China zet wet in tegen Amerikaanse sancties

BEIJING, 5 mei 2026 – China heeft voor het eerst een anti-sanctiewet ingezet tegen bedrijven die meewerken aan buitenlandse sancties die Beijing als onrechtmatig beschouwt. Daarmee reageert het land op Amerikaanse maatregelen tegen vijf Chinese olieraffinaderijen die volgens Washington betrokken zouden zijn bij de handel in Iraanse olie. Dat meldt persbureau Reuters.

Beijing verbiedt naleving Amerikaanse sancties

Het Chinese ministerie van Handel heeft bedrijven opgedragen niet mee te werken aan Amerikaanse sancties tegen vijf raffinaderijen. Onder de bedrijven bevindt zich Hengli Petrochemical, een grote Chinese speler in de petrochemische sector. De maatregel is gebaseerd op Chinese wetgeving die Beijing de mogelijkheid geeft op te treden tegen partijen die buitenlandse sancties uitvoeren die China niet erkent.

Volgens Reuters is het de eerste keer dat China deze wet op deze manier inzet. De stap markeert een nieuwe fase in het conflict tussen China en de Verenigde Staten over sancties, oliehandel en economische invloed.

Raffinaderijen onder druk door Iraanse olie

De Verenigde Staten hebben de afgelopen jaren meerdere Chinese bedrijven op sanctielijsten geplaatst vanwege handel in olie uit Iran of Rusland. Washington probeert met die maatregelen de inkomsten van onder meer Iran te beperken. Beijing verzet zich al langer tegen wat het ziet als extraterritoriale toepassing van Amerikaanse wetgeving.

Hengli Petrochemical heeft de Amerikaanse beschuldigingen over handel met Iran ontkend. Onafhankelijke raffinaderijen in China gelden volgens Reuters als belangrijke afnemers van Iraanse olie-export.

Bedrijven klem tussen twee rechtsstelsels

De Chinese maatregel kan grote gevolgen hebben voor internationale bedrijven die actief zijn in China. Zij kunnen in een juridisch spanningsveld terechtkomen: wie Amerikaanse sancties naleeft, loopt het risico de Chinese wet te overtreden. Wie dat niet doet, kan juist in de Verenigde Staten of andere westerse landen problemen krijgen.

Juridische analisten wijzen erop dat bedrijven hierdoor moeilijker kunnen bepalen welke regels zij moeten volgen. Ook de Canadese handelsdienst waarschuwde eerder dat ondernemingen in China klem kunnen komen te zitten tussen Amerikaanse, Europese en Chinese regels.

Stap komt kort voor bezoek Trump

De Chinese stap komt minder dan twee weken voordat de Amerikaanse president Donald Trump naar Beijing zou reizen. De timing onderstreept volgens Reuters dat China bereid is economische drukmiddelen in te zetten, ondanks een tijdelijke handelsrust tussen Washington en Beijing.

Een functionaris van het Witte Huis zei tegen Reuters dat bedrijven die overwegen Amerikaanse sancties te omzeilen “twee keer moeten nadenken”. Verdere toelichting op de Chinese order werd niet gegeven.

China spreekt van reactie op ‘lange arm’ VS

De Chinese staatskrant People’s Daily stelde dat de maatregel is bedoeld als juridisch antwoord op wat Beijing de “lange arm” van Amerikaanse jurisdictie noemt. China beschouwt sancties die zonder mandaat van de Verenigde Naties worden opgelegd vaak als onrechtmatige inmenging in internationale handel.

De anti-sanctiewet, die in 2021 werd ingevoerd en in april nog is aangepast, maakt het mogelijk tegenmaatregelen te nemen tegen bedrijven en personen. Daarbij kan het gaan om beperkingen op handel en investeringen, maar ook om reisbeperkingen.

Ontheffing mogelijk

De wet biedt bedrijven wel de mogelijkheid een ontheffing aan te vragen. Een handelaar die zaken doet met Hengli zei tegen Reuters dat ondernemingen met grote internationale belangen mogelijk een verzoek kunnen indienen bij Chinese toezichthouders.

Voor internationale oliehandelaren, banken, verzekeraars en scheepvaartbedrijven kan de kwestie daardoor complex worden. Zij moeten rekening houden met Amerikaanse sanctierisico’s, maar ook met Chinese tegenmaatregelen wanneer zij die sancties volgen.

Spanningen over oliehandel blijven oplopen

De kwestie raakt aan een bredere machtsstrijd tussen de Verenigde Staten en China. Energiehandel, sancties en toegang tot markten zijn daarin belangrijke drukmiddelen. De Amerikaanse sanctiepolitiek richt zich onder meer op landen als Iran en Rusland, terwijl China zich verzet tegen buitenlandse beperkingen die zijn bedrijven treffen.

Met het inzetten van de anti-sanctiewet laat Beijing zien dat het niet alleen diplomatiek protesteert, maar ook juridische en economische instrumenten wil gebruiken. Daarmee neemt de onzekerheid voor bedrijven die tussen beide grootmachten opereren verder toe.