DEN HAAG – Minister Rianne Letschert van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap gaat niet ingrijpen naar aanleiding van de kritiek op de Israëlberichtgeving van NOS op 3. Dat blijkt uit de antwoorden die zij donderdag 29 oktober heeft gegeven op dertien schriftelijke Kamervragen. Vijf Kamerleden uiten zorgen over mogelijke misleiding, eenzijdige berichtgeving en het verspreiden van antisemitische complottheorieën in een uitlegvideo van de publieke omroep.

De vragen werden op 9 oktober ingediend door Annabel Nanninga (JA21), Chris Stoffer (SGP), Martin Bosma (PVV), Mona Keijzer (Keijzer) en Claassen (Groep Markuszower). Aanleiding is kritiek op de NOS op 3-video 'Het lijnenspel van Israël', waarin onder meer wordt gesproken over Israëlische territoriale ambities.

Kritiek op vermeende antisemitische complottheorie

De Kamerleden verwijzen naar kritiek van historicus Benny Morris, die stelt dat de video een antisemitische complottheorie verspreidt door te suggereren dat Israël streeft naar een rijk dat zich uitstrekt van de Nijl tot de Eufraat.

Zij willen weten op welke bronnen de NOS deze bewering baseert en vragen de minister om de onderbouwing bij de omroep op te vragen.

Letschert weigert zich hierover inhoudelijk uit te spreken. Volgens haar werkt de publieke omroep onafhankelijk en beschikt deze op grond van de Mediawet over redactionele vrijheid. Het is daarom niet aan de minister om journalistieke uitspraken te beoordelen.

Vragen over selectieve montage

De Kamerleden uiten ook kritiek op de manier waarop uitspraken van de Israëlische premier Benjamin Netanyahu in de video zouden zijn gemonteerd. Volgens de aangehaalde analyse zijn fragmenten over het samenleven met Palestijnen weggelaten, waardoor zijn woorden mogelijk een andere betekenis krijgen.

Daarnaast vragen zij waarom volgens hen vooral extreme Israëlische stemmen worden getoond en Israëlische veiligheidsargumenten onvoldoende aandacht krijgen. Ook stellen zij vragen over de beperkte aandacht voor de terroristische aanslagen van 7 oktober 2023.

De minister geeft op deze inhoudelijke kritiek geen afzonderlijk oordeel en verwijst opnieuw naar de journalistieke onafhankelijkheid van de NOS.

Klachten moeten naar Ombudsman

De Kamerleden willen verder weten welke consequenties volgen wanneer de NOS de Code Journalistiek Handelen overtreedt.

Letschert antwoordt dat het niet haar taak is om mogelijke overtredingen vast te stellen of sancties op te leggen. Volgens haar kunnen burgers klachten indienen bij de Ombudsman voor de publieke omroepen.

Wel verwacht zij dat de NOS dergelijke klachten serieus neemt en transparant is over eventuele aanpassingen van het journalistieke proces.

Ook zorgen over gebruik op scholen

Een ander punt van zorg is de mogelijke verspreiding van de video via Schooltv en andere lesmethoden. De Kamerleden willen weten of eventuele correcties ook leerlingen en scholen bereiken.

De minister zegt geen zicht te hebben op welke video's via Schooltv of andere lesmethoden worden gebruikt. Schooltv heeft aangegeven contact te onderhouden met omroepen en ervan uit te gaan dat eventuele onjuistheden worden doorgegeven, zodat indien nodig maatregelen kunnen worden genomen.

Minister benadrukt onafhankelijke journalistiek

Op vragen over het vertrouwen in de NOS benadrukt Letschert dat onafhankelijke en betrouwbare journalistiek van groot belang is voor de democratie.

Volgens haar legt de NOS publiekelijk verantwoording af over de berichtgeving rond Israël en Gaza. Ook de Ombudsman speelt daarbij een belangrijke rol.

De minister zal de NOS niet verzoeken om naar aanleiding van deze Kamervragen een inhoudelijke reactie of correctie te publiceren. Daarmee laat zij de beoordeling van de omstreden video bij de omroep en de bestaande journalistieke klachtenprocedures.