WASHINGTON – De Amerikaanse president Donald Trump voert de druk op bondgenoten op om zich terug te trekken uit het Internationaal Strafhof (ICC) in Den Haag. De Amerikaanse regering wil het hof internationaal isoleren en uiteindelijk ontmantelen. Europese landen krijgen daarmee steeds nadrukkelijker te maken met Amerikaanse druk.
Amerikaanse campagne tegen het Strafhof
De regering-Trump heeft de afgelopen periode maatregelen genomen tegen het Internationaal Strafhof en verschillende medewerkers en rechters van het hof. Washington verwijt het ICC onder meer dat het zich bemoeit met zaken waarbij Amerikaanse burgers en bondgenoten van de Verenigde Staten betrokken zijn.
De Amerikaanse regering heeft daarnaast aangegeven andere landen te willen bewegen afstand te nemen van het hof. Daarmee richt de campagne zich niet langer uitsluitend op het functioneren van het ICC, maar ook op de internationale steun voor het instituut.
Het Internationaal Strafhof werd in 2002 opgericht en behandelt genocide, oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid wanneer nationale rechtssystemen onvoldoende optreden. De Verenigde Staten zijn geen partij bij het Verdrag van Rome waarop het hof is gebaseerd.
Druk op Europese bondgenoten
De Amerikaanse opstelling kan vooral voor Europese NAVO-landen een lastig diplomatiek vraagstuk worden. Veel Europese landen zijn partij bij het Verdrag van Rome en steunen het internationale strafrecht.
De druk vanuit Washington komt bovendien op een moment waarop de trans-Atlantische verhoudingen al onder spanning staan. Trump heeft Europese bondgenoten de afgelopen jaren vaker onder druk gezet over defensie-uitgaven, militaire steun en de verdeling van verantwoordelijkheden binnen de NAVO.
De Europese Unie heeft de Amerikaanse dreigementen tegen het Strafhof eerder scherp afgewezen. Volgens de Europese Commissie blijft de EU zich inzetten voor internationale strafrechtspraak en de bestrijding van straffeloosheid.
Strafhof in Den Haag onder druk
De ontwikkelingen raken rechtstreeks aan de positie van Den Haag als internationaal centrum voor rechtspraak. Het Internationaal Strafhof is gevestigd in de Nederlandse stad en vormt een belangrijk onderdeel van het internationale juridische stelsel.
De huidige en voormalige voorzitters van de vergadering van verdragsstaten van het ICC waarschuwden onlangs dat pogingen om landen ertoe te bewegen het Verdrag van Rome op te zeggen de internationale rechtsorde kunnen verzwakken. Volgens hen staat daarmee niet alleen het Strafhof, maar ook het bredere systeem van internationale rechtsregels onder druk.
Gevolgen voor NAVO-verhoudingen
Een directe Amerikaanse eis aan alle NAVO-landen om uit het Strafhof te stappen zou de spanningen binnen het bondgenootschap verder kunnen vergroten. De NAVO is primair een defensief bondgenootschap, terwijl het ICC onafhankelijk opereert van de militaire alliantie.
Daarmee kunnen Europese regeringen voor een dilemma komen te staan. Zij moeten enerzijds de strategische relatie met Washington onderhouden en anderzijds hun bestaande verplichtingen tegenover het internationale strafrecht verdedigen.
De kwestie komt bovenop bredere discussies over de toekomstige rol van de Verenigde Staten binnen de NAVO. Europese landen werken ondertussen aan een grotere eigen defensiecapaciteit, mede vanwege onzekerheid over de Amerikaanse betrokkenheid bij de Europese veiligheid.
Washington wil internationale steun voor ICC beperken
De campagne van Trump betekent niet dat het Internationaal Strafhof automatisch verdwijnt. Het hof is gebaseerd op een internationaal verdrag waaraan tientallen landen deelnemen. De Verenigde Staten kunnen het verdrag van andere landen niet zelfstandig opzeggen.
Washington kan echter wel politieke en economische druk uitoefenen. De vraag is daarom vooral hoeveel landen bereid zijn de Amerikaanse lijn te volgen. Europese regeringen hebben tot nu toe benadrukt dat internationale strafrechtspraak van belang blijft.
De confrontatie maakt het Internationaal Strafhof daarmee onderdeel van een bredere strijd over de internationale rechtsorde. Voor Nederland krijgt die discussie extra gewicht omdat het hof in Den Haag is gevestigd.
Ontdek meer van
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.
