NEW DELHI, 15 mei 2026 – Iran heeft de BRICS-landen opgeroepen zich uit te spreken tegen de Verenigde Staten en Israël. De Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araghchi gebruikte een bijeenkomst van ministers van Buitenlandse Zaken in New Delhi om steun te zoeken tegen wat Teheran ziet als schendingen van het internationaal recht. Daarbij wees Iran nadrukkelijk op het optreden van de Amerikaanse president Donald Trump, die volgens Teheran onbetrouwbare en wisselende signalen afgeeft.
De bijeenkomst in India stond grotendeels in het teken van de oorlog in het Midden-Oosten, de spanningen rond Iran en de onzekerheid over de Straat van Hormuz. Araghchi riep de BRICS-landen op om Amerikaanse en Israëlische acties te veroordelen. Volgens Iran is sprake van “illegale agressie” en van politieke druk op internationale instellingen.
Iran zoekt steun bij BRICS-landen
De BRICS-groep, waarin onder meer Brazilië, Rusland, India, China en Zuid-Afrika een centrale rol spelen, is de afgelopen jaren uitgebreid met nieuwe leden en partners. Iran ziet het overleg als een podium om steun te verzamelen buiten de traditionele westerse machtsblokken.
Araghchi stelde in New Delhi dat landen binnen BRICS gezamenlijk moeten optreden tegen staten die volgens Iran het VN-Handvest schenden. Daarmee richtte hij zich vooral op Washington en Tel Aviv. De Iraanse minister koppelde de oproep aan bredere kritiek op de rol van de Verenigde Staten in het Midden-Oosten.
Volgens diplomaten werd het overleg overschaduwd door verdeeldheid binnen de groep. Niet alle BRICS-landen willen zich even hard uitspreken tegen de Verenigde Staten of Israël. De aanwezigheid van landen met uiteenlopende belangen in de Golfregio maakt een gezamenlijke lijn ingewikkeld.
Wantrouwen tegenover Trump
Iran maakte tijdens en rond het overleg duidelijk dat het weinig vertrouwen heeft in de Amerikaanse regering. Araghchi zei dat Teheran de Verenigde Staten niet vertrouwt en alleen verder wil onderhandelen als Washington volgens Iran serieus en consequent optreedt. De Iraanse minister verwees daarbij naar tegenstrijdige signalen vanuit de regering-Trump.
De spanningen spelen tegen de achtergrond van moeizame diplomatie over Iran, de Verenigde Staten en Israël. Volgens internationale persbureaus zijn gesprekken over een duurzame regeling vastgelopen nadat voorstellen over en weer werden afgewezen. Een belangrijk geschilpunt blijft het Iraanse nucleaire programma. Washington en Israël willen dat Iran stopt met uraniumverrijking, terwijl Teheran zegt dat het recht heeft op een vreedzaam nucleair programma.
Trump heeft zich de afgelopen weken kritisch uitgelaten over Iran en druk gezet op Teheran. Volgens Iran ondermijnen de wisselende Amerikaanse boodschappen het diplomatieke proces. Araghchi stelde dat wantrouwen de grootste belemmering vormt voor nieuwe onderhandelingen.
Straat van Hormuz centraal in conflict
Naast de nucleaire kwestie speelt de Straat van Hormuz een grote rol. De zeestraat is van groot belang voor de wereldwijde energievoorziening, omdat een aanzienlijk deel van de internationale oliehandel via deze route loopt. Spanningen in het gebied kunnen daardoor snel gevolgen hebben voor olieprijzen en handelsroutes.
Iran heeft volgens berichtgeving beperkingen opgelegd aan scheepvaart van landen waarmee het in conflict is. Tegelijkertijd blijven China en andere grote afnemers van energie nauw betrokken bij de situatie. Trump en de Chinese president Xi Jinping zouden volgens regionale berichtgeving ook hebben gesproken over de veiligheid van de vaarroute.
Voor BRICS is dat een gevoelig onderwerp. Binnen de groep zitten landen die goede betrekkingen met Iran onderhouden, maar ook landen die belang hebben bij stabiele energieroutes en nauwe economische contacten met Golfstaten. Daardoor is het voor Iran niet vanzelfsprekend dat alle BRICS-landen de harde lijn van Teheran volgen.
Verdeeldheid binnen BRICS
De Iraanse oproep legt spanningen binnen BRICS bloot. Rusland en China zijn doorgaans kritisch op Amerikaanse invloed in het Midden-Oosten, maar andere landen binnen het bredere BRICS-platform bewegen voorzichtiger. India, gastland van het overleg, onderhoudt zowel banden met Iran als met westerse landen en Golfstaten.
Ook de verhouding tussen Iran en de Verenigde Arabische Emiraten speelt mee. Volgens berichtgeving waren er tijdens het overleg problemen en contacten rond de deelname van de Emiraten aan de BRICS-bijeenkomst. De rivaliteit tussen landen in de regio maakt het moeilijk om tot één gezamenlijke verklaring te komen.
Dat beeld werd versterkt door berichten dat de BRICS-ministers moeite hadden om tot een gezamenlijke tekst over het conflict in het Midden-Oosten te komen. De oorlog en de maritieme spanningen bepalen de agenda, maar de belangen van de deelnemende landen lopen uiteen.
Iran wil internationale druk opvoeren
Met de oproep aan BRICS probeert Iran de diplomatieke druk op de Verenigde Staten en Israël op te voeren. Teheran presenteert het conflict niet alleen als een regionale oorlog, maar ook als een bredere strijd tegen Amerikaanse dominantie en selectieve toepassing van internationaal recht.
De boodschap past in een langer Iraans patroon om steun te zoeken bij niet-westerse bondgenoten en multilaterale organisaties. BRICS is daarvoor aantrekkelijk, omdat de groep zich profileert als tegenwicht tegen door het Westen gedomineerde instellingen.
Toch is onzeker hoeveel concreet resultaat Iran uit de bijeenkomst haalt. Een harde gezamenlijke veroordeling van de Verenigde Staten en Israël lijkt lastig zolang landen binnen BRICS uiteenlopende economische, diplomatieke en veiligheidsbelangen hebben.
Diplomatie blijft onzeker
De toon van Araghchi laat zien dat Iran voorlopig weinig vertrouwen heeft in onderhandelingen met Washington onder Trump. Tegelijkertijd sluit Teheran diplomatie niet volledig uit. Iran zegt bereid te zijn tot gesprekken wanneer de Verenigde Staten volgens Teheran serieus optreden en afzien van drukmiddelen.
Voorlopig blijft de situatie gespannen. De combinatie van militair conflict, vastgelopen nucleaire gesprekken, onzekerheid over de Straat van Hormuz en verdeeldheid binnen BRICS maakt een snelle doorbraak onwaarschijnlijk.
De Iraanse klacht over de onbetrouwbaarheid van Trump is daarmee meer dan retoriek. Het is ook een poging om de internationale verhoudingen te verschuiven en BRICS-landen te bewegen tot een steviger front tegen Washington en Israël.
Ontdek meer van HBP Media
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.
