DEN HAAG, 1 juli 2026 – De Nederlandse AI-fabriek in Groningen krijgt steeds concreter vorm. Sinds de toekenning van Europese financiering door EuroHPC in oktober 2025 zijn volgens het kabinet belangrijke stappen gezet bij de inrichting en voorbereiding van de nieuwe nationale AI-infrastructuur.
De AI-fabriek, ook aangeduid als NLAIF, moet uitgroeien tot een publiek toegankelijke voorziening voor bedrijven, kennisinstellingen en overheden. De kern bestaat uit een expertisecentrum en een AI-geoptimaliseerde supercomputer. Daarmee wil Nederland de ontwikkeling van betrouwbare en verantwoorde toepassingen met kunstmatige intelligentie versnellen.
Volgens staatssecretaris W.J.M. Aerdts van Economische Zaken en Klimaat gaat het om een strategische investering in het Nederlandse en Europese AI-ecosysteem. De fabriek moet bijdragen aan digitale en technologische weerbaarheid, innovatie en economische groei. Ook moet de voorziening helpen om publieke waarden en veilige toepassing van AI beter te borgen.
Expertisecentrum komt in voormalige Niemeyer-fabriek
Het expertisecentrum wordt gevestigd in de voormalige Niemeyer-fabriek in Groningen. De start staat gepland voor medio 2026. Zolang de eigen supercomputer nog niet beschikbaar is, richt het centrum zich vooral op ondersteuning bij aanvragen voor toegang tot andere Europese AI-fabrieken binnen EuroHPC.
De ontwikkeling gebeurt door een consortium van Stichting Nederlandse AI-fabriek, SURF, AIC4NL, TNO en Samenwerking Noord. De totale investering bedraagt ongeveer 200 miljoen euro. Dat bedrag komt uit Europese, nationale en regionale middelen.
Binnen de organisatie zijn inmiddels bestuurlijke stappen gezet. Zo is een Raad van Toezicht ingesteld en is de werving begonnen voor een tweekoppig directieteam. Dat team moet leiding gaan geven aan de verdere ontwikkeling van de Nederlandse AI-fabriek.
Supercomputer naar verwachting begin 2028 beschikbaar
Naast het expertisecentrum wordt gewerkt aan de AI-geoptimaliseerde supercomputer. De aanbesteding voor deze computer is gestart en wordt uitgevoerd door de EuroHPC Joint Undertaking, samen met het Nederlandse consortium. Ook loopt de aanbesteding voor de huisvesting van de supercomputer.
De verwachting is dat de supercomputer begin 2028 volledig beschikbaar komt voor gebruikers. De voorziening moet onderzoekers, startups, mkb-bedrijven en publieke organisaties toegang geven tot hoogwaardige rekenkracht. Die capaciteit is nodig voor de ontwikkeling van geavanceerde AI-modellen en toepassingen.
Met de supercomputer wil Nederland minder afhankelijk worden van buitenlandse commerciële infrastructuur. Dat past binnen bredere Europese ambities rond technologische soevereiniteit en strategische autonomie. In een internationale context waarin de vraag naar AI-rekenkracht sterk toeneemt, ziet het kabinet eigen publieke AI-infrastructuur als noodzakelijk.
Toepassingen in landbouw, energie en zorg
In Groningen en Noord-Drenthe wordt al gewerkt aan concrete toepassingen. Daarbij wordt onder meer gekeken naar landbouw, energie en zorg. De regio moet daarmee niet alleen vestigingsplaats worden van de infrastructuur, maar ook een proeftuin voor praktische AI-oplossingen.
In de precisielandbouw kunnen drones en robots, ondersteund door AI, helpen om het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen, water en kunstmest terug te dringen. Dat kan de landbouwproductie efficiënter en duurzamer maken.
Ook in de zorg worden mogelijkheden gezien. De AI-fabriek kan bijdragen aan het analyseren van ziekenhuisdata. Daarmee kan mogelijk beter worden voorspeld welke behandeling voor welke patiënt het meest geschikt is. Volgens het kabinet kan de combinatie van rekenkracht, expertise en publieke toegang nieuwe toepassingen versnellen.
Kabinet blijft voortgang volgen
Het kabinet zegt de voortgang van de Nederlandse AI-fabriek nauwgezet te blijven volgen. De Tweede Kamer wordt opnieuw geïnformeerd bij belangrijke ontwikkelingen, onder meer over de verdere operationalisering van het expertisecentrum, de realisatie van de supercomputer en nieuwe publiek-private samenwerkingen.
De komende periode moet duidelijk worden hoe snel bedrijven, kennisinstellingen en overheden gebruik kunnen maken van de diensten van het expertisecentrum. De volledige slagkracht van de Nederlandse AI-fabriek wordt vooral verwacht wanneer de supercomputer in 2028 beschikbaar is.
Ontdek meer van HBP Media
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.
