HAARLEM – De Haarlemse gemeenteraad wil in de nieuwe wijk Hart voor Oostpoort geen nieuwe fastfoodzaken toestaan. Het voorstel komt van de Partij voor de Dieren en PRO Haarlem en moet bijdragen aan een gezondere leefomgeving. D66 steunde het plan, waardoor er een meerderheid ontstond.

Fastfoodvrije wijk bij station Spaarnwoude

Hart voor Oostpoort wordt ontwikkeld rond station Haarlem Spaarnwoude. De gemeente Haarlem wil het gebied veranderen in een compacte, gemengde stadswijk met woningen, voorzieningen, werkruimte en betere verbindingen voor fietsers en voetgangers. Volgens de gemeente komen er ruim 900 woningen, verdeeld over sociale huur, middeldure woningen en vrije sector.

De partijen achter het voorstel vinden dat de gemeente bij een nieuwe wijk vooraf kan sturen op een gezonde inrichting. Fastfoodzaken passen volgens hen niet bij de ambitie om een leefomgeving te maken waarin gezonde keuzes makkelijker worden. De discussie gaat daarmee niet alleen over horeca, maar ook over de vraag welke rol een gemeente mag spelen bij de gezondheid van inwoners.

Doel is minder verleiding

De gedachte achter het plan is dat ongezond voedsel minder zichtbaar en minder dichtbij moet zijn. Voorstanders stellen dat de inrichting van een wijk invloed heeft op gedrag. Als fastfood niet op elke hoek beschikbaar is, zou de verleiding kleiner worden om snel te kiezen voor calorierijk en sterk bewerkt eten.

Volgens berichtgeving wordt het voorstel gezien als een poging om Hart voor Oostpoort de eerste fastfoodvrije buurt van Nederland te maken. Tegenstanders plaatsen daar vraagtekens bij en vinden dat bewoners zelf moeten kunnen bepalen wat zij eten.

Discussie over betutteling

Het plan zorgt voor discussie in Haarlem en daarbuiten. Critici spreken van betutteling en vragen waar de grens ligt. Ook is nog niet scherp afgebakend wat precies onder fastfood valt. Dat kan in de praktijk gevolgen hebben voor snackbars, cafetaria’s, dönerzaken, lunchrooms, broodjeszaken of andere vormen van snelle horeca.

Voor ondernemers is vooral die afbakening belangrijk. Een verbod kan namelijk breder uitpakken dan alleen grote fastfoodketens. Branchepartijen wijzen erop dat ook kleinere lokale ondernemers geraakt kunnen worden wanneer een hele categorie fastservicebedrijven wordt uitgesloten.

Gezonde leefomgeving als inzet

Voorstanders zien het voorstel juist als onderdeel van breder gezondheidsbeleid. Gemeenten kijken steeds vaker naar de inrichting van wijken, bijvoorbeeld door ruimte te maken voor groen, lopen, fietsen, sporten en ontmoeting. In Hart voor Oostpoort sluit dat aan bij de plannen voor een autoluwer gebied met meer ruimte voor voetgangers, fietsers, groen en water.

De komende uitwerking moet duidelijk maken hoe het weren van fastfood juridisch en praktisch vorm krijgt. Daarbij speelt onder meer de vraag of het via bestemmingsregels, vergunningen of nadere beleidskaders wordt geregeld.

Besluit krijgt vervolg in planvorming

Het fastfoodverbod is nog geen afgeronde maatregel die direct in de praktijk zichtbaar is. Het moet worden meegenomen in de verdere planvorming voor Hart voor Oostpoort. De wijk wordt de komende jaren stap voor stap ontwikkeld.

Daarmee blijft de discussie actueel. Haarlem kiest met het voorstel voor sturing op gezondheid in de openbare ruimte, terwijl tegenstanders waarschuwen voor beperking van keuzevrijheid en ondernemersruimte. De verdere uitwerking moet duidelijk maken hoe ver de gemeente daarin kan en wil gaan.