DEN HAAG – Kunstmatige intelligentie (AI) moet volgens Volt worden verboden voor leerlingen op Nederlandse basisscholen. De partij vreest dat kinderen door het gebruik van programma's zoals ChatGPT onvoldoende leren om zelfstandig te schrijven, rekenen en nadenken. Tijdens de behandeling van de onderwijsbegroting in de Tweede Kamer leidde het voorstel tot een discussie met de VVD, die juist vindt dat kinderen moeten leren verantwoord met AI om te gaan.

Volt-leider Laurens Dassen pleitte tijdens het debat van dinsdag 27 oktober voor een verbod naar Noors voorbeeld. Volgens hem vormt het toenemende gebruik van kunstmatige intelligentie een bedreiging voor de ontwikkeling van belangrijke basisvaardigheden bij jonge kinderen.

Kinderen moeten zelfstandig leren nadenken

Dassen waarschuwt dat leerlingen steeds vaker AI gebruiken om opdrachten uit te voeren die zij eigenlijk zelfstandig moeten maken. Daardoor bestaat volgens hem het risico dat kinderen onvoldoende oefenen met lezen, schrijven, redeneren en het oplossen van problemen.

De Volt-leider verwees naar internationaal onderzoek waaruit volgens hem blijkt dat leerlingen die AI gebruiken slechter kunnen presteren. Hij benadrukte dat kinderen eerst hun basisvaardigheden goed moeten ontwikkelen voordat zij zelfstandig met kunstmatige intelligentie aan de slag gaan.

Het voorgestelde verbod zou uitsluitend betrekking hebben op het gebruik van AI door basisschoolleerlingen. Leerkrachten zouden de technologie wel mogen blijven inzetten bij bijvoorbeeld het voorbereiden van lessen en het ontwikkelen van onderwijsmateriaal.

VVD ziet bezwaren tegen verbod

VVD-Kamerlid Arend Kisteman plaatste tijdens het debat vraagtekens bij het plan. Volgens hem maken kinderen buiten school al gebruik van AI-toepassingen. Hij vraagt zich daarom af of het verstandig is om deze technologie op basisscholen volledig buiten het onderwijs te houden.

De VVD wijst erop dat digitale geletterdheid onderdeel is van de onderwijsdoelen. Kinderen moeten volgens Kisteman juist leren wat kunstmatige intelligentie is en hoe zij deze technologie veilig en verantwoord kunnen gebruiken.

Dassen vindt daarentegen dat onderwijs over AI vooral na de basisschool aan bod moet komen, wanneer leerlingen voldoende basisvaardigheden hebben ontwikkeld.

Ook andere partijen willen duidelijkere regels

De discussie over AI in het onderwijs speelt al langer in de Tweede Kamer. Eerder steunden alle Kamerleden een voorstel van JA21 en D66 om te onderzoeken hoe leerlingen belangrijke schrijfvaardigheden kunnen ontwikkelen zonder afhankelijk te worden van kunstmatige intelligentie.

Daarbij wordt onder meer gekeken naar het zelfstandig schrijven van opstellen, werkstukken en andere opdrachten. Een volledig verbod, zoals Volt nu voorstelt, gaat verder dan deze eerdere afspraken.

Kabinet werkt aan veilige AI voor scholen

Tegelijkertijd werkt het kabinet aan een publieke AI-voorziening voor het basis- en voortgezet onderwijs. Daarvoor is in 2027 een bedrag van 10,7 miljoen euro voorzien. Scholen moeten daarmee toegang krijgen tot AI-toepassingen waarbij privacy, veiligheid en verantwoord gebruik centraal staan.

De eerste toepassingen moeten volgens de planning vanaf 2028 beschikbaar komen. Of er daarnaast een verbod komt op het gebruik van AI door basisschoolleerlingen, is nog onzeker. De Tweede Kamer heeft daarover nog geen definitief besluit genomen.