AMSTERDAM – Bijna zes op de tien jongeren die nog geen rijbewijs hebben, zijn al eens zelf achter het stuur van een auto gekropen. Een aanzienlijk deel doet dat bovendien regelmatig. Dat blijkt uit een nieuwe flitspeiling van verkeersveiligheidsorganisatie TeamAlert onder jongeren van 12 tot en met 25 jaar. Ouders blijken in veel gevallen op de hoogte te zijn of zelfs toestemming te geven.
Aanleiding voor de peiling is onder meer een recent incident waarbij een 13-jarige jongen met de auto van zijn ouders de weg op ging. De jongen belandde tijdens zijn rit meerdere keren in de berm en werd uiteindelijk aangehouden. Volgens TeamAlert staat het incident niet op zichzelf.
Uit de peiling komt naar voren dat autorijden zonder rijbewijs onder jongeren relatief vaak voorkomt. Bijna 60 procent van de ondervraagde jongeren zonder rijbewijs zegt zelf al eens te hebben gereden. Voor een deel blijft het niet bij één keer. Bijna een kwart heeft naar eigen zeggen meer dan tien keer gereden voordat een rijbewijs was behaald.
Vrienden rijden eveneens zonder rijbewijs
Ook binnen vriendengroepen blijkt autorijden zonder rijbewijs veel voor te komen. Acht op de tien ondervraagde jongeren kennen minstens één vriend zonder rijbewijs die al eens een auto heeft bestuurd.
Volgens TeamAlert kan daardoor bij jongeren het beeld ontstaan dat het normaal is om al voor het behalen van het rijbewijs achter het stuur te zitten. Dat kan de drempel verlagen om het zelf ook te proberen.
De organisatie waarschuwt dat onervaren bestuurders onvoldoende kennis en vaardigheden kunnen hebben om veilig aan het verkeer deel te nemen. Bovendien is het in Nederland verboden een motorvoertuig te besturen zonder het daarvoor vereiste rijbewijs.
Ouders weten regelmatig van autoritten
Opvallend is volgens de onderzoekers de rol van ouders. In bijna 40 procent van de gevallen mochten jongeren de auto van hun ouders gebruiken. Bij 23 procent wisten de ouders vooraf dat hun kind zonder rijbewijs ging rijden en hadden zij daar toestemming voor gegeven.
In 27 procent van de gevallen waren ouders volgens de jongeren helemaal niet op de hoogte. Wanneer een voertuig zonder toestemming van de eigenaar wordt gebruikt, kan sprake zijn van joyriding. Dat is strafbaar.
Ook wanneer een ouder of andere eigenaar toestemming geeft, blijft het besturen van een auto zonder geldig rijbewijs verboden.
Jongeren schatten pakkans laag in
De ervaren kans om te worden betrapt is volgens TeamAlert beperkt. Zes op de tien jongeren denken dat de kans om te worden aangehouden voor rijden zonder rijbewijs klein of zeer klein is.
TeamAlert denkt dat die lage ervaren pakkans kan bijdragen aan herhaling. Wanneer jongeren verwachten dat de kans op controle gering is, kunnen zij de risico’s van het gedrag onderschatten.
De gevolgen kunnen echter aanzienlijk zijn. Behalve de verkeersveiligheidsrisico’s kunnen rijden zonder rijbewijs en joyriding leiden tot politieoptreden en strafrechtelijke of financiële gevolgen.
Plezier belangrijkste reden
De belangrijkste reden om zonder rijbewijs te rijden is plezier. De helft van de jongeren die dit heeft gedaan, noemt dat als motief.
Praktische redenen spelen eveneens een rol. Zo zegt 38 procent zonder rijbewijs te hebben gereden vanwege gemak, bijvoorbeeld om snel boodschappen te halen of ergens naartoe te gaan.
Daarnaast gebruikt een groep jongeren de ritten als voorbereiding op de officiële rijopleiding. Van de jongeren die al zonder rijbewijs hebben gereden, zegt 21 procent dit te hebben gedaan om ervaring achter het stuur op te doen.
Behoefte aan veilige mogelijkheden om te oefenen
Volgens TeamAlert laat de peiling zien dat jongeren behoefte hebben aan veilige manieren om al op jongere leeftijd ervaring met autorijden op te doen. Als mogelijke alternatieven noemen deelnemers onder meer oefenrijlessen en virtuele verkeerstrainingen.
Gedragsonderzoeker Sophie Pulles van TeamAlert noemt het zorgelijk dat jongeren soms meerdere keren achter het stuur zitten voordat zij hun rijbewijs hebben gehaald. Volgens haar brengt dat risico’s in het verkeer met zich mee. Tegelijkertijd ziet de organisatie dat een deel van de jongeren vooral wil oefenen en ervaring wil opbouwen.
Een bestaande mogelijkheid daarvoor is 2toDrive. Jongeren kunnen binnen dit programma vanaf 16,5 jaar beginnen met rijlessen. Vanaf 17 jaar kunnen zij het rijbewijs halen. Tot hun achttiende mogen zij vervolgens alleen rijden onder begeleiding van een geregistreerde coach.
TeamAlert pleit ervoor jongeren bewust te maken van de risico’s van zelfstandig rijden zonder rijbewijs en tegelijkertijd aandacht te houden voor veilige manieren waarop beginnende bestuurders ervaring kunnen opdoen.
Ontdek meer van HBP Media
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.
