DEN HAAG, 22 mei 2026 – Het stijgende aantal ernstig overbelaste mantelzorgers maakt passende ondersteuning belangrijker dan ooit. Dat blijkt uit de publicatie over de staat van mantelzorg in Nederland van het Sociaal Cultureel Planbureau. Volgens het SCP zorgen inmiddels 5,5 miljoen Nederlanders langdurig voor een naaste.
De boodschap is niet nieuw, maar de urgentie neemt toe. Mantelzorg raakt steeds meer huishoudens, werkgevers, scholen en zorgorganisaties. Door vergrijzing, personeelstekorten in de zorg en langer zelfstandig wonen wordt vaker een beroep gedaan op familieleden, vrienden, buren en andere naasten.
Ernstige overbelasting neemt toe
Volgens het SCP groeit vooral de groep mantelzorgers die zich ernstig overbelast voelt. Dat geldt onder meer voor ouders van kinderen met een beperking, ouderen, jongvolwassenen en mensen die mantelzorg combineren met betaald werk. Voor deze groepen kan langdurige zorg leiden tot stress, financiële problemen, studievertraging of uitval op het werk.
Mantelzorg is vaak vanzelfsprekend voor mensen die zorgen voor een partner, ouder, kind of andere naaste. Toch kan de belasting sterk oplopen wanneer zorg lang duurt, intensief is of slecht te combineren valt met andere verplichtingen. Zonder tijdige ondersteuning kan de mantelzorger uiteindelijk zelf zorg nodig hebben.
Gemeenten aan zet
Gemeenten hebben een belangrijke taak in het bieden van ondersteuning aan mantelzorgers. Toch bestaan er grote verschillen in toegang tot hulp. In de ene gemeente is respijtzorg, praktische begeleiding of financiële ondersteuning beter vindbaar dan in de andere. Dat maakt de positie van mantelzorgers afhankelijk van de woonplaats.
Volgens betrokken organisaties is het daarom noodzakelijk om de ondersteuning landelijk meer gelijk te trekken. Gelijkgerichte mantelzorgondersteuning moet zorgen voor een minimumaanbod dat aansluit bij de belangrijkste vragen van mantelzorgers. Daarbij gaat het onder meer om emotionele steun, informatie en advies, financiële regelingen, praktische hulp en vervangende zorg.
Aandacht voor jonge mantelzorgers
Bijzondere aandacht is nodig voor jonge mantelzorgers. Zij zorgen vaak mee voor een ouder, broer, zus of ander gezinslid met een ziekte, beperking, psychische problemen of verslaving. De zorgtaak kan invloed hebben op schoolprestaties, sociale contacten en mentale gezondheid.
Ondersteuning voor jonge mantelzorgers vraagt om een andere aanpak dan hulp aan volwassenen. Scholen, gemeenten, jongerenwerk en zorgorganisaties kunnen een rol spelen door signalen eerder te herkennen en hulp laagdrempelig beschikbaar te maken. Daarbij is het belangrijk dat jonge mantelzorgers niet alleen als helper worden gezien, maar ook als kind of jongere met eigen behoeften.
Risico op uitval
Als passende ondersteuning ontbreekt, wordt mantelzorg voor steeds meer mensen een te zware last. Werkende mantelzorgers kunnen minder uren gaan werken of volledig uitvallen. Studenten kunnen studievertraging oplopen. Oudere mantelzorgers kunnen lichamelijk of mentaal uitgeput raken.
De gevolgen blijven daardoor niet beperkt tot de zorgsector. Ook werkgevers, onderwijsinstellingen en gemeenten krijgen te maken met de gevolgen van overbelasting. Financiële problemen, ziekteverzuim en extra zorgvragen kunnen toenemen wanneer mantelzorgers te lang zonder hulp blijven doorgaan.
Mantelzorgpotentieel onder druk
De druk op mantelzorgers neemt toe op een moment dat het beschikbare mantelzorgpotentieel kleiner wordt. Door demografische ontwikkelingen zijn er in de toekomst minder mensen beschikbaar om voor een groeiende groep ouderen en zorgvragers te zorgen. Dat maakt het volgens deskundigen noodzakelijk om bestaande mantelzorgers beter te ondersteunen en overbelasting te voorkomen.
Een duurzaam mantelzorgbeleid vraagt daarom om toegankelijke hulp, duidelijke informatie en voldoende respijtzorg. Ook moet ondersteuning aansluiten bij verschillende levensfasen en situaties. Een werkende ouder met zorgtaken heeft andere hulp nodig dan een jongvolwassene die thuis voor een gezinslid zorgt.
Toegankelijke hulp noodzakelijk
De kern van de oproep is dat mantelzorgers niet afhankelijk mogen zijn van toeval, woonplaats of eigen kennis van regelingen. Ondersteuning moet vindbaar, passend en tijdig beschikbaar zijn. Gemeenten kunnen daarin het verschil maken door het aanbod te versterken en beter af te stemmen op de behoeften van mantelzorgers.
Zonder die verbetering dreigt mantelzorg voor een groeiende groep Nederlanders onhoudbaar te worden. Daarmee komt niet alleen de mantelzorger onder druk te staan, maar ook de zorg voor de mensen die van hen afhankelijk zijn.
Ontdek meer van HBP Media
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.