MOSKOU – Rusland gaat vrijdag naar de stembus voor parlementsverkiezingen die plaatsvinden tegen de achtergrond van de oorlog in Oekraïne, economische problemen en toenemende binnenlandse politieke controle. De verkiezingen voor de 450 zetels tellende Staatsdoema duren van 18 tot en met 20 september.
Het is de eerste parlementsverkiezing sinds Rusland in februari 2022 Oekraïne op grote schaal binnenviel. President Vladimir Poetin heeft de verkiezingen neergezet als een moment waarop Russen hun steun aan het land, de militairen en de Russische koers kunnen tonen.
De regeringspartij Verenigd Rusland, die momenteel meer dan twee derde van de zetels in de Staatsdoema controleert, wordt opnieuw dominant. Andere partijen die aan de verkiezingen deelnemen, steunen op belangrijke punten eveneens de koers van het Kremlin.
Kritische oppositie nauwelijks aanwezig
De ruimte voor politieke tegenstand is de afgelopen jaren sterk afgenomen. De liberale partij Jabloko, de enige geregistreerde partij die zich openlijk tegen de oorlog in Oekraïne keerde, werd in augustus door het Russische Hooggerechtshof van het stembiljet gehaald.
De registratie van Jabloko werd ingetrokken na een bezwaar van de nationalistische partij Rodina. Daardoor kan de partij niet met een landelijke kandidatenlijst deelnemen aan de verkiezingen. Ook verschillende individuele politici die kritiek hebben geuit op de oorlog zijn uitgesloten, veroordeeld of naar het buitenland vertrokken.
Een van hen is Boris Nadezjdin, die zich eerder uitsprak tegen de oorlog en in 2024 probeerde deel te nemen aan de presidentsverkiezingen. Hij verliet Rusland nadat hij onder meer was uitgesloten van deelname aan de parlementsverkiezingen en door de autoriteiten als ‘buitenlandse agent’ was aangemerkt.
Oorlog speelt belangrijke rol in campagne
Poetin heeft de verkiezingen nadrukkelijk verbonden aan de oorlog. Volgens Reuters presenteerde hij de stembusgang als een mogelijkheid voor Russen om de nationale eenheid en steun voor Russische militairen te demonstreren.
Tegelijkertijd heeft de oorlog steeds meer gevolgen voor het dagelijks leven in Rusland. Oekraïense droneaanvallen hebben onder meer olieraffinaderijen en logistieke infrastructuur getroffen. Daardoor ontstonden eerder dit jaar ernstige problemen met de brandstofvoorziening.
De Russische economie staat daarnaast onder druk door hoge militaire uitgaven, hogere belastingen en toenemende binnenlandse leningen. Volgens berichtgeving van AP is de economische groei afgezwakt en is er sprake van toenemende maatschappelijke onrust.
Zorgen over nieuwe mobilisatie
In de aanloop naar de verkiezingen zijn ook de zorgen over een nieuwe mobilisatie toegenomen. Rusland kondigde in 2022 een gedeeltelijke mobilisatie af waarbij ongeveer 300.000 reservisten werden opgeroepen. Sindsdien heeft het Kremlin vooral geprobeerd nieuwe militairen te werven via vrijwillige contracten.
De Russische autoriteiten ontkennen dat een nieuwe grootschalige mobilisatie wordt voorbereid. President Poetin heeft dergelijke berichten eerder als onzin bestempeld. Tegelijkertijd melden Russische burgers dat de oorlog en mogelijke nieuwe oproepen voor militaire dienst invloed hebben op hun bereidheid om in Rusland te blijven.
Veteranen krijgen prominente plaats
Een opvallend onderdeel van de verkiezingen is de aanwezigheid van oorlogsveteranen op kandidatenlijsten. Volgens de verkiezingsautoriteiten hebben bijna tweehonderd kandidaten die aan de verkiezingen deelnemen in Oekraïne gevochten.
Het Kremlin presenteert deze veteranen als een nieuwe maatschappelijke elite die na hun militaire dienst een rol moet krijgen in het bestuur. Critici en analisten zien de prominente positie van veteranen daarnaast als onderdeel van de poging om militaire dienst aantrekkelijker te maken voor potentiële nieuwe rekruten.
Kremlin wil politieke controle behouden
De uitslag wordt algemeen gezien als een voortzetting van de bestaande machtsverhoudingen. Verenigd Rusland heeft momenteel een ruime meerderheid in de Staatsdoema en beschikt daarmee over een sterke positie om de wetgeving van het Kremlin te ondersteunen.
De verkiezingen zijn daardoor niet alleen van belang voor de samenstelling van het parlement. Voor het Kremlin vormen de stembusgang en vooral de opkomst ook een manier om binnenlands draagvlak voor het beleid en de oorlog te benadrukken.
De Russische parlementsverkiezingen beginnen vrijdag en eindigen zondag. Daarna wordt duidelijk hoe groot de meerderheid van Verenigd Rusland in de nieuwe Staatsdoema blijft en hoe hoog de opkomst uitvalt.
Ontdek meer van
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.
