TEHERAN – Iran heeft aangekondigd de Straat van Hormuz opnieuw af te sluiten voor scheepvaartverkeer. Volgens het Iraanse centrale militaire commando is de maatregel een reactie op Israëlische aanvallen in Libanon en op wat Teheran omschrijft als schendingen van recente afspraken met de Verenigde Staten en Israël.

De aankondiging vergroot de spanning in het Midden-Oosten. De Straat van Hormuz is een van de belangrijkste maritieme knelpunten ter wereld. Via de smalle doorgang tussen Iran en Oman gaat normaal gesproken een groot deel van de wereldwijde olie- en lng-handel. Volgens de Amerikaanse energieautoriteit EIA ging in de eerste helft van 2025 gemiddeld 20,9 miljoen vaten olie per dag door de zeestraat, ongeveer 20 procent van het wereldwijde verbruik van petroleumvloeistoffen.

Reactie op Israëlische luchtaanvallen

Iran koppelt de sluiting aan Israëlische luchtaanvallen in het zuiden van Libanon. Israël voerde daar de afgelopen dagen opnieuw aanvallen uit, terwijl ook Hezbollah melding maakte van hevige gevechten. Libanese staatsmedia meldden eerder dat bij Israëlische luchtaanvallen zeker zestien mensen omkwamen.

Volgens Iraanse staatsmedia is de maatregel bedoeld als eerste stap tegen wat Teheran “agressie” noemt. Het Iraanse militaire hoofdkwartier Khatam al-Anbiya stelde dat verdere maatregelen kunnen volgen als de aanvallen doorgaan. Reuters meldde dat de sluiting door Iran is aangekondigd via het aan de staat gelieerde persbureau Mehr.

De Verenigde Staten hebben volgens Axios nog geen duidelijke Iraanse militaire bewegingen gezien die op een volledige blokkade wijzen. Daardoor blijft onduidelijk of de aankondiging direct leidt tot een feitelijke afsluiting van al het scheepvaartverkeer.

Grote gevolgen voor olie en gas

Een daadwerkelijke blokkade kan grote gevolgen hebben voor de wereldeconomie. De Straat van Hormuz is niet alleen belangrijk voor olie, maar ook voor vloeibaar aardgas. Volgens de EIA ging in 2024 ongeveer 20 procent van de wereldwijde lng-handel via deze route, vooral vanuit Qatar.

Vooral landen in Azië zijn afhankelijk van energie die via de zeestraat wordt vervoerd. De Internationale Energieorganisatie meldde dat ongeveer 80 procent van de olie en olieproducten die in 2025 via Hormuz gingen, bestemd was voor Azië. Ook wees de organisatie erop dat er voor grote delen van de lng-export uit Qatar en de Verenigde Arabische Emiraten nauwelijks alternatieve routes bestaan.

De aankondiging komt op een gevoelig moment. Eerder deze maand bleef de internationale scheepvaart al voorzichtig met doorvaart door Hormuz, ondanks diplomatieke pogingen om de spanningen tussen Iran en de Verenigde Staten te verminderen. Reuters meldde dat rederijen veiligheidswaarborgen wilden voordat zij op grote schaal zouden terugkeren naar de route.

Diplomatie onder druk

De Iraanse stap zet ook diplomatieke gesprekken onder druk. Volgens The Guardian dreigt de aankondiging een recent tussentijds akkoord tussen Iran en de Verenigde Staten te ondermijnen. De spanningen rond Libanon vormen daarbij een belangrijk obstakel, omdat Israël en Hezbollah ondanks eerdere afspraken opnieuw slaags zijn geraakt.

De komende dagen moet blijken of Iran de sluiting daadwerkelijk militair afdwingt of vooral druk wil zetten op Washington en Israël. Zolang daarover geen duidelijkheid bestaat, blijft de onzekerheid voor oliehandelaren, reders en regeringen groot. De Straat van Hormuz is daarmee opnieuw het brandpunt geworden van een bredere regionale crisis.