Politieke onrust jaagt Europese rentelasten aan

AMSTERDAM – Politieke instabiliteit in Europese landen heeft sinds 2022 geleid tot zo’n 100 miljard euro aan extra rentelasten op staatsleningen. Dit verlies wordt veroorzaakt door politieke fragiliteit, blijkt uit een nieuw onderzoek van kredietverzekeraar Allianz Trade. Nederland ontsnapt vooralsnog aan deze miljardenstrop en behoort samen met Oostenrijk en Duitsland tot de uitzonderingen.

Meetbare impact op de staatsbegroting

Johan Geeroms, Director Risk Underwriting bij Allianz Trade Benelux, stelt dat politieke instabiliteit tegenwoordig een harde kostenpost op de begroting is. Dit bedrag kan daardoor niet worden besteed aan maatschappelijke sectoren zoals de zorg, het onderwijs en het klimaatbeleid. Het rapport toont aan dat politiek risico inmiddels een goed meetbare factor is in de prijsstelling van staatsleningen.

Allianz Trade meet deze impact met de zogeheten Political Fragility Index (PFI). Deze index brengt vier factoren in kaart: de versnippering van het partijenstelsel, de kiezersvlucht bij traditionele partijen, de kracht van populistische en extreme bewegingen, en de algemene bestuurbaarheid van een land.

Grote verliezen voor Italië en het Verenigd Koninkrijk

Uit de onderzoeksgegevens blijkt dat een stijging op de PFI-index direct gepaard gaat met hogere rentes. Naarmate de instabiliteit voortduurt, stapelen de kosten zich op. Vooral Italië, Frankrijk, Spanje, België en het Verenigd Koninkrijk worden financieel hard geraakt. Gezamenlijk zagen deze landen hun rentelasten met circa 98 miljard euro toenemen. Gemiddeld betalen zij 3 procent bovenop de reguliere renteverplichtingen.

Italië en het Verenigd Koninkrijk dragen de zwaarste lasten, met een kostenstijging van elk circa 41 miljard euro. Waar voorheen voornamelijk Zuid-Europese landen kampten met politieke en financiële kwetsbaarheid, vertonen inmiddels ook andere grote Europese economieën vergelijkbare risico’s op dit vlak.

Nederland blijft vooralsnog een veilige haven

Hoewel Nederland in de index hoog scoort op politieke fragmentatie door het grote aantal fracties, blijven extra rentekosten uit. Investeerders beschouwen de Nederlandse markt nog steeds als een stabiele en veilige haven. Bij politieke onrust vrezen beleggers doorgaans voor begrotingstekorten en verminderde financiële discipline, maar voor Nederland wordt daar anders naar gekeken.

Dit wordt verklaard door het robuuste Nederlandse consensusmodel. De macht is sterk verdeeld tussen coalities, het parlement, het kabinet en sociale partners, waardoor rigoureuze beleidswijzigingen worden geremd. Allianz Trade plaatst wel de kanttekening dat deze comfortabele positie geen vaststaand feit is. Indien de politieke versnippering verder toeneemt, kan het vertrouwen van beleggers in de toekomst alsnog omslaan.