ALKMAAR, 23 april 2026 – Een rechter van de rechtbank Noord-Holland heeft op persoonlijke titel meer dan 4.000 Woo-verzoeken ingediend bij gemeenten door het hele land. De verzoeken maakten deel uit van een onderzoek naar de manier waarop gemeenten omgaan met geheimhouding onder de Wet open overheid. Dat heeft de rechtbank bekendgemaakt.
De rechter zou gemeenten in dat kader ook hebben gewezen op mogelijke tekortkomingen en knelpunten bij de beoordeling en afhandeling van Woo-verzoeken. Volgens de rechtbank is nog onduidelijk of zijn handelwijze gevolgen moet hebben en, zo ja, in welke vorm. Tot daarover meer duidelijkheid bestaat, behandelt de rechter geen zaken.
Over de kwestie is inmiddels contact met de procureur-generaal bij de Hoge Raad.
Onderzoek naar Woo-verzoeken
De rechter begon in september 2025 met het versturen van de Woo-verzoeken. Eind oktober van dat jaar trok hij alle verzoeken weer in. De rechtbank Noord-Holland zegt niet vooraf op de hoogte te zijn geweest van het onderzoek of van de grote hoeveelheid verzoeken die de rechter bij gemeenten had ingediend.
Volgens de rechtbank kwam medio september 2025 vanuit de advocatuur al een eerste signaal binnen dat de rechter Woo-verzoeken zou hebben gedaan. De rechter erkende toen dat hij met een onderzoek bezig was, maar viel een dag later voor langere tijd uit. Daardoor is volgens de rechtbank op dat moment niet verder onderzocht wat er precies speelde.
Achteraf bezien had de rechtbank dat wel moeten doen, zo staat in de toelichting.
Schijn van partijdigheid bij gemeenten
De rechtbank neemt de zaak naar eigen zeggen hoog op. Volgens de instelling zijn gemeenten door het handelen van de rechter onnodig belast. Daarnaast kan de schijn van partijdigheid zijn ontstaan, omdat dezelfde gemeenten die door hem zijn benaderd ook partij kunnen zijn in bestuursrechtelijke zaken bij de rechtbank Noord-Holland.
Daarmee raakt de kwestie aan een kernbeginsel van de rechtspraak. De onpartijdigheid van rechters moet boven elke twijfel verheven zijn, aldus de rechtbank. Juist daarom wordt onderzocht of het handelen van de rechter verdere consequenties moet krijgen.
De zaak is extra gevoelig omdat het gaat om Woo-verzoeken aan overheden die in procedures voor dezelfde rechtbank terecht kunnen komen. Dat kan vragen oproepen over de onafhankelijkheid en positie van de betrokken rechter, ook als hij handelde vanuit een persoonlijk onderzoeksmotief.
Follow the Money bracht zaak aan het licht
De kwestie kwam breed aan het licht nadat de rechtbank afgelopen vrijdag vragen kreeg van onderzoeksplatform Follow the Money. Naar aanleiding daarvan is de zaak naar buiten gebracht.
Met de bekendmaking probeert de rechtbank duidelijk te maken dat zij de kwestie serieus neemt en dat de betrokken rechter voorlopig geen zaken behandelt. Daarmee wil de rechtbank voorkomen dat twijfel ontstaat over de behandeling van lopende of toekomstige procedures.
Gevolgen nog onduidelijk
Welke gevolgen de handelwijze van de rechter precies zal hebben, is nog niet bekend. Ook is nog niet duidelijk of het blijft bij een intern onderzoek of dat verdere stappen volgen. De betrokkenheid van de procureur-generaal bij de Hoge Raad wijst erop dat de kwestie op hoog niveau wordt beoordeeld.
Voorlopig staat vast dat de rechter geen zaken behandelt zolang niet is vastgesteld wat de gevolgen van zijn optreden moeten zijn. De zaak legt tegelijk bloot hoe gevoelig het is wanneer rechters buiten hun reguliere werkveld onderzoek doen dat raakt aan overheden die ook procespartij kunnen zijn.
Ontdek meer van HBP Media
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.