AMSTERDAM – Persoonlijke gegevens van Europese internetgebruikers komen via online advertenties terecht bij het Russische staatsbedrijf Gazprom. Dat blijkt uit onderzoek van Follow the Money. Via een Russisch advertentiebedrijf worden gegevens over surfgedrag en interesses verzameld en doorgestuurd naar servers in Moskou. Eenmaal in Rusland kunnen de autoriteiten mogelijk toegang krijgen tot deze informatie. Ook Nederlandse websites blijken betrokken te zijn geweest bij het advertentienetwerk.

Het onderzoek richt zich op Between Digital, een Russisch advertentiebedrijf dat verbonden is met GPM Digital Technologies, het mediabedrijf van Gazprom. De Russische energiegigant onderhoudt nauwe banden met het Kremlin en is getroffen door westerse sancties vanwege de oorlog in Oekraïne.

Persoonsgegevens ongemerkt doorgestuurd

Onderzoekers van Follow the Money creëerden honderden fictieve internetgebruikers met verschillende leeftijden, interesses en surfgewoonten. Vanuit onder meer Madrid, Brussel, Moskou en Washington bezochten deze profielen websites om te achterhalen welke gegevens advertentiebedrijven verzamelen.

Bij een Spaanse website ontdekten de onderzoekers dat een cookie van Between Digital automatisch gegevens doorstuurde naar een internetadres van Gazprom in Moskou. Bezoekers werden hierover niet geïnformeerd en hadden geen expliciete toestemming gegeven.

Tijdens het onderzoek werd het Russische advertentiebedrijf op 111 websites aangetroffen. Alleen bij de Spaanse website kon daadwerkelijk worden vastgesteld dat gegevens naar Rusland werden verzonden.

Ook bezoekers van De Telegraaf in beeld

De Nederlandse hacker en privacyonderzoeker Mick Beer ontdekte eerder dat Between Digital in 2026 samenwerkte met Mediahuis, het uitgeversconcern achter onder meer De Telegraaf. Nadat hij hierover vragen stelde, werd de samenwerking beëindigd.

Tijdens het onderzoek van Follow the Money werd geen actief gegevensverkeer meer vastgesteld tussen de Nederlandse uitgever en het Russische advertentiebedrijf.

Volgens gegevens van cybersecurityplatform IntelligenceX heeft Gazprom via Between Digital sinds 2016 ongeveer 17.000 keer internetgebruikers in Europa en de Verenigde Staten gevolgd.

Ook gevoelige informatie kan uitlekken

Het verzamelen van persoonsgegevens gebeurt via zogenoemde realtime bidding. Bij het openen van een website wordt binnen milliseconden advertentieruimte geveild. Daarbij krijgen meerdere bedrijven informatie over bezoekers, waaronder hun interesses, surfgedrag en mogelijk hun locatie.

Privacydeskundigen waarschuwen dat dergelijke systemen ook gevoelige informatie kunnen blootleggen, bijvoorbeeld over medische aandoeningen, politieke voorkeuren of financiële problemen.

In Oekraïne zijn volgens het onderzoek al gevallen bekend waarbij criminelen online verkregen medische gegevens gebruikten om mensen te chanteren en tot sabotageacties aan te zetten. Dat Gazprom bij deze specifieke gevallen betrokken was, is niet aangetoond.

Kremlin kan mogelijk toegang krijgen

De grootste zorg is wat er met de verzamelde informatie gebeurt zodra deze op Russische servers staat. Russische autoriteiten beschikken over vergaande bevoegdheden om gegevens van binnenlandse bedrijven op te vragen.

Of de Russische overheid daadwerkelijk gebruik heeft gemaakt van de door Gazprom verzamelde persoonsgegevens, is niet vastgesteld.

Volgens Europese privacyregels moeten internetgebruikers worden geïnformeerd over het verwerken van hun gegevens en moet daarvoor een geldige wettelijke grondslag bestaan. Bij het gebruik van dergelijke advertentiecookies is doorgaans voorafgaande toestemming vereist.

Follow the Money concludeert dat het internationale advertentiesysteem ernstige risico's oplevert voor de privacy en veiligheid van Europese burgers. Gazprom, Between Digital en Google reageerden niet op vragen van de onderzoeksjournalisten.