Paardenhouders moeten hittestress bij zomerse hitte voorkomen

DEN HAAG, 3 augustus 2026 – Paardenhouders moeten zich beter voorbereiden op perioden met hoge temperaturen. Voldoende drinkwater, geschikte schaduwplekken en goede ventilatie zijn noodzakelijk om hittestress bij paarden te voorkomen. LTO Nederland waarschuwt dat bescherming tegen hitte geen tijdelijke maatregel mag zijn, maar een vast onderdeel moet vormen van het dagelijkse stal- en weidemanagement.

Tijdens warme dagen kan de lichaamstemperatuur van een paard snel oplopen. Vooral de combinatie van hoge temperaturen, lichamelijke inspanning, weinig wind en een hoge luchtvochtigheid vergroot het risico. Paarden kunnen hun lichaamswarmte gedeeltelijk afvoeren door te zweten, maar verliezen daardoor ook grote hoeveelheden vocht en mineralen.

Vanaf 27 graden extra maatregelen verplicht

De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit hanteert voor paarden in de wei een buitentemperatuur van 27 graden als drempelwaarde. Vanaf die temperatuur moeten paardenhouders aanvullende maatregelen nemen. Controleurs letten onder meer op de beschikbaarheid van voldoende schoon drinkwater en een schaduwplek die groot genoeg is voor alle aanwezige dieren.

Een paardenhouder kan volgens de NVWA al in overtreding zijn wanneer bij warm weer geen schaduw aanwezig is. Daarvoor hoeft het paard nog geen zichtbare verschijnselen van hittestress te hebben. Bij een overtreding kan de toezichthouder een schriftelijke waarschuwing, een herstelmaatregel of een boete opleggen.

De verplichting vloeit voort uit het Besluit houders van dieren. Daarin staat dat dieren die buiten worden gehouden bescherming moeten krijgen tegen slechte weersomstandigheden. Dat geldt niet alleen voor extreme kou, regen of storm, maar ook voor hoge temperaturen en felle zon.

Bomen en schaduwdoeken bieden verkoeling

Schaduw kan worden aangeboden met bomen, heggen, schaduwdoeken, parasols of andere tijdelijke constructies. Ook een platte trailer kan als beschutting dienen, mits het paard daar veilig onder kan staan en er voldoende ruimte en ventilatie aanwezig zijn.

De schaduwplek moet gedurende de warme uren daadwerkelijk bescherming bieden. Een boom of afdak dat alleen vroeg in de ochtend schaduw geeft, is tijdens het heetste deel van de middag mogelijk onvoldoende. Daarnaast moet worden voorkomen dat paarden elkaar verdringen of dat zwakkere dieren geen toegang tot de beschutte plek krijgen.

Een andere mogelijkheid is om het weideschema aan te passen. Paarden kunnen tijdens hete dagen bijvoorbeeld in de vroege ochtend, avond of nacht naar buiten. Overdag kunnen zij worden ondergebracht in een koele, goed geventileerde stal. De NVWA noemt nachtelijke weidegang nadrukkelijk als mogelijke maatregel tijdens warme perioden.

Drinkwater moet voortdurend beschikbaar zijn

Paarden verliezen tijdens warm weer veel vocht. Volgens Royal GD kan een paard onder normale omstandigheden al ongeveer 15 liter vocht per dag verliezen door te zweten. Bij inspanning en hoge temperaturen kan het verlies verder toenemen.

Drinkbakken en watertonnen moeten daarom regelmatig worden gecontroleerd. Het water moet schoon, bereikbaar en voldoende koel zijn. Eén kleine drinkvoorziening kan bij een grotere groep paarden onvoldoende zijn, zeker wanneer dominante dieren de toegang blokkeren.

Royal GD adviseert daarnaast om stallen zo goed mogelijk te ventileren. Het temperatuurverschil tussen de binnen- en buitenlucht zou niet groter moeten worden dan ongeveer 5 graden. Een afgesloten stal kan tijdens zonnige dagen snel opwarmen, waardoor paarden hun lichaamswarmte moeilijker kwijtraken.

Snelle ademhaling kan waarschuwing zijn

Hittestress kan zich onder meer uiten in een versnelde ademhaling, overmatig zweten, trillen, onrust en lusteloos gedrag. Bij ernstige oververhitting kan een dier moeite krijgen met bewegen, minder reageren op de omgeving of de coördinatie verliezen.

Ook kwijlen, schuim rond de mond en een zichtbaar versnelde beweging van de buik kunnen aanwijzingen zijn. Een paard met ernstige verschijnselen moet onmiddellijk uit de zon worden gehaald en geleidelijk worden gekoeld. Bij twijfel of aanhoudende klachten moet een dierenarts worden ingeschakeld.

Training en transport aanpassen

Zware trainingen en wedstrijden kunnen tijdens het warmste deel van de dag beter worden vermeden. Inspanning produceert extra lichaamswarmte, terwijl het paard bij warm en vochtig weer minder goed kan afkoelen. Trainingen kunnen worden verplaatst naar de vroege ochtend of late avond en moeten worden aangepast aan de conditie van het dier.

Ook transport brengt extra risico’s met zich mee. Een paard moet tijdens een rit voortdurend balanceren, wat spierarbeid en warmteproductie veroorzaakt. Royal GD adviseert bij langere ritten voldoende pauzes in te lassen en water en nat hooi aan te bieden. Een trailer moet goed geventileerd zijn en mag niet langdurig in de volle zon stilstaan.

Hitteplan onderdeel van dagelijks management

De Sectorraad Paarden stelde eerder een protocol voor extreme weersomstandigheden op. Daarin staan maatregelen voor paarden in de wei, in de stal, tijdens evenementen en gedurende transport. LTO Nederland roept paardenhouders op dit protocol tijdig te gebruiken en niet te wachten totdat dieren zichtbare problemen krijgen.

Een praktisch hitteplan kan bestaan uit controles van drinkwatervoorzieningen, beschikbare schaduw, ventilatiesystemen, transportplanning en aangepaste werktijden. Door maatregelen vooraf vast te leggen, kan sneller worden gehandeld wanneer de temperatuur stijgt.

Het voorkomen van hittestress is daarmee niet alleen een wettelijke verantwoordelijkheid. Tijdige bescherming voorkomt gezondheidsproblemen en draagt bij aan het welzijn en de inzetbaarheid van paarden tijdens steeds warmere zomerdagen.