UTRECHT, 11 mei 2026 – De invloed van de manosfeer is steeds vaker merkbaar op Nederlandse scholen. Dat blijkt uit onderzoek dat Stichting School & Veiligheid liet uitvoeren door Ipsos I&O onder 487 onderwijsprofessionals in het primair onderwijs, voortgezet onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs.
Volgens 56 procent van de onderwijsprofessionals in het voortgezet onderwijs is gedrag dat kan duiden op invloed van de manosfeer de afgelopen vier jaar toegenomen. Het gaat onder meer om seksistische of denigrerende opmerkingen over meiden of lhbt-leerlingen, verwijzingen naar manosfeer-influencers en het afwijzen van zachtheid, empathie en zorgzaamheid bij mannen.
De uitkomsten wijzen volgens Stichting School & Veiligheid op een ontwikkeling die gevolgen kan hebben voor het schoolklimaat. Vooral de sociale veiligheid van leerlingen en personeel komt onder druk te staan.
Zorgen over sfeer en veiligheid in de klas
Driekwart van de ondervraagde docenten, schoolleiders en ondersteuners maakt zich zorgen over de invloed van de manosfeer op jongens en op de sfeer binnen de school. Zij zien vooral gevolgen voor verbale agressie, pestgedrag en het begrip tussen meiden en jongens.
Volgens de respondenten voelen vooral meiden en lhbt-leerlingen zich ongemakkelijk of onveilig door gedrag en uitspraken van jongens. Tegelijkertijd hebben ook jongens zelf last van de strikte beelden die binnen delen van de manosfeer worden verspreid.
“De strikte normen over hoe je ‘een echte man’ zou moeten zijn, raken dus een brede groep leerlingen,” zegt Martje Heerkens van School & Veiligheid. “Om te kunnen leren op school moet je je veilig voelen. En die veiligheid staat onder druk.”
Manosfeer zichtbaar in verschillende onderwijssectoren
De signalen worden niet alleen in het voortgezet onderwijs gezien. Ook in het primair onderwijs en het middelbaar beroepsonderwijs melden professionals een toename van gedrag dat kan wijzen op manosfeer-invloed.
Op basisscholen maken onderwijsprofessionals zich minder vaak zorgen dan collega’s in andere sectoren. Toch zegt 64 procent van de basisschoolprofessionals in groep 7 en 8 dat zij de afgelopen vier jaar meer signalen hebben gezien. Dat percentage ligt iets hoger dan in de andere onderwijssectoren.
In het middelbaar beroepsonderwijs ziet 56 procent van de professionals een toename van gedrag dat mogelijk verband houdt met de manosfeer.
Vrouwelijke professionals ervaren vaker negatief gedrag
Uit het onderzoek komt ook naar voren dat vrouwen in het onderwijs vaker dan mannen een toename signaleren van gedrag dat mogelijk voortkomt uit manosfeer-invloeden. Zij ervaren daarnaast vaker negatieve gevolgen voor de sfeer en omgang in de klas.
Van de vrouwelijke onderwijsprofessionals zegt 29 procent dat hun autoriteit door leerlingen wordt ondermijnd vanwege hun vrouw-zijn. Dat wijst volgens de onderzoekers op een bredere impact van de manosfeer, die niet beperkt blijft tot de omgang tussen leerlingen.
Het onderwerp raakt daarmee niet alleen aan leerlinggedrag, maar ook aan de positie en veiligheid van personeel binnen scholen.
Behoefte aan hulp en duidelijke schoolnormen
Meer dan de helft van de onderwijsprofessionals zegt niet goed te weten hoe zij moeten omgaan met manosfeer-invloeden in de klas. Een groot deel geeft aan behoefte te hebben aan ondersteuning.
Zeven op de tien professionals vinden dat er meer met leerlingen gesproken moet worden over mannelijkheid en vrouwelijkheid, gelijkwaardigheid en mediawijsheid. Volgens Stichting School & Veiligheid kan dat onder meer binnen het burgerschapsonderwijs.
De organisatie adviseert scholen om duidelijke normen vast te leggen en die gezamenlijk uit te dragen. Volgens Sjoukje Mos van School & Veiligheid helpt dat om grensoverschrijdende opmerkingen of seksistische grapjes beter te begrenzen.
“Als je een gezamenlijke norm afspreekt, is het makkelijker om bijvoorbeeld seksistische grapjes te begrenzen, want je staat er dan niet alleen voor,” zegt Mos. “Tegelijkertijd is het belangrijk om het gesprek aan te gaan in de klas, om in verbinding te blijven met jongeren en elkaars belevingswereld beter te begrijpen. Alleen dan ontstaat er ruimte voor verandering.”
Tools en trainingen voor scholen
Stichting School & Veiligheid heeft bij het onderzoek tips, tools en trainingsaanbod beschikbaar gesteld voor scholen. Daarmee kunnen onderwijsinstellingen volgens de organisatie meer grip krijgen op de invloed van de manosfeer en de gevolgen voor sociale veiligheid.
De organisatie benadrukt dat scholen het onderwerp niet alleen moeten benaderen vanuit correctie, maar ook vanuit gesprek en preventie. Door leerlingen te laten praten over rolbeelden, online beïnvloeding en gelijkwaardigheid kan volgens School & Veiligheid meer bewustwording ontstaan.
Het onderzoek maakt duidelijk dat de manosfeer geen verschijnsel is dat alleen online bestaat. De invloed ervan is volgens onderwijsprofessionals inmiddels ook merkbaar in klaslokalen, gangen en gesprekken op school.
Ontdek meer van
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.
