Eerste toponderzoekers via Tulp Fonds naar Nederland

DEN HAAG, 7 juli 2026 – De eerste 34 internationale toponderzoekers kunnen via het Tulp Fonds hun onderzoek in Nederland voortzetten. Het fonds werd in 2025 ingesteld door het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) en onderzoeksfinancier NWO. Doel is het versterken van de Nederlandse wetenschap en innovatiekracht, terwijl onderzoekers uit landen buiten de Europese Unie een nieuwe werkplek krijgen in een academisch klimaat waar wetenschappelijke vrijheid beter is gewaarborgd.

De gehonoreerde onderzoekers richten zich op thema’s die volgens OCW en NWO van groot belang zijn voor Nederland en Europa. Het gaat onder meer om onderzoek naar kunstmatige intelligentie, kwantumtechnologie, vaccins, kanker, alzheimer, mentale gezondheid, kernenergie, klimaat, voedselproductie, astrofysica en democratische weerbaarheid.

Fonds moet wetenschap en innovatie versterken

Het Tulp Fonds werd opgericht tegen de achtergrond van toenemende internationale druk op academische vrijheid. Tegelijkertijd is wereldwijd een sterke concurrentiestrijd gaande om kennis, talent en technologische innovatie. Nederland wil met het fonds aantrekkelijker worden voor onderzoekers met een eigen onderzoekslijn die internationaal tot de top behoren.

OCW stelde 25 miljoen euro beschikbaar voor het fonds. NWO verdubbelde dat bedrag, waardoor in totaal 50 miljoen euro beschikbaar kwam. Universiteiten, universitair medische centra, hogescholen en andere onderzoeksorganisaties konden onderzoekers voordragen. De onderzoeksinstellingen bepalen zelf hoe het onderzoek past binnen hun eigen strategie en krijgen ruimte om de premie in te zetten voor de komst en inbedding van de wetenschapper.

Per onderzoeker kan een instelling maximaal 1 miljoen euro ontvangen voor een periode van vijf jaar. Het fonds staat open voor fundamenteel, toegepast en praktijkgericht onderzoek.

Vooral onderzoekers uit Verenigde Staten

Van de eerste 34 onderzoekers komen of werken er 29 in de Verenigde Staten. Zij zijn verbonden aan gerenommeerde instellingen als Harvard, Stanford, Columbia, Yale en federale onderzoeksinstituten zoals het National Cancer Institute. Volgens OCW gaat het in veel gevallen om zowel Amerikaanse wetenschappers als Europese onderzoekers die naar Europa willen terugkeren.

Andere onderzoekers werken nu onder meer in Israël, Turkije, het Verenigd Koninkrijk en Singapore. Het Tulp Fonds richt zich op onderzoekers buiten de Europese Unie, de Europese Economische Ruimte en Zwitserland. Daaronder vallen ook onderzoekers uit Noorwegen, IJsland en Liechtenstein niet, omdat die landen tot de EER behoren.

Volgens minister Letschert van OCW betekent de komst van de wetenschappers een directe versterking van het Nederlandse kennislandschap. Hun internationale netwerken, onderzoekservaring en expertise moeten bijdragen aan nieuwe wetenschappelijke samenwerking en minder afhankelijkheid van kennisontwikkeling buiten Europa.

Onderzoek naar gezondheid, energie en samenleving

De nieuwe onderzoekers worden ingezet op terreinen die volgens het kabinet urgent zijn voor Nederland. Op het gebied van gezondheid gaat het onder meer om kennis over kanker, mentale gezondheid, alzheimer en kunstmatige organen. Ook vaccinonderzoek krijgt aandacht, mede vanwege de wens om Europa beter voor te bereiden op mogelijke pandemieën.

Daarnaast komt expertise naar Nederland op het gebied van kernenergie. Dat onderzoek kan relevant zijn voor de toekomstige energiemix en de ambitie om in 2040 elektriciteit zonder CO2-uitstoot te produceren. Ook thema’s als klimaatverandering, voedselzekerheid, astrofysica en democratische weerbaarheid maken deel uit van de eerste ronde.

NWO-voorzitter Marcel Levi noemt kennis, onderzoek en innovatie belangrijke pijlers voor economische en maatschappelijke toekomstbestendigheid. Volgens NWO biedt het fonds niet alleen een impuls aan de Nederlandse wetenschap, maar ook een veiligere werkplek aan onderzoekers die in hun huidige omgeving onder druk staan.

Nieuwe toekenningen volgen in 2027

Het Tulp Fonds blijft binnen het huidige budget ook in 2027 nieuwe toekenningen doen. Daarmee kunnen nog meer internationale onderzoekers naar Nederland komen. De selectie blijft gericht op wetenschappers die internationaal gezien duidelijk uitstijgen boven hun vakgenoten en met hun onderzoek bijdragen aan de versterking van Nederland en Europa.

Het fonds is vernoemd naar de tulp. Die bloem kwam oorspronkelijk uit het buitenland, maar groeide uit tot een nationaal symbool. Volgens OCW past die naam bij het doel van het fonds: internationale kennis aantrekken die zich in Nederland kan ontwikkelen tot blijvende wetenschappelijke meerwaarde.

Ook in andere Europese landen bestaan vergelijkbare initiatieven. Duitsland en Frankrijk proberen eveneens internationale onderzoekers aan te trekken om hun academische positie, innovatiekracht en strategische autonomie te versterken.