DEN HAAG – Nederland wil samen met Duitsland, Oostenrijk, Denemarken en Griekenland uitgeprocedeerde asielzoekers naar Rwanda overbrengen. De vijf Europese landen zijn volgens de Financial Times dicht bij een overeenkomst met het Afrikaanse land. Mogelijk wordt de deal al in november bekendgemaakt. De eerste overplaatsingen zouden in 2027 kunnen plaatsvinden.

Opvang in bestaande centra

De vijf landen onderzoeken of zij gebruik kunnen maken van opvangvoorzieningen die eerder door het Verenigd Koninkrijk in Rwanda zijn gebouwd. De Britse regering trok de stekker uit haar omstreden Rwanda-project, maar de gebouwen en infrastructuur zijn nog beschikbaar.

Volgens de plannen zouden aanvankelijk enkele honderden uitgeprocedeerde asielzoekers naar Rwanda kunnen worden overgebracht. Een voorstel gaat uit van ongeveer honderd mensen die tegelijkertijd in de opvangcentra verblijven. Definitieve aantallen zijn nog niet vastgesteld.

Afgewezen asielzoekers overbrengen

Het nieuwe Europese initiatief verschilt van het voormalige Britse plan. Het Verenigd Koninkrijk wilde asielzoekers naar Rwanda sturen om hun aanvragen daar te laten behandelen. De vijf EU-landen richten zich uitsluitend op mensen van wie de asielaanvraag definitief is afgewezen en die Europa moeten verlaten.

In Rwanda zouden zij in open opvangcentra kunnen verblijven en toestemming krijgen om te werken. Met ondersteuning van internationale organisaties zouden zij vervolgens kunnen terugkeren naar hun land van herkomst of een bestaan in Rwanda kunnen opbouwen.

Nieuwe Europese regels maken plan mogelijk

De Europese Unie heeft dit jaar nieuwe regels aangenomen die het terugsturen van afgewezen asielzoekers moeten vergemakkelijken. Daarbij wordt ook de mogelijkheid geboden om mensen naar zogenoemde terugkeerhubs buiten de Europese Unie over te brengen.

Minister Bart van den Brink van Asiel en Migratie bevestigde eerder dat Nederland met de vier andere landen samenwerkt aan dergelijke voorzieningen. De betrokken regeringen hopen hiermee het aantal mensen dat na afwijzing daadwerkelijk vertrekt te vergroten.

Zorgen over mensenrechten

De samenwerking met Rwanda is omstreden. Mensenrechtenorganisaties en deskundigen wijzen op het autoritaire bestuur van president Paul Kagame en stellen vragen over de veiligheid en rechtsbescherming van uitgeprocedeerde asielzoekers.

Ook bestaat bezorgdheid over de mogelijkheid dat mensen langdurig in Rwanda verblijven zonder duidelijk toekomstperspectief. De Europese landen moeten daarom afspraken maken over opvang, juridische bescherming en het voorkomen van uitzetting naar onveilige gebieden.

Akkoord mogelijk in november

Volgens de Financial Times kan een overeenkomst al volgende maand worden aangekondigd. Griekenland zou aanvankelijk een belangrijk deel van de uitgeprocedeerde asielzoekers leveren.

Of en hoeveel mensen vanuit Nederland daadwerkelijk naar Rwanda worden gestuurd, is nog onbekend. Ook moet duidelijk worden welke financiële afspraken de vijf landen met de Rwandese regering maken. Een definitief akkoord is nog niet aangekondigd.