AMSTERDAM – De Amerikaanse staatsschuld is sinds het begin van 2009 bijna verviervoudigd. Op 20 januari 2009, de dag waarop Barack Obama aantrad, bedroeg de totale uitstaande federale schuld 10,63 biljoen dollar. Op 8 juni 2026 stond de teller op 39,23 biljoen dollar. Dat blijkt uit de officiële Amerikaanse schuldregistratie Debt to the Penny, waarin de schuld tot op de cent wordt bijgehouden.

Daarmee is de schuld in ruim zeventien jaar met ongeveer 28,6 biljoen dollar gestegen. Het gaat hierbij om de totale federale staatsschuld, dus de optelsom van schuld in handen van beleggers en schuld binnen de overheid zelf. De Amerikaanse overheid omschrijft Debt to the Penny als de dagelijkse registratie van de totale uitstaande schuld, opgebouwd uit schuld bij het publiek en intragouvernementele tegoeden.

Obama kreeg financiële crisis op zijn bord

Onder Obama liep de staatsschuld op van 10,63 biljoen dollar op 20 januari 2009 naar 19,95 biljoen dollar op 20 januari 2017. Dat is een stijging van 9,32 biljoen dollar, oftewel gemiddeld ongeveer 1,17 biljoen dollar per jaar.

Die stijging viel samen met de nasleep van de financiële crisis. Het Congressional Budget Office waarschuwde begin 2009 dat de recessie, veroorzaakt door de instorting van de huizenmarkt en ernstige problemen in het financiële stelsel, waarschijnlijk de langste en diepste recessie sinds de Tweede Wereldoorlog zou worden.

De regering-Obama voerde daarop stimuleringsbeleid. De American Recovery and Reinvestment Act van 2009 moest volgens het CBO de vraag in de economie ondersteunen tijdens de recessie en het daaropvolgende herstel. De wet bevatte extra uitgaven, hogere uitkeringen, steun aan staten en belastingverlagingen.

Trump I: forse stijging door belastingverlagingen en corona

Onder de eerste termijn van Donald Trump steeg de schuld van 19,95 biljoen dollar op 20 januari 2017 naar 27,75 biljoen dollar op 20 januari 2021. Dat is een toename van 7,80 biljoen dollar in vier jaar, gemiddeld circa 1,95 biljoen dollar per jaar.

De stijging begon al vóór de coronapandemie, onder meer door lagere belastinginkomsten na belastingverlagingen en aanhoudende begrotingstekorten. In 2020 versnelde de schuldgroei sterk door noodsteun, hogere uitgaven en lagere inkomsten tijdens de coronacrisis. De pandemie zorgde voor uitzonderlijk hoge tekorten in 2020 en 2021, de grootste als aandeel van de economie sinds de Tweede Wereldoorlog.

Biden erfde coronacrisis en hoge rente

Onder Joe Biden steeg de schuld van 27,75 biljoen dollar begin 2021 naar ongeveer 36,22 biljoen dollar eind 2024. Dat is een stijging van circa 8,47 biljoen dollar, gemiddeld ongeveer 2,12 biljoen dollar per jaar. De peildatum voor het einde van 2024 is gebruikt omdat 20 januari 2025 een federale feestdag was en de dagelijkse schuldregistratie op werkdagen wordt bijgewerkt. FRED noteerde voor het vierde kwartaal van 2024 een federale schuld van 36,218 biljoen dollar.

Biden begon zijn termijn midden in de coronacrisis. Zijn American Rescue Plan moest volgens het Witte Huis de pandemie keren, vaccinatie en testcapaciteit ondersteunen en economische steun bieden aan werknemers en gezinnen. Dat pakket vergrootte op korte termijn de uitgaven, terwijl de schuld later ook opliep door hogere rentelasten en structurele tekorten.

Trump II: korte meetperiode, snelle groei

Sinds het begin van Trumps tweede termijn is de schuld verder gestegen naar 39,23 biljoen dollar op 8 juni 2026. Vergeleken met het peil rond de overgang van 2024 naar 2025 komt dat neer op ongeveer 3,01 biljoen dollar extra schuld. Omgerekend naar een jaartempo is dat iets meer dan 2,18 biljoen dollar per jaar.

Die vergelijking moet voorzichtig worden gelezen. De tweede termijn van Trump is nog kort, waardoor het jaargemiddelde sterk kan schommelen. Ook speelde in 2025 opnieuw de schuldenlimiet. Het CBO meldde dat de limiet begin januari 2025 opnieuw van kracht werd en dat het ministerie van Financiën buitengewone maatregelen kon inzetten om betalingen te blijven doen.

Waar liep de schuld het snelst op?

In absolute dollars per jaar stijgt de schuld voorlopig het snelst onder Trump II, met ongeveer 2,18 biljoen dollar per jaar. Omdat die periode nog niet volledig is, is dat cijfer minder robuust dan de afgeronde presidentiële termijnen.

Van de afgeronde termijnen was de stijging onder Biden het snelst: gemiddeld circa 2,12 biljoen dollar per jaar. Daarna volgt Trump I met ongeveer 1,95 biljoen dollar per jaar. Obama kende de grootste totale stijging in dollars over een volledige presidentsperiode, maar die periode duurde acht jaar. Procentueel was de stijging onder Obama het grootst: van 10,63 naar 19,95 biljoen dollar, bijna 88 procent.

Onderzoek wijst op breder begrotingsprobleem

De cijfers laten zien dat de staatsschuld niet aan één president kan worden toegeschreven. Presidenten erven economieën, oorlogen, belastingwetten, crisissen en begrotingskeuzes van hun voorgangers. Het Congres beslist bovendien mee over belastingen en uitgaven.

Toch is de trend duidelijk. De Verenigde Staten hebben sinds 2009 geen structureel sluitende begroting gehad. Crisissen verklaren pieken, zoals de financiële crisis onder Obama en de coronacrisis onder Trump en Biden. Maar ook buiten crisistijd bleef de schuld oplopen. Dat maakt de Amerikaanse staatsschuld minder een incident dan een structureel politiek probleem.

Gebruikte bronnen
U.S. Treasury / TreasuryDirect, Debt to the Penny; U.S. FiscalData / Data.gov, Debt to the Penny-dataset; Federal Reserve Bank of St. Louis, FRED, Federal Debt: Total Public Debt; Congressional Budget Office, Budget and Economic Outlook 2009 en rapportages over de schuldlimiet; Witte Huis-archief Biden, American Rescue Plan; U.S. Treasury, American Rescue Plan-factsheet.