WASHINGTON – De Amerikaanse president Donald Trump heeft verkiezingsfunctionarissen in Californië openlijk bedreigd met langdurige gevangenisstraffen. Aanleiding is een conflict over ruim 20.000 briefstembiljetten die volgens zijn regering mogelijk zijn verstuurd naar mensen zonder Amerikaans staatsburgerschap. Trump dreigt de verantwoordelijke functionarissen achter de tralies te laten verdwijnen als zij de stemmen toch meetellen. Zijn uitspraken komen minder dan drie weken voor de Amerikaanse tussentijdse verkiezingen van 3 november.

De president deelde vrijdagavond op zijn sociale mediaplatform Truth Social een bericht over een waarschuwing van het Amerikaanse ministerie van Justitie. Daarbij schreef hij: "They will all go to jail for a long period of time!!!"

Vertaald betekent dat: "Ze gaan allemaal voor lange tijd de gevangenis in!!!"

De uitspraak heeft nieuwe zorgen opgeroepen over de politieke druk die de regering-Trump uitoefent op functionarissen die verantwoordelijk zijn voor het organiseren en controleren van verkiezingen.

Ministerie van Justitie dreigt met vervolging

De dreigementen volgen op een officiële brief van waarnemend onderminister van Justitie Trent McCotter aan verkiezingsautoriteiten in Los Angeles County en de staat Californië.

Volgens McCotter kunnen functionarissen strafrechtelijk worden vervolgd wanneer zij bewust stemmen meetellen van personen die niet gerechtigd zijn om aan Amerikaanse federale verkiezingen deel te nemen.

De regering stelt dat meer dan 20.000 geregistreerde kiezers mogelijk geen Amerikaans staatsburger zijn. Het ministerie van Justitie wil voorkomen dat hun eventuele stemmen worden meegeteld voordat hun kiesgerechtigdheid is vastgesteld.

Californië betwist de beschuldigingen. De staat stelt dat Washington onvoldoende bewijs heeft geleverd dat de betrokken personen daadwerkelijk geen Amerikaans staatsburger zijn.

Californië weigert mee te werken zonder bewijs

De federale overheid verstrekte de lokale autoriteiten een beveiligde gegevensdrager met namen van personen die volgens Washington mogelijk niet stemgerechtigd zijn.

De autoriteiten in Los Angeles weigeren op basis van die lijst direct maatregelen te nemen. Volgens juridisch adviseur Dawyn Harrison heeft het ministerie onvoldoende duidelijk gemaakt hoe de gegevens zijn verzameld en gecontroleerd.

Dat is volgens de lokale overheid noodzakelijk om te voorkomen dat Amerikaanse staatsburgers ten onrechte hun stemrecht verliezen.

Californië verstuurt automatisch briefstembiljetten naar geregistreerde kiezers. De staat benadrukt dat het niet aan de federale regering is om zonder overtuigend bewijs te bepalen welke stemmen ongeldig moeten worden verklaard.

Beschuldigingen van verkiezingsfraude niet bewezen

Trump beweert al jarenlang dat grootschalige verkiezingsfraude een ernstig probleem vormt in de Verenigde Staten. Vooral het stemmen per post ligt regelmatig onder vuur.

Onderzoeken hebben echter herhaaldelijk aangetoond dat stemmen door niet-staatsburgers uitzonderlijk weinig voorkomt.

Ook controles van Amerikaanse kiezersregisters hebben eerder fouten in de beschuldigingen van de regering blootgelegd.

Zo beweerde Washington eerder dit jaar dat in Nevada ongeveer 1.500 niet-staatsburgers als kiezer geregistreerd stonden. Nadat de gegevens waren gecontroleerd, bleken geen van de aangewezen personen daadwerkelijk geregistreerde niet-staatsburgers te zijn.

Voor de ruim 20.000 personen in Californië is evenmin openbaar controleerbaar bewijs gepresenteerd dat zij allemaal onrechtmatig geregistreerd staan.

Juristen waarschuwen voor intimidatie

Amerikaanse verkiezingsdeskundigen reageren kritisch op de dreigende taal van de president en zijn ministerie van Justitie.

Rick Hasen, hoogleraar kiesrecht aan de Universiteit van Californië in Los Angeles, stelt dat de federale overheid de druk op verkiezingsfunctionarissen opvoert door mogelijke strafvervolging in het vooruitzicht te stellen.

Ook jurist Justin Levitt van Loyola Law School betwijfelt of een dergelijke vervolging juridisch standhoudt.

Het ministerie van Justitie mag onderzoek doen naar mogelijke strafbare feiten, maar het organiseren en uitvoeren van verkiezingen behoort in belangrijke mate tot de verantwoordelijkheid van de afzonderlijke Amerikaanse staten.

Bovendien kan een president niet zelfstandig bepalen dat verkiezingsfunctionarissen schuldig zijn of naar de gevangenis moeten. Daarvoor is een strafrechtelijke procedure en uiteindelijk een rechterlijke uitspraak noodzakelijk.

Spanningen lopen op voor verkiezingen

De dreigementen komen op een gevoelig moment. Op 3 november kiezen Amerikanen een nieuw Huis van Afgevaardigden en een deel van de Senaat.

Voor Trump staat politiek veel op het spel. Wanneer de Democraten de meerderheid in het Huis van Afgevaardigden veroveren, kunnen zij meer toezicht uitoefenen op zijn regering en onderzoeken naar het regeringsbeleid beginnen.

De regering-Trump probeert ondertussen meer invloed te krijgen op de controle van kiezersregisters. Federale instanties onderzoeken gegevens uit tientallen staten.

Democratische senatoren hebben minister van Justitie Todd Blanche inmiddels opgeroepen zich niet te mengen in het verkiezingsproces zolang de uitslagen nog niet officieel zijn vastgesteld.

Zorgen over onafhankelijkheid verkiezingen

De belangrijkste vraag is welke gevolgen de uitspraken van Trump hebben voor de duizenden Amerikanen die verantwoordelijk zijn voor het tellen en controleren van stemmen.

Zij moeten hun werkzaamheden onafhankelijk en volgens de geldende kieswetten kunnen uitvoeren, ongeacht welke politieke partij daarvan profiteert.

De waarschuwingen vanuit Washington en de expliciete dreiging met gevangenisstraffen vergroten de spanning tussen de federale overheid en de Californische verkiezingsautoriteiten.

Of de regering daadwerkelijk verkiezingsfunctionarissen strafrechtelijk gaat vervolgen, is nog niet duidelijk.

Wel staat vast dat Trump, minder dan drie weken voordat Amerikanen naar de stembus gaan, opnieuw de confrontatie zoekt met de instanties die verantwoordelijk zijn voor een eerlijk verloop van de verkiezingen.