DEN HAAG – Het kabinet-Jetten gaat vrijdagochtend opnieuw om tafel met verschillende oppositiepartijen om een uitweg te vinden uit de politieke impasse rond het Belastingplan 2027 en de hervorming van box 3. Premier Rob Jetten, minister van Financiën Eelco Heinen en staatssecretaris Eelco Eerenberg proberen voldoende steun te verzamelen in zowel de Tweede als de Eerste Kamer. Daarbij liggen drie onderhandelingsroutes op tafel, maar de verschillen tussen de partijen zijn aanzienlijk.
Om 09.00 uur beginnen de gesprekken met ChristenUnie en 50PLUS. Een uur later schuiven JA21, BBB en SGP gezamenlijk aan. Vervolgens komen PRO en Volt aan de beurt. Vanwege de onderhandelingen begint de ministerraad pas in de middag.
Problemen rond belasting op vermogen
De belangrijkste financiële kwestie is de hervorming van box 3, waarin onder meer spaargeld en beleggingen worden belast. Het kabinet wil vanaf 2028 voor financiële beleggingen overstappen op een vermogenswinstbelasting, waarbij waardestijgingen in beginsel pas bij verkoop worden belast.
Die verandering levert de overheid aanvankelijk minder inkomsten op. Een eerder voorstel om het tekort deels te dekken door kleinere spaarders en beleggers eerder belasting te laten betalen, werd door de Tweede Kamer afgewezen.
Het kabinet moet daarom een nieuwe financiering vinden. Een alternatief via de erf- en schenkbelasting werd eerder besproken, maar stuit op weerstand bij coalitiepartij VVD.
Route over links: discussie over vermogensbelasting
Bij onderhandelingen met PRO en Volt draait het vooral om een andere verdeling van de belastingdruk. PRO-leider Jesse Klaver wil dat werkenden minder belasting betalen en dat hogere vermogens zwaarder worden belast.
Met steun van PRO en Volt kan het kabinet ook in de Eerste Kamer een meerderheid behalen. Dat is belangrijk omdat de hervorming beide Kamers moet passeren.
Het belangrijkste obstakel ligt binnen de coalitie. Vooral de VVD heeft bezwaren tegen bepaalde belastingverhogingen op vermogen. Klaver verklaarde na eerdere gesprekken dat hij geen blokkade had gehoord tegen een hogere belasting voor de allerrijksten. Concrete afspraken zijn echter nog niet gemaakt.
Route over rechts: meer eisen dan alleen belastingen
JA21, BBB en SGP hebben donderdag een gezamenlijk eisenpakket gepresenteerd. De partijen zijn bereid het belastingplan en andere begrotingen te steunen, maar verlangen brede lastenverlichting.
Daarnaast willen zij de zogenoemde vrijheidsbijdrage schrappen, strengere asielmaatregelen invoeren en de stikstofaanpak aanpassen. De SGP verlangt bovendien terughoudendheid bij medisch-ethische onderwerpen.
Met deze partijen kan het kabinet een meerderheid in de Tweede Kamer verkrijgen, maar in de Eerste Kamer is aanvullende steun noodzakelijk. Bovendien botsen meerdere eisen met standpunten van D66 en CDA.
ChristenUnie en 50PLUS als aanvullende partners
Een derde mogelijkheid is samenwerking met ChristenUnie en 50PLUS, eventueel aangevuld met andere oppositiepartijen. Daarmee kan het kabinet proberen een breder compromis te sluiten zonder alle eisen van het linkse of rechtse blok over te nemen.
Ook deze route vereist echter voldoende steun in beide Kamers. De gesprekken van vrijdagochtend moeten duidelijk maken welke afspraken de partijen bereid zijn te maken.
Akkoord nog lang niet zeker
De belangrijkste vraag is of het kabinet voldoende concessies kan doen zonder de eigen coalitie uiteen te drijven. D66 en CDA staan volgens recente berichtgeving meer open voor samenwerking met PRO, terwijl de VVD liever steun zoekt bij rechtse partijen.
Een akkoord met links vereist vooral overeenstemming over de belastingdruk op arbeid en vermogen. Bij rechts liggen de obstakels niet alleen bij belastingen, maar ook bij asiel, stikstof en medisch-ethische kwesties.
Een betrouwbare inschatting in percentages van de kans op een akkoord is niet mogelijk. Daarvoor zijn de concrete financiële voorstellen en de uiteindelijke bereidheid tot concessies nog onvoldoende bekend.
Beslissende dagen voor kabinet
Het kabinet wil maandag 2 november met aangepaste voorstellen komen. De Tweede Kamer stemt naar verwachting donderdag 12 november over het Belastingplan.
Daarna moet ook de Eerste Kamer zich over de relevante wetgeving buigen. De gesprekken van vandaag zijn daarmee een belangrijke stap in de zoektocht naar parlementaire steun voor de belastingplannen van 2027 en de hervorming van box 3.
