DEN HAAG, 28 mei 2026 – Het kabinet stelt hoger beroep in tegen rechterlijke uitspraken over de luchthavens Eindhoven Airport, Rotterdam The Hague Airport (RTHA) en Lelystad Airport. Dat heeft minister Jaimi van Essen van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur op 28 mei 2026 in een brief aan de Tweede Kamer laten weten. Tegelijkertijd kondigt zij aan te zullen handhaven en het gesprek aan te gaan met de luchthavens over emissiereductie.
De aanleiding voor de brief is de uitspraak van de rechtbank Gelderland van 16 april jl. in de beroepen die Mobilisation for the Environment (MOB) en andere partijen hadden ingesteld tegen besluiten van voorgaande bewindslieden over de drie luchthavens. Van Essen informeerde de Kamer eerder over de uitspraak zelf, maar zegde in het Commissiedebat Luchtvaart van 21 april toe de vervolgstappen nader toe te lichten.
Juridische helderheid als doorslaggevend argument voor beroep
De minister stelt hoger beroep in bij de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State. Het gaat daarbij om de uitspraken over de positieve weigering van de natuurvergunning, het maatwerkbesluit, het verzoek om passende maatregelen en het handhavingsverzoek betreffende Eindhoven Airport en RTHA. Ook de uitspraak over het handhavingsverzoek voor Lelystad Airport wordt aangevochten.
De keuze om in beroep te gaan is niet bedoeld om handhaving te omzeilen, zo benadrukt het ministerie. Het doel is juridische duidelijkheid te krijgen over de interpretatie van de zogenoemde 18 december-uitspraak van de Raad van State uit 2024. Die duidelijkheid is noodzakelijk om beleid op te kunnen baseren en vergunningverlening in Nederland opnieuw op gang te brengen.
Een bijkomend argument voor het instellen van hoger beroep is dat de Staat ook al beroep heeft ingesteld tegen een vergelijkbare uitspraak van de rechtbank Den Haag over Schiphol. In die zaak worden principiële vragen gesteld over de uitleg van diezelfde uitspraak van 18 december 2024. De uitkomst van het Schiphol-beroep kan ook gevolgen hebben voor de dossiers van Eindhoven, RTHA en Lelystad, zodat het logisch is om alle zaken door dezelfde hoogste bestuursrechter te laten behandelen.
Kern van de rechtbankuitspraken: wijziging of bestaand project?
De uitspraken van de rechtbank Gelderland gaan onder meer over een fundamentele juridische vraag: in hoeverre moet een project dat al bestond en dat binnen een bestaande vergunde milieunorm blijft, worden beperkt in het kader van de stikstofwetgeving?
De rechtbank oordeelde dat bij zowel RTHA als Eindhoven Airport sprake is van een wijziging van het project. Dat heeft vergaande gevolgen: als een activiteit wordt aangemerkt als een wijziging, moet het gehele project – inclusief de zogenoemde referentiesituatie – worden getoetst op additionaliteit. Dat wil zeggen dat aangetoond moet worden dat de extra uitstoot daadwerkelijk tot extra schade aan Natura 2000-gebieden leidt. Over de juiste uitleg van dit criterium bestaat nog onduidelijkheid, en het is precies die onduidelijkheid die de minister via de rechter wil laten beslechten.
Handhaving: emissieplafond geldt voor Eindhoven en RTHA
Tegelijkertijd met het instellen van hoger beroep kondigt Van Essen aan dat handhaving gewoon doorgaat. Het is juridisch mogelijk om beide tegelijkertijd te doen, omdat de handhaving uitsluitend ziet op de tussentijdse situatie totdat de rechter in hoger beroep een definitief oordeel heeft geveld.
Voor Eindhoven Airport en RTHA geldt dat het emissieplafond uit het maatwerkvoorschrift van kracht blijft voor de jaren 2026 en 2027. Hoewel de rechtbank het maatwerkvoorschrift heeft vernietigd, heeft Eindhoven Airport inmiddels toegezegd zich toch aan dit emissieplafond te houden. Zonder dat vrijwillige commitment zou er door de vernietiging helemaal geen emissieplafond meer gelden, wat een onwenselijke situatie zou opleveren.
Voor Lelystad Airport geldt een andere afweging. De minister geeft aan de komende twee weken nader te zullen bezien hoe invulling wordt gegeven aan de handhaving op dit vliegveld. De rechtbank oordeelde specifiek over Lelystad dat de eerdere besluiten onvoldoende motiveerden waarom er nog concreet zicht was op legalisatie. De minister wil die motivering verbeteren.
Acht weken voor nieuwe besluiten over handhaving en passende maatregelen
De rechtbank heeft bepaald dat binnen acht weken opnieuw moet worden besloten over de handhavingsverzoeken voor alle drie de luchthavens. In die nieuwe besluiten dient een verbeterde belangenafweging te worden gemaakt. Van Essen streeft ernaar binnen die termijn te handelen en zegt de Kamer nader te informeren zodra de besluiten zijn genomen.
Naast de handhavingsverzoeken heeft de rechtbank ook opdracht gegeven om binnen acht weken opnieuw te beslissen welke passende maatregelen de luchthavens moeten nemen, óf te onderbouwen met welke andere maatregelen de instandhoudingsdoelen van de Natura 2000-gebieden worden bereikt en verdere verslechtering wordt voorkomen.
Die laatste termijn van acht weken acht de minister niet haalbaar. Daarom wordt aan de Raad van State tevens een voorlopige voorziening gevraagd om dit deel van het rechtbankoordeel te schorsen totdat in hoger beroep een definitief oordeel is geveld.
Luchtvaart moet bijdragen aan bredere emissiereductie
Achter de juridische procedures speelt een bredere beleidsopgave. Van Essen stelt in haar brief aan de Kamer dat zij ervan overtuigd is dat natuurherstel noodzakelijk is om vergunningverlening in Nederland opnieuw op gang te brengen. Zonder dat herstel blijft ook de legalisering van PAS-melders, de verduurzaming van de landbouw en de realisatie van projecten voor de energietransitie vastlopen.
Het kabinet werkt via een zogeheten Taskforce aan een stevig geborgd pakket maatregelen voor emissiereductie en natuurherstel. Van alle sectoren, inclusief de luchtvaartsector, wordt hierin een bijdrage verwacht. De minister onderstreept dat de sector mobiliteit, waartoe de luchtvaart behoort, haar deel moet leveren in de totale opgave.
Ondertussen gaat zij het gesprek aan met de betrokken luchthavens over verdere emissiereductie en zoekt zij naar mogelijkheden om eventuele afspraken daarover juridisch te verankeren.
Ontdek meer van HBP Media
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.
