 21 verdachten aangehouden voor onder meer deelname aan een criminele organisatie, drugshandel en witwassen.

Tijdens een actiedag op 22 juli werden in Spanje vijftien verdachten opgepakt. Daarnaast vaardigden de Spaanse autoriteiten negentien internationale arrestatiebevelen uit. Inmiddels zijn daarvan zes uitgevoerd: vier verdachten werden aangehouden in de Verenigde Arabische Emiraten, één in Egypte en één in Nederland.

Centraal in het onderzoek staat een clandestien financieel netwerk dat door de opsporingsdiensten wordt aangeduid als Dubai Bank. De in de Verenigde Arabische Emiraten aangehouden hoofdverdachte zou volgens Europol een sleutelrol hebben gespeeld bij het leveren van financiële diensten aan grote internationale drugshandelaren.

Link met Bolle Jos via miljoenen aan goud

De mogelijke betekenis voor Bolle Jos zit vooral in de financiële relatie die Nederlandse onderzoeksjournalisten hebben blootgelegd. Follow the Money en het AD melden dat ‘Saad de Paak’ in onderzoeksstukken voorkomt als zakelijk contact van Leijdekkers. De onderwereldbankier zou onder meer grote hoeveelheden goud voor de Nederlander hebben aangeschaft.

Dat goud speelt ook in Nederlandse strafonderzoeken naar Leijdekkers een belangrijke rol. Het Openbaar Ministerie stelde eerder vast dat uit onderschepte communicatie naar voren komt dat Leijdekkers in minder dan een half jaar 975 kilo goud zou hebben gekocht voor ruim 47 miljoen euro. Het OM heeft in een ontnemingsprocedure ruim 221 miljoen euro aan vermeend crimineel vermogen van hem gevorderd.

Dat maakt de arrestatie van een financiële dienstverlener die aan dergelijke transacties wordt gekoppeld potentieel ingrijpend. Het staat echter niet vast welk deel van het vermogen of de geldstromen van Leijdekkers daadwerkelijk via deze verdachte of via de Dubai Bank liep.

Miljoenen verplaatsen zonder reguliere bank

Ondergronds bankieren is voor internationale drugsorganisaties belangrijk omdat grote geldbedragen daardoor niet rechtstreeks via het normale banksysteem van het ene naar het andere land hoeven te worden overgemaakt.

Volgens Europol werkte het netwerk met tussenpersonen in verschillende landen. Een crimineel kon bijvoorbeeld contant geld in Nederland afgeven, waarna een aangesloten geldhandelaar elders een overeenkomstig bedrag beschikbaar stelde. De verschillende tussenpersonen verrekenden hun posities later onderling via bedrijven, handelstransacties, bankrekeningen, contante geldstromen of andere bezittingen.

Bij contante transacties werden volgens de onderzoekers zelfs unieke codes gebruikt. Daarbij kon bijvoorbeeld het serienummer van een bankbiljet worden doorgegeven. Alleen iemand die het juiste nummer kon tonen, kreeg vervolgens het geld mee. Het systeem maakte het mogelijk om grote bedragen snel internationaal beschikbaar te stellen zonder voor iedere betaling daadwerkelijk geld over een grens te vervoeren.

Onderzoek begon met gezonken cocaïneschip

Opmerkelijk is dat de operatie tegen de bankiers voortkwam uit een cocaïneonderzoek uit 2021. De Spaanse politie onderschepte destijds voor de kust een schip waarop 1835 kilo cocaïne werd gevonden. De negen bemanningsleden werden aangehouden.

Nadat het schip naar de haven van Gijón was gesleept, zonk het. Onderzoekers ontdekten later dat nog eens 1650 kilo cocaïne aan boord verborgen was geweest. Volgens de verdenking probeerden leden van de organisatie vervolgens bij het gezonken schip te komen om die verborgen partij terug te halen.

Door niet alleen de cocaïnehandelaren maar ook hun geldstromen te onderzoeken, kwamen rechercheurs uiteindelijk terecht bij de internationale financiële infrastructuur achter verschillende criminele organisaties.

Bezittingen ter waarde van 20 miljoen euro geraakt

De financiële recherche heeft inmiddels voor ongeveer 20 miljoen euro aan bezittingen geïdentificeerd, bevroren of in beslag genomen. Het gaat volgens Europol om 48 panden met een gezamenlijke waarde van meer dan 14 miljoen euro, luxe voertuigen ter waarde van ruim 1,6 miljoen euro en 121 bankrekeningen waarop ongeveer 2,3 miljoen euro stond.

Nederland, Spanje, Zweden en de Verenigde Staten werkten mee aan het onderzoek. Ook de Amerikaanse drugsbestrijdingsdienst DEA was betrokken. Europol ondersteunde onder meer met financiële analyses, internationale informatie-uitwisseling en onderzoek naar het terugvinden van criminele bezittingen.

Financiële infrastructuur Bolle Jos opnieuw onder druk

Leijdekkers behoort al jaren tot de meest gezochte Nederlandse criminelen. Hij werd in juni 2024 door de rechtbank Rotterdam veroordeeld tot 24 jaar gevangenisstraf voor zes cocaïnetransporten van in totaal bijna 7000 kilo, een gewapende overval in Finland en het opdracht geven voor een liquidatie. Nederlandse politie en justitie meldden eerder zeker te weten dat hij in Sierra Leone verblijft.

De Nederlandse onderzoeken richten zich niet alleen op zijn verblijfplaats, maar nadrukkelijk ook op zijn vermogen. Het OM vermoedt dat tientallen miljoenen euro’s aan drugsgeld zijn omgezet in onder meer goud, vastgoed, auto’s en andere kostbaarheden.

De arrestatie van een vermeende onderwereldbankier die volgens onderzoeksjournalisten voor Leijdekkers goud kocht, vormt daarom vooral een aanval op de financiële infrastructuur die grootschalige cocaïnehandel mogelijk maakt. Of de aanhouding uiteindelijk leidt tot nieuwe strafzaken, het terugvinden van vermogen van Bolle Jos of aanvullende informatie over zijn netwerk, moet uit het verdere internationale onderzoek blijken.