Zorgen over minderjarige asielzoekers en criminaliteit nemen toe

DEN HAAG, 2 juli 2026 – De zorgen over alleenstaande minderjarige asielzoekers in Nederland nemen toe. Uit cijfers van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum (WODC) blijkt dat alleenstaande minderjarige vreemdelingen relatief vaak betrokken zijn bij incidenten in de asielopvang en vaker als verdachte van een misdrijf worden geregistreerd dan andere bewoners van COA-locaties. Tegelijkertijd verdwijnen jaarlijks jongeren uit de opvang, waarbij van een deel onbekend blijft waar zij terechtkomen.

Acht procent van amv’s verdacht van misdrijf

Volgens het WODC werd in 2024 8 procent van de alleenstaande minderjarige vreemdelingen, ook wel amv’s genoemd, verdacht van een misdrijf. Onder alle COA-bewoners lag dat aandeel op 3 procent. Het gaat daarbij niet om jongeren die automatisch in een crimineel circuit zijn verdwenen, maar om registraties waarin jongeren door de politie als verdachte zijn aangemerkt.

Het WODC meldt ook dat ruim een derde van de amv’s betrokken was bij incidenten op opvanglocaties. Bij alle COA-bewoners ging het om 11 procent. Het aandeel minderjarigen onder de verdachten van misdrijven steeg volgens het onderzoeksinstituut naar 22 procent. Een jaar eerder lag dat aandeel nog lager.

Hoge druk op opvanglocaties

De cijfers komen tegen de achtergrond van een zwaar belast opvangsysteem. De gemiddelde dagelijkse bezetting van COA-locaties steeg in 2024 met 24 procent, van 53.610 naar 66.450 mensen. Tegelijkertijd verbleef 40 procent van de COA-bewoners in noodopvang, waar voorzieningen en toezicht doorgaans beperkter zijn dan op reguliere locaties.

Volgens het WODC kan de situatie in de noodopvang een rol spelen bij het ontstaan van incidenten. Jongeren zoeken grenzen op, terwijl juist deze groep veel begeleiding, structuur en toezicht nodig heeft. Het COA wees eerder op het tekort aan geschikte opvangplekken voor minderjarige asielzoekers, vooral voor jongeren die zonder ouders of verzorgers naar Nederland zijn gekomen.

Bijna 35.000 amv’s sinds 2014

Uit de CBS-publicatie Asiel en integratie 2026 blijkt dat tussen 2014 en de eerste helft van 2025 bijna 35.000 alleenstaande minderjarige vreemdelingen Nederland binnenkwamen. In 2024 ging het om 4.660 nieuwe amv’s. Het grootste deel van de groep bestaat uit jongens. Gemiddeld is 67 procent van de amv’s 15 tot 18 jaar oud bij instroom.

Volgens het CBS kwamen de meeste amv’s in de afgelopen jaren uit Syrië en Eritrea. In 2024 vormden Syriërs de grootste groep, terwijl in de eerste helft van 2025 vooral jongeren uit Eritrea werden geregistreerd. Alle amv’s vallen onder voogdij van Nidos.

Verdwijningen uit opvang blijven zorgpunt

Naast incidenten en verdenkingen speelt ook het verdwijnen van jongeren uit de opvang. Volgens EenVandaag verdwenen in vier jaar tijd bijna 1.800 alleenstaande minderjarige asielzoekers uit de opvang. Deskundigen waarschuwen dat van veel jongeren onbekend blijft waar zij terechtkomen. Een deel reist door naar familie of verlaat Nederland, maar bij andere jongeren bestaat risico op uitbuiting, misbruik of betrokkenheid bij criminele activiteiten.

De Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen wees erop dat het zicht op verdwenen amv’s beperkt is. Volgens deskundigen kunnen jongeren kwetsbaar zijn voor arbeidsuitbuiting, seksuele uitbuiting of inzet bij criminele activiteiten. Dat betekent niet dat iedere verdwenen jongere in de criminaliteit belandt, maar wel dat de risico’s groot zijn wanneer begeleiding en toezicht wegvallen.

Informatiedeling schiet tekort

Een terugkerend probleem is de gebrekkige informatiedeling tussen betrokken organisaties. Bij de opvang en begeleiding van amv’s zijn onder meer COA, Nidos, politie en IND betrokken. Volgens deskundigen sluiten protocollen en registratiesystemen niet altijd goed op elkaar aan, waardoor signalen over risico’s of verdwijningen niet altijd snel genoeg samenkomen.

Nidos stelt dat een vertrek uit de opvang niet automatisch betekent dat een jongere in gevaar is. Tegelijkertijd wordt erkend dat alertheid nodig blijft. Jeugdbeschermers worden getraind om signalen van uitbuiting te herkennen en daarop te handelen.

Feiten boven onderbuikgevoel

Het WODC benadrukt dat het maatschappelijk debat over minderjarige asielzoekers op feiten moet worden gevoerd. Hoewel amv’s relatief vaak voorkomen in registraties van incidenten en misdrijven, gaat het nog steeds om een beperkt deel van de totale groep. Tegelijkertijd zijn de signalen ernstig genoeg om het toezicht, de opvangkwaliteit en de samenwerking tussen instanties kritisch te bekijken.

De kern van de problematiek ligt volgens onderzoekers niet alleen bij criminaliteit, maar ook bij kwetsbaarheid. Minderjarige asielzoekers zonder ouders hebben bescherming nodig. Wanneer opvang, begeleiding en perspectief tekortschieten, neemt het risico toe dat jongeren uit beeld verdwijnen of vatbaar worden voor uitbuiting door anderen.