JERUZALEM – De Israëlische premier Benjamin Netanyahu heeft zichzelf na de parlementsverkiezingen van dinsdag 27 oktober uitgeroepen tot overwinnaar, terwijl nog allerminst vaststaat wie de volgende regering kan vormen. Zijn Likud-partij lijkt opnieuw de grootste partij te worden, maar zijn rechtse regeringscoalitie verliest volgens de eerste prognoses aanzienlijk aan steun. Vooral de sterke opmars van de Arabische partijen zorgt voor een politieke verschuiving.

Netanyahu verklaarde na het sluiten van de stembureaus dat het rechtse kamp een overtuigende meerderheid onder de zionistische kiezers had behaald. Hij kondigde aan een nieuwe rechtse regering te willen vormen. De eerste exitpolls van de belangrijkste Israëlische televisiezenders lieten echter een ander beeld zien: geen van beide politieke kampen behaalde de benodigde meerderheid van 61 zetels in de 120 zetels tellende Knesset.

Arabische partijen boeken historische winst

De grootste verrassing van de verkiezingsavond was de sterke groei van de Arabische partijen. De Joint List en Ra'am werden in de eerste exitpolls samen op 17 tot 18 zetels geschat, tegenover tien zetels in het vorige parlement.

De winst hangt samen met een uitzonderlijk hoge opkomst onder Arabische Israëliërs. Volgens voorlopige schattingen bracht ongeveer 80 procent van deze kiezers zijn stem uit. Daarmee zouden eerdere opkomstrecords zijn gebroken.

De Arabische partijen keren zich tegen een nieuwe regering onder Netanyahu en kunnen daardoor een beslissende rol spelen bij de machtsverhoudingen in het parlement.

Regeringscoalitie verliest aanzienlijk

Volgens de eerste exitpolls zou het blok van Netanyahu terugvallen van 68 naar ongeveer 50 zetels. De reguliere oppositiepartijen kwamen aanvankelijk uit op 52 tot 53 zetels, terwijl de Arabische partijen afzonderlijk werden geteld.

Ook Netanyahu's eigen Likud-partij leek aanvankelijk terrein te verliezen. De eerste prognoses gaven Likud 24 tot 25 zetels, tegenover 32 zetels in het vertrekkende parlement.

Tijdens de nacht veranderde het beeld. Na telling van bijna 42 procent van de stembussen kwam het kamp van Netanyahu volgens voorlopige officiële cijfers uit op 57 zetels, de reguliere oppositie op 47 en de Arabische partijen op 16 zetels. Ook daarmee bleef Netanyahu onder de vereiste meerderheid.

Oppositie ziet kansen om Netanyahu te vervangen

Oppositieleider Gadi Eisenkot, voormalig chef van de Israëlische strijdkrachten en leider van de partij Yashar, sprak na de eerste exitpolls van een duidelijk verlies aan vertrouwen in Netanyahu.

Toch is ook een nieuwe regering onder Eisenkot onzeker. Verschillende oppositiepartijen hebben uitgesloten dat zij samen met Arabische partijen een regering vormen. Daardoor kan een meerderheid tegen Netanyahu bestaan zonder dat die partijen bereid zijn gezamenlijk te regeren.

Politieke onzekerheid blijft groot

De definitieve verkiezingsuitslag wordt pas verwacht nadat alle stemmen zijn geteld, waaronder die van militairen. Vervolgens moet president Isaac Herzog bepalen welke partijleider de beste kans heeft om een regering te vormen.

Dat Netanyahu zichzelf al tot winnaar uitroept, betekent daarom niet dat hij ook daadwerkelijk een nieuwe ambtstermijn veilig heeft gesteld. De groei van de Arabische partijen en het verlies van zijn regeringspartners maken de coalitievorming bijzonder ingewikkeld.

Wanneer geen van de politieke leiders voldoende steun weet te verzamelen, dreigt Israël opnieuw in een langdurige politieke impasse terecht te komen. Zelfs nieuwe verkiezingen zijn dan niet uitgesloten.