Canadese olie blijft achilleshiel van Amerikaanse raffinage

WASHINGTON/OTTAWA, 27 juli 2026 – De Verenigde Staten zijn de grootste olieproducent ter wereld, maar blijven tegelijk sterk afhankelijk van buitenlandse ruwe olie. Vooral Canada speelt een sleutelrol. In 2025 importeerden de Verenigde Staten gemiddeld 6,169 miljoen vaten ruwe olie per dag. Daarvan kwamen 3,910 miljoen vaten uit Canada, goed voor 63,4 procent. Venezuela leverde gemiddeld slechts 140.000 vaten per dag, of 2,3 procent van de Amerikaanse invoer. uit van Canada om een groter deel van zijn olie op de wereldmarkt te verkopen, zou daarom vooral Amerikaanse raffinaderijen in het Midwesten, de Rocky Mountains en aan de Golfkust raken. Een volledige en onmiddellijke omleiding is echter niet realistisch. Het Canadese pijpleidingnetwerk is grotendeels richting de Verenigde Staten aangelegd en de beschikbare route naar de Stille Oceaan kan maar een deel van de huidige Amerikaanse afzet vervangen. dat levert bijna twee derde van Amerikaanse olie-import

De vaak genoemde 62 procent vraagt om een nauwkeurige uitleg. Het gaat niet om 62 procent van alle Canadese olie die naar de Verenigde Staten zou gaan, maar om het aandeel van Canada in de totale Amerikaanse import van ruwe olie. Op basis van de volledige cijfers over 2025 bedroeg dat aandeel 63,4 procent. en is de Canadese afhankelijkheid nog groter. Meer dan 95 procent van de Canadese export van ruwe olie ging in 2024 naar de Verenigde Staten. In 2023 was dat nog ongeveer 97 procent. De olierelatie is daardoor wederzijds, maar niet gelijk verdeeld: Amerikaanse raffinaderijen zijn sterk afhankelijk van de Canadese kwaliteit, terwijl Canadese producenten afhankelijk zijn van Amerikaanse pijpleidingen en afnemers. olie vertegenwoordigde in 2023 ongeveer 24 procent van alle ruwe olie die Amerikaanse raffinaderijen verwerkten. Dat aandeel is veel groter dan de import uit Venezuela of andere afzonderlijke leveranciers. Een plotseling verlies van Canadese volumes kan daarom niet eenvoudig worden opgevangen door alleen de Amerikaanse olieproductie verder te verhogen. Amerikaanse olie is niet alleen geschikt voor benzine

De bewering dat Amerikaanse olie uitsluitend geschikt is om benzine van te maken, klopt technisch niet. Lichte ruwe olie kan ook worden geraffineerd tot diesel, kerosine en vliegtuigbrandstof. De Amerikaanse Energy Information Administration stelt dat lichte olie met relatief eenvoudige destillatie kan worden omgezet in benzine, diesel en kerosineachtige vliegtuigbrandstof. Het probleem zit in de inrichting van een groot deel van de Amerikaanse raffinagesector. De sterke groei van de Amerikaanse schalieproductie heeft vooral lichte en relatief zwavelarme olie opgeleverd. Veel grote raffinaderijen zijn echter voor miljarden dollars aangepast om zwaardere en zwavelrijkere olie te verwerken. Daarbij worden installaties gebruikt zoals cokers, hydrocrackers en ontzwavelingsinstallaties. zulke raffinaderijen uitsluitend lichte olie verwerken, kunnen kostbare onderdelen van het raffinagecomplex minder efficiënt worden benut. Zware Canadese olie is bovendien doorgaans goedkoper dan lichte Amerikaanse olie. Raffinaderijen profiteren daardoor van het prijsverschil tussen de ingekochte zware olie en de verkoop van hoogwaardige brandstoffen en andere olieproducten. dus niet om de vraag of Amerikaanse olie technisch kan worden gebruikt. Het gaat om de vraag welke olie tegen de laagste kosten en met het hoogste rendement in een specifieke raffinaderij kan worden verwerkt. De Amerikaanse raffinage-industrie is gebouwd op een mengsel van lichte binnenlandse olie en zwaardere geïmporteerde kwaliteiten.

Midwesten zou als eerste gevolgen merken

De grootste kwetsbaarheid ligt in het Amerikaanse Midwesten. Canadese olie stroomt via pijpleidingen rechtstreeks naar raffinaderijen in staten als Illinois, Minnesota, Michigan, Ohio en Indiana. In 2023 ging 61,8 procent van de Canadese olie-export naar de Verenigde Staten naar deze regio. erijen in het binnenland kunnen niet eenvoudig een olietanker uit Zuid-Amerika, het Midden-Oosten of Afrika laten aanmeren. Vervangende olie moet eerst een Amerikaanse kusthaven bereiken en daarna via beschikbare pijpleidingen, spoorlijnen of binnenvaart naar het noorden worden vervoerd. Dat kost meer tijd en geld en wordt beperkt door de capaciteit en richting van bestaande pijpleidingen. aanzienlijke Canadese vermindering kunnen raffinaderijen tijdelijk minder olie verwerken, duurdere alternatieven inkopen of hun mengsel van lichte en zware olie aanpassen. Waarschijnlijke gevolgen zijn hogere regionale groothandelsprijzen, lagere raffinagemarges en grotere prijsverschillen tussen het Midwesten en de Golfkust.

De gevolgen kunnen ook zichtbaar worden bij diesel, vliegtuigbrandstof, stookolie en asfalt. Raffinaderijen die voor zware olie zijn ingericht, gebruiken specifieke conversie-installaties om deze producten en grondstoffen te maken. Een verandering van de gebruikte oliesoort verandert daarom ook de productieopbrengst en kostenstructuur.

Wereldrecord productie voorkomt het probleem niet

De Verenigde Staten produceerden in 2025 gemiddeld een recordhoeveelheid van 13,6 miljoen vaten ruwe olie per dag. Daarmee bleef het land de grootste olieproducent ter wereld. De Amerikaanse productie lag ongeveer 40 procent hoger dan die van Rusland en Saudi-Arabië afzonderlijk. Dat betekent echter niet dat ieder Amerikaans vat olie op iedere raffinaderijlocatie kan worden ingezet. De Verenigde Staten exporteren grote hoeveelheden lichte olie, terwijl tegelijkertijd zware olie wordt geïmporteerd. Dat lijkt tegenstrijdig, maar is technisch en economisch verklaarbaar.

Buitenlandse raffinaderijen kunnen de lichte Amerikaanse olie efficiënt verwerken. Complexe Amerikaanse raffinaderijen profiteren juist van goedkopere zware olie uit Canada. De Verenigde Staten kunnen daardoor tegelijk een grote olieproducent, olie-exporteur en olie-importeur zijn. Canadese verschuiving naar Azië of Europa kan de Amerikaanse olieproductie hoog blijven, terwijl bepaalde raffinaderijen toch met een tekort aan geschikte grondstoffen kampen. De kwetsbaarheid zit niet alleen in het nationale productievolume, maar vooral in kwaliteit, locatie, infrastructuur en raffinageconfiguratie.

Venezuela kan Canada niet snel vervangen

Venezolaanse olie lijkt op papier een logisch alternatief. Het land beschikt over grote hoeveelheden zeer zware olie die kan worden verwerkt door complexe raffinaderijen aan de Amerikaanse Golfkust. De importcijfers laten echter zien hoe klein de huidige stroom is in vergelijking met Canada.

In 2016 importeerden de Verenigde Staten gemiddeld nog 741.000 vaten Venezolaanse ruwe olie per dag. Door sancties, politieke conflicten, achterstallig onderhoud en een dalende productie zakte dat volume in 2019 naar 81.000 vaten. In 2020, 2021 en 2022 werd geen import gemeld. Er volgde een gedeeltelijk herstel naar 132.000 vaten per dag in 2023 en 228.000 vaten in 2024. In 2025 viel de invoer weer terug naar gemiddeld 140.000 vaten per dag. Zelfs het niveau van 2024 was minder dan 6 procent van de Canadese levering in datzelfde jaar. Dat kan de Canadese stroom daarom niet op korte termijn vervangen. Daarvoor zijn grootschalige investeringen nodig in productie-installaties, elektriciteitsvoorziening, pijpleidingen, terminals, onderhoud en verdunningsmiddelen die de zeer zware olie vervoerbaar maken. Ook blijven Amerikaanse sancties en politieke afspraken bepalend. nneer de Venezolaanse productie sterk zou toenemen, zal het jaren duren voordat een exportstroom van enkele miljoenen vaten per dag kan worden opgebouwd. Canada beschikt ondertussen over stabiele productie, bestaande pijpleidingen en langlopende commerciële relaties met Amerikaanse raffinaderijen.

Canada kan de kraan niet zomaar naar Azië draaien

Ook Canada heeft beperkte bewegingsruimte. De uitbreiding van de Trans Mountain-pijpleiding werd in mei 2024 in gebruik genomen en vergrootte de totale capaciteit naar ongeveer 890.000 vaten per dag. De maritieme terminal bij Vancouver kan maximaal ongeveer 630.000 vaten per dag naar tankers sturen. uitbreiding zijn Canadese leveringen aan landen buiten de Verenigde Staten meer dan verdrievoudigd. De Trans Mountain-pijpleiding was tussen juni 2024 en juni 2025 gemiddeld voor 82 procent benut. Ongeveer 80 procent van de capaciteit is via langlopende contracten gereserveerd. t Canada meer onderhandelingsmacht, maar geen mogelijkheid om de volledige Amerikaanse afzet van bijna vier miljoen vaten per dag onmiddellijk naar de wereldmarkt te verplaatsen. Bijna alle andere grote exportpijpleidingen lopen rechtstreeks naar Amerikaanse afnemers. edige koerswijziging vraagt nieuwe pijpleidingen, extra havencapaciteit, grotere opslagterminals en meer beschikbare olietankers. Daarvoor zijn jarenlange vergunningprocedures, investeringen en bouwprojecten nodig.

Canada kan op korte termijn waarschijnlijk wel enkele honderdduizenden vaten per dag extra naar de Stille Oceaan sturen. Zo’n gedeeltelijke verschuiving is al voldoende om de onderhandelingspositie van Canadese producenten te verbeteren en Amerikaanse raffinaderijen meer voor zware olie te laten betalen.

Olie is strategisch, maar motief Trump niet bewijsbaar

Donald Trump heeft Canada herhaaldelijk aangeduid als mogelijke 51e Amerikaanse staat. De stelling dat die uitspraken uitsluitend worden ingegeven door de Canadese olievoorraad, kan niet als vastgesteld feit worden gepresenteerd. Trump verklaarde in maart 2025 zelfs publiekelijk dat de Verenigde Staten de Canadese energie niet nodig zouden hebben. dat botst met de importcijfers. Canada leverde in 2025 meer dan 63 procent van alle Amerikaanse import van ruwe olie en ongeveer 28 keer zoveel olie als Venezuela. de betekenis van olie is wel onmiskenbaar. Ook in het Amerikaanse beleid tegenover Venezuela speelt olie aantoonbaar een centrale rol. Een presidentieel besluit uit januari 2026 regelt dat inkomsten uit de verkoop van Venezolaanse natuurlijke hulpbronnen in aangewezen Amerikaanse overheidsrekeningen worden beheerd. natie van politieke druk, handelsmaatregelen, energiezekerheid en toegang tot zware olievoorraden maakt olie tot een belangrijk onderdeel van de geopolitieke verhouding. Dat vormt echter geen bewijs dat olie de enige reden is achter alle uitspraken over Canada of alle Amerikaanse stappen rond Venezuela.

Volledige breuk onwaarschijnlijk, gedeeltelijke verschuiving realistisch

Het meest realistische risico is geen totale Canadese exportstop, maar een geleidelijke verschuiving van enkele honderdduizenden vaten per dag naar de Stille Oceaan. Daarmee kan Canada kopers in Azië en aan de Amerikaanse westkust bereiken. schuiving kan voldoende zijn om Amerikaanse raffinaderijen hogere prijzen te laten betalen. Tegelijk kan het prijsverschil tussen de Canadese Western Canadian Select en de Amerikaanse West Texas Intermediate kleiner worden. Na de ingebruikname van de Trans Mountain-uitbreiding werd dat prijsverschil al duidelijk kleiner. ada kan diversificatie leiden tot hogere opbrengsten en minder afhankelijkheid van één afnemer. Voor de Verenigde Staten betekent dezelfde ontwikkeling minder toegang tot relatief goedkope zware olie. De Amerikaanse consument kan dat merken via hogere diesel-, vliegbrandstof- en transportkosten, vooral wanneer de markt al krap is of raffinaderijen vanwege onderhoud zijn stilgelegd.

Een harde breuk zou beide economieën schaden. Canada heeft onvoldoende exportcapaciteit om alle olie snel elders te verkopen, terwijl Amerikaanse raffinaderijen niet direct voldoende geschikte vervanging kunnen aanvoeren.

De waarschijnlijkste uitkomst is daarom een langdurige strijd om prijzen, pijpleidingcapaciteit en marktaandeel. Canada krijgt geleidelijk meer keuze, terwijl de Verenigde Staten een strategisch voordeel verliezen dat jarenlang als vanzelfsprekend werd beschouwd.

Gebruikte bronnen

• U.S. Energy Information Administration, jaarlijkse Amerikaanse import van ruwe olie uit Canada, Venezuela en alle landen. .
• Energy Information Administration, samenstelling van Amerikaanse olieproductie, raffinage en import van zware olie. .
• Energy Information Administration, Amerikaanse olieproductie in 2025.
• ada Energy Regulator, exportbestemmingen, handelsdiversificatie en afhankelijkheid van de Amerikaanse markt.
• ada Energy Regulator, capaciteit en benutting van de Trans Mountain-uitbreiding. .
• Energy Information Administration, situatie van de Venezolaanse olie-industrie.
• News, uitspraken van Donald Trump over Canada als 51e staat en Canadese energie.
• White House, presidentieel besluit over inkomsten uit Venezolaanse natuurlijke hulpbronnen.