HAARLEM – Het Openbaar Ministerie heeft donderdag 12 november gevangenisstraffen tot twintig jaar geëist tegen zes verdachten die betrokken zouden zijn geweest bij een geplande liquidatie van een Iraanse activist en publicist in Haarlem. De man, die zich openlijk kritisch uitlaat over het Iraanse regime, ontsnapte op 6 juni 2024 aan de aanslag doordat hij twee gewapende mannen via zijn beveiligingscamera's ontdekte en alarm sloeg. Volgens justitie gaat het om een internationaal opererend moordcommando dat tegen betaling bereid was mensen te vermoorden.

De hoogste straf, twintig jaar gevangenisstraf, is geëist tegen de 29-jarige Sami Bekal Bounouare. Hij wordt door het OM beschouwd als de opdrachtgever en aanstuurder van de uitvoerders. Bounouare is voortvluchtig en staat op de nationale opsporingslijst van de politie. Justitie houdt hem verantwoordelijk voor zowel de voorbereidingen van de moord in mei 2024 als de daadwerkelijke liquidatiepoging op 6 juni.

Tegen de 40-jarige Tunesiër M.A., die samen met een Colombiaanse medeverdachte bij de woning werd aangehouden, eiste het OM vijftien jaar en twee maanden gevangenisstraf. Zijn 29-jarige medeverdachte G.O.S. uit Colombia hoorde dertien jaar en drie maanden tegen zich eisen. Beiden worden vervolgd voor medeplegen van poging tot moord en verboden vuurwapenbezit.

Een andere Colombiaanse verdachte, de 42-jarige E.V.C., hoorde tien jaar en zes maanden eisen vanwege zijn betrokkenheid bij de voorbereidingen in mei. Tegen een 29-jarige vrouw uit Den Bosch, die informatie over het slachtoffer zou hebben verzameld, werd zes jaar gevangenisstraf geëist. Een 23-jarige Fransman die de vuurwapens voor de aanslag zou hebben verstopt, hoorde een strafeis van zeven jaar.

Activist leefde al onder zware beveiliging

Het beoogde slachtoffer was vanwege zijn kritiek op het Iraanse regime al langer bedreigd. Om die reden beschikte hij over beveiligingscamera's bij zijn woning en een alarmknop waarmee hij bij dreigend gevaar onmiddellijk de politie kon waarschuwen.

In de nacht van 5 op 6 juni 2024 zag hij op de camerabeelden twee verdachte mannen bij zijn woning. Hij drukte op de alarmknop, waarna twee motoragenten die zich in de omgeving bevonden direct reageerden. De mannen sloegen op de vlucht, maar werden korte tijd later aangehouden. Beiden bleken vuurwapens bij zich te hebben.

Een van de verdachten, de 40-jarige Tunesiër, legde na zijn aanhouding een bekentenis af. Tegenover de politie verklaarde hij dat hij naar Nederland was gekomen voor een missie die bestond uit het vermoorden van de Iraanse man.

Het daaropvolgende politieonderzoek, onder de naam Murene, bracht volgens het OM een internationaal netwerk van uitvoerders en tussenpersonen aan het licht. Uit onderschepte berichten, telefoongegevens en ander digitaal bewijsmateriaal reconstrueerden rechercheurs hoe de aanslag maandenlang werd voorbereid.

Al in maart 2024 zouden de eerste voorbereidingen zijn begonnen. Een belangrijke rol was volgens justitie weggelegd voor de 29-jarige vrouw uit Den Bosch. Zij kreeg in april opdrachten van Bounouare om de woning en het gedrag van het slachtoffer te observeren.

Op 26 april hield zij de woning in de gaten en rapporteerde zij onder meer dat de activist vanuit zijn raam stond te roken. Ook stuurde zij een foto door. Volgens het OM leverde zij daarmee informatie die later door de vermoedelijke schutters werd gebruikt om hun plan uit te werken.

Eerste liquidatiepoging in mei voorbereid

Op 19 mei 2024 gaf Bounouare volgens het OM opdracht om naar de woning in Haarlem te gaan. Hij zou zorgen voor vuurwapens en droeg de betrokken mannen op het slachtoffer neer te schieten wanneer deze bij het open raam stond.

De verdachten observeerden de woning, maar hun aanwezigheid bleef niet onopgemerkt. Op 25 mei meldde een buurtbewoner drie verdachte mannen met capuchons in de omgeving. Hij fotografeerde ook hun auto. Een dag later controleerde de politie de mannen nabij de woning van het slachtoffer.

De verdachten besloten daarop hun activiteiten af te breken en vertrokken op 27 mei naar Italië. Daarmee was het plan echter niet van tafel. Volgens justitie werd vrijwel onmiddellijk een nieuwe poging voorbereid, ditmaal met andere uitvoerders.

Een 23-jarige Fransman reisde naar Nederland om de wapens beschikbaar te stellen. Toen de verwachte schutters niet kwamen opdagen, verborg hij op verzoek van zijn broer de vuurwapens in de bosjes bij een McDonald's in Santpoort-Noord. Hij filmde de verstopplaats en stuurde de beelden door voordat hij naar Frankrijk terugkeerde.

Uiteindelijk reisden de 40-jarige Tunesiër en zijn 29-jarige Colombiaanse medeverdachte naar Nederland om de opdracht alsnog uit te voeren. Op 6 juni reden zij naar de woning van de activist. Onderweg moesten ze terugkeren omdat ze een voorhamer waren vergeten waarmee ze een raam wilden inslaan.

Bounouare gaf volgens het OM vanuit het buitenland aanwijzingen aan beide mannen. Uit onderschepte berichten blijkt dat hij hen aanspoorde de woning met geweld binnen te dringen en het slachtoffer te doden. Ook zou hij hebben aangegeven dat de betaling na uitvoering van de opdracht in het Colombiaanse Medellín zou plaatsvinden.

De twee bereikten de woning, maar werden ontdekt voordat zij hun plan konden uitvoeren. Volgens justitie leveren de onderschepte communicatie, de aangetroffen wapens en DNA-sporen voldoende bewijs voor een nauwe en bewuste samenwerking bij de poging tot moord.

AIVD vermoedt betrokkenheid Iraanse regime

De mogelijke betrokkenheid van de Iraanse staat maakt de zaak bijzonder gevoelig. In zijn jaarverslag over 2024 stelt de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) dat Iran waarschijnlijk verantwoordelijk is voor de liquidatiepoging in Haarlem.

Die mogelijke statelijke betrokkenheid maakt echter geen deel uit van het strafrechtelijke onderzoek Murene. Het onderzoek van het OM in Noord-Holland richt zich uitsluitend op de vermoedelijke uitvoerders en de persoon die hen aanstuurde. Het Landelijk Parket is wel geïnformeerd over de mogelijke rol van Iran, omdat onderzoeken naar buitenlandse staatsinmenging doorgaans daar worden behandeld.

Volgens het OM zijn er bovendien aanwijzingen dat verschillende verdachten ook in Spanje en Italië betrokken waren bij voorbereidingen van liquidaties. Justitie spreekt van een internationaal netwerk waarin geweld tegen betaling wordt aangeboden, ook wel 'crime as a service' genoemd.

De officier van justitie benadrukte tijdens de zitting dat de verdachten wisten waarvoor zij naar Nederland kwamen. Hun handelen was volgens het OM niet ingegeven door een persoonlijk conflict met het slachtoffer, maar door de financiële beloning die tegenover de opdracht stond.

Ook vrijheid van meningsuiting aangevallen

Het Openbaar Ministerie rekent het de verdachten bijzonder zwaar aan dat het slachtoffer een activist en publicist is die geen banden heeft met het criminele milieu. Volgens justitie ging het niet alleen om een aanslag op zijn leven, maar ook om een aanval op de vrijheid van meningsuiting.

Hoewel de liquidatie werd voorkomen, zijn de gevolgen voor het slachtoffer nog altijd groot. De Iraanse activist wordt dag en nacht bewaakt en kan zich niet vrij bewegen. De voortdurende beveiliging en onzekerheid beïnvloeden zijn dagelijkse leven.

Het OM heeft de rechtbank gevraagd ook de door het slachtoffer gevorderde schadevergoeding van 13.000 euro toe te wijzen.

Volgens de officieren van justitie moet met de geëiste gevangenisstraffen een duidelijk signaal worden afgegeven dat buitenlandse moordcommando's niet ongestraft naar Nederland kunnen reizen om aanslagen uit te voeren.

De rechtbank doet naar verwachting op 21 december 2026 uitspraak. Tot die tijd blijven de zes verdachten juridisch onschuldig.