DEN HAAG - De Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) keert opnieuw een fors bedrag uit aan de aandeelhouders Shell en ExxonMobil. Na een dividenduitkering van 3 miljard euro in 2025 gaat nu nog eens 1,43 miljard euro naar de twee olieconcerns. Daarmee is in korte tijd in totaal 4,43 miljard euro uit de NAM naar de aandeelhouders gevloeid. De nieuwe uitkering is opvallend omdat de financiële positie van de NAM daardoor onder een grens komt die Shell en ExxonMobil eerder met de Nederlandse Staat hebben afgesproken.

Dat blijkt uit het jaarverslag van de NAM over 2025. Het AD bericht over de kwestie. De NAM boekte vorig jaar een nettowinst van 420 miljoen euro, maar keert ruim drie keer zoveel uit aan de aandeelhouders.

Van de 1,43 miljard euro bestaat 70 miljoen euro uit dividend uit de winst over 2025. Daarnaast hebben Shell en ExxonMobil gevraagd om nog eens 1,36 miljard euro uit de reserves van de NAM uit te keren. Shell en ExxonMobil bezitten ieder 50 procent van het bedrijf.

Solvabiliteit onder afgesproken grens

Juist die aanvullende uitkering ligt gevoelig. In het Akkoord op Hoofdlijnen uit 2018 maakten Shell en ExxonMobil afspraken met de Nederlandse Staat over de financiële robuustheid van de NAM.

Daarbij werd vastgelegd dat de NAM na 2019 alleen geld aan de aandeelhouders kon uitkeren wanneer het bedrijf financieel voldoende sterk zou blijven. Een van de voorwaarden is een solvabiliteit van minimaal 25 procent.

Uit het eigen jaarverslag van de NAM blijkt dat de solvabiliteit door de nieuwe uitkering onder die grens van 25 procent komt. Daarmee botst de dividenduitkering op het eerste gezicht met de afspraken die de aandeelhouders met de overheid hebben gemaakt.

De NAM wijst er daarbij op dat het bedrijf zelf geen partij is bij het Akkoord op Hoofdlijnen. Dat akkoord werd gesloten tussen de Staat, Shell en ExxonMobil.

NAM kan geld terugvragen

De NAM stelt dat de onderneming ondanks de uitkering financieel robuust blijft. Daarvoor is een bijzondere constructie afgesproken.

Het bedrijf krijgt tot en met september 2031 het onvoorwaardelijke recht om de aanvullende uitkering van 1,36 miljard euro geheel of gedeeltelijk terug te vragen van Shell en ExxonMobil. Het geld moet dan opnieuw als kapitaal in de NAM worden gestort.

Volgens de NAM is dat recht bovendien gedekt door bankgaranties van financiële instellingen met een hoge kredietwaardigheid. Daardoor zou het bedrijf voldoende middelen achter de hand houden om aan toekomstige verplichtingen te voldoen.

Opvallend is wel dat de NAM in het jaarverslag erkent dat het eigen vermogen vanaf eind 2027 tijdelijk negatief kan worden als gevolg van de uitkering.

In totaal 4,43 miljard naar aandeelhouders

Het is de tweede grote uitkering in korte tijd. In juni 2025 betaalde de NAM al 3 miljard euro aan Shell en ExxonMobil. Dat was de eerste dividenduitkering sinds 2017.

Met de nieuwe 1,43 miljard euro loopt het totaal op tot 4,43 miljard euro. Omdat Shell en ExxonMobil ieder de helft van de NAM bezitten, komt dat bij een gelijke verdeling neer op ruim 2,2 miljard euro per aandeelhouder.

De omvang van de uitkeringen is extra opvallend omdat de winst van de NAM in 2025 met 420 miljoen euro aanzienlijk lager was dan het bedrag dat naar de aandeelhouders gaat.

Miljoenenrekening Groningen nog onderwerp van strijd

Tegelijkertijd bestaat al jaren een juridisch conflict tussen de Staat en de NAM over de rekening voor de gevolgen van de gaswinning in Groningen.

De overheid bracht voor de versterkingsoperatie over eerdere jaren ongeveer 1,68 miljard euro bij de NAM in rekening. Daarvan stond volgens begrotingsstukken ongeveer 550 miljoen euro nog open. De NAM bestrijdt een deel van de kosten en verschillende geschillen zijn bij rechtbanken en arbitragecommissies terechtgekomen.

Shell en ExxonMobil hadden in 2018 bovendien garanties afgegeven voor de betalingsverplichtingen van de NAM rond schade en versterking. Voor de periode na het stoppen van de gaswinning zouden daarvoor passende financiële zekerheden in de plaats komen.

Ook daarover verschillen de Staat en beide aandeelhouders van mening. Een arbitragecommissie bepaalde in juli 2026 dat Shell en ExxonMobil voorlopig beperkte garanties moeten verstrekken, die uiterlijk tot 1 juni 2031 gelden. De definitieve juridische strijd over de zekerheden loopt nog.

Verkoop NAM Offshore leverde honderden miljoenen op

De financiële cijfers over 2025 worden mede beïnvloed door de verkoop van de offshoreactiviteiten van de NAM aan het Canadese Tenaz Energy. Die verkoop werd in mei 2025 afgerond.

De NAM boekte daarop een winst van 522 miljoen euro. Eerder was vanuit Shell richting de Tweede Kamer aangegeven dat opbrengsten van de verkoop van onderdelen van de NAM binnen het bedrijf zouden blijven en niet naar de aandeelhouders zouden gaan, mede om voldoende geld beschikbaar te houden voor verplichtingen in Groningen.

De nieuwe miljardenuitkering zorgt daardoor opnieuw voor vragen over de verhouding tussen de miljarden die naar Shell en ExxonMobil gaan en de financiële garanties die moeten voorkomen dat de Nederlandse overheid uiteindelijk voor kosten rond Groningen opdraait.

De NAM zelf houdt vol dat de onderneming ook na de uitkering voldoende financieel robuust is om de toekomstige kosten van schadeherstel, versterking en het opruimen van olie- en gasinstallaties te betalen.