TEHERAN, 17 april 2026 – Iran zegt dat het de doorgang door de Straat van Hormuz nog altijd controleert en waarschuwt voor tegenmaatregelen als de Amerikaanse maritieme blokkade wordt voortgezet. Volgens Teheran blijft commerciële scheepvaart wel mogelijk, maar alleen via door Iran aangewezen routes en onder coördinatie van Iraanse autoriteiten.
De uitspraken komen van de Iraanse buitenlandwoordvoerder Esmaeil Baghaei. Hij stelde vrijdag dat er geen nieuwe overeenkomst is gesloten over de heropening van de strategische zeestraat. Volgens hem gelden nog steeds de afspraken die voortvloeien uit het staakt-het-vuren van 8 april tussen Iran en de Verenigde Staten.
Commerciële vaart alleen onder Iraanse regie
De Straat van Hormuz is van groot belang voor de wereldhandel in olie en gas. Reuters meldde vrijdag dat de heropening van de vaarroute onderdeel is van een bredere afspraak, maar dat schepen nog altijd toestemming nodig hebben van Iraanse autoriteiten. Militaire schepen vallen daar nadrukkelijk buiten. Ook zouden alleen bepaalde, door Iran als veilig aangemerkte vaargeulen gebruikt mogen worden.
Iran benadrukt daarmee dat van volledige vrije doorvaart geen sprake is. Baghaei noemde Iran vrijdag opnieuw “de bewaker van de Straat van Hormuz” en maakte duidelijk dat de Islamitische Republiek bereid is maatregelen te nemen als de andere partij haar verplichtingen schendt. Volgens hem zou een voortgezette Amerikaanse blokkade in strijd zijn met het bestand.
Dreiging van nieuwe escalatie blijft bestaan
De spanningen rond de zeestraat lopen al dagen op. De Verenigde Staten kondigden eerder aan het scheepvaartverkeer van en naar Iraanse havens te blokkeren. Reuters berichtte op 12 en 13 april dat de Amerikaanse marine de blokkade formeel in werking stelde en dat schepen zonder toestemming konden worden onderschept, omgeleid of in beslag genomen. Daarbij werd tegelijk gezegd dat neutrale doorvaart naar niet-Iraanse bestemmingen niet mocht worden belemmerd.
Juist die dubbelzinnigheid zorgt voor aanhoudende onzekerheid op zee. Volgens Reuters liggen nog altijd honderden schepen in de Golf te wachten op duidelijkheid, terwijl ook zorgen bestaan over de veiligheid van de vaarroute. De Amerikaanse marine heeft reders gewaarschuwd rekening te houden met risico’s in delen van het verkeersscheidingsstelsel.
Verwarring over heropening van de vaarroute
Binnen Iran zelf leidde de communicatie over de situatie vrijdag tot onrust. Iran International meldde dat de aankondiging van minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araghchi over een “volledig open” Straat van Hormuz door Iraanse staats- en hardliner-media werd bekritiseerd. Zij vonden dat zijn verklaring te weinig uitleg gaf over de voorwaarden waaronder scheepvaart weer mogelijk is.
Volgens die berichten gelden er drie voorwaarden: het moet gaan om commerciële schepen, militaire vaart is verboden en schepen of lading mogen geen band hebben met vijandige landen. Daarnaast moeten vaartuigen gebruikmaken van door Iran aangewezen routes en hun doortocht afstemmen met Iraanse instanties.
Economisch en geopolitiek cruciale waterweg
De Straat van Hormuz geldt als een van de belangrijkste knelpunten in de mondiale energievoorziening. Ongeveer een vijfde van de wereldwijde olie- en lng-stromen gaat via deze doorgang, waardoor spanningen in het gebied direct doorwerken op energiemarkten en vrachtverkeer. Reuters meldde dat olieprijzen vrijdag daalden nadat Iran aangaf commerciële doorvaart weer toe te staan, al blijft de situatie fragiel.
Voorlopig lijkt de heropening van de vaarroute dus beperkt en voorwaardelijk. Iran zegt ruimte te bieden aan commerciële scheepvaart, maar houdt vast aan strakke regie. Daarmee blijft de Straat van Hormuz niet alleen een cruciale handelsroute, maar ook een geopolitiek drukmiddel in het conflict tussen Teheran en Washington.
Ontdek meer van HBP Media
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.