DEN HAAG – Seksuele uitbuiting van kinderen en jongvolwassenen die in Nederland opgroeien vindt vaker plaats in België en Duitsland dan uit de officiële cijfers blijkt. Professionals kwamen tussen 2021 en 2023 naar schatting in contact met 125 Nederlandse kinderen en jongvolwassenen die in een van beide buurlanden seksueel werden uitgebuit. Het kabinet wil de samenwerking met België en Duitsland versterken, maar ziet vooralsnog geen reden om extra geld beschikbaar te stellen.
Dat blijkt uit de beleidsreactie van minister van Justitie en Veiligheid David van Weel op het rapport De grens voorbij. Seksuele uitbuiting van kinderen en jongvolwassenen uit Nederland in België en Duitsland van het Centrum Kinderhandel & Mensenhandel (CKM).
125 slachtoffers in beeld bij professionals
Voor het onderzoek spraken de onderzoekers met 41 professionals die vanuit hun werk te maken hebben met kinderen, jongvolwassenen en slachtoffers van mensenhandel. Zij schatten dat zij tussen 2021 en 2023 met 125 Nederlandse slachtoffers in contact kwamen die in België en/of Duitsland werden uitgebuit.
Het ging om 99 slachtoffers die in België werden uitgebuit en 26 slachtoffers in Duitsland. De grootste groep bestond uit vrouwelijke slachtoffers van 18 tot 23 jaar, maar onder de slachtoffers bevonden zich ook kinderen tussen 13 en 17 jaar. Slachtoffers werden volgens het onderzoek vaak zowel in Nederland als in het betreffende buurland uitgebuit.
De officiële registraties geven volgens het rapport een veel beperkter beeld. In de onderzochte periode werden negen slachtoffers die in België en Duitsland waren uitgebuit gemeld bij CoMensha.
Daders vaak vanuit Nederland actief
Het onderzoek geeft ook informatie over vermoedelijke daders. Van de 41 ondervraagde professionals zeiden er 35 zicht te hebben op de pleger of plegers.
De grootste groep daders bestond volgens deze respondenten uit mannen tussen 24 en 30 jaar. Bijna de helft van de professionals met zicht op daders gaf aan dat de betrokken plegers uitsluitend in Nederland woonden.
Bij bijna 40 procent waren volgens de respondenten daders betrokken uit zowel Nederland als België of Duitsland. Dat onderstreept volgens het rapport het grensoverschrijdende karakter van deze vorm van mensenhandel.
Betere informatie-uitwisseling nodig
Het kabinet onderschrijft de noodzaak van een gezamenlijke aanpak. Daarbij moeten signalen van seksuele uitbuiting sneller tussen zorginstanties, politie, justitie en andere organisaties kunnen worden gedeeld.
Binnen Nederland zijn onder meer politie, Openbaar Ministerie, gemeenten, jeugdhulp, de Raad voor de Kinderbescherming, Veilig Thuis en CoMensha betrokken. Voor internationale onderzoeken wordt gebruikgemaakt van organisaties en samenwerkingsverbanden als Europol, Eurojust en EMPACT.
Ook het Expertisecentrum Mensenhandel en Mensensmokkel speelt een rol bij het bijeenbrengen en analyseren van signalen van grensoverschrijdende mensenhandel.
Politie moet over grenzen heen samenwerken
Een belangrijk advies uit het onderzoek is om seksuele uitbuiting van minderjarigen en jongvolwassenen structureel gezamenlijk op te sporen.
Nederland werkt volgens het kabinet al intensief samen met België en Duitsland. Politie, Koninklijke Marechaussee en Openbaar Ministerie onderhouden contacten met buitenlandse opsporingsdiensten. Bij grote onderzoeken kunnen zogenoemde Joint Investigation Teams worden opgericht, waarin autoriteiten uit meerdere landen gezamenlijk een strafrechtelijk onderzoek uitvoeren.
Ook de Internationale Rechtshulpcentra ondersteunen Nederlandse mensenhandelteams bij het uitwisselen van operationele informatie met buitenlandse partners.
Knelpunten met België en Duitsland erkend
Nederland, België en Duitsland erkennen tegelijkertijd dat de politiesamenwerking nog niet overal optimaal verloopt. Problemen bestaan onder meer bij informatie-uitwisseling, bevoegdheden en de organisatie van grensoverschrijdende onderzoeken.
De onlangs aangekondigde Euregionale Politiealliantie moet hierin verbetering brengen. Mensenhandel en seksuele uitbuiting behoren daarbij tot de prioriteiten.
Ook wordt het Verdrag van Enschede gemoderniseerd. Daarbij worden afspraken over informatie-uitwisseling, politiële bijstand, bevoegdheden en bewapening aangepast. Succesvolle vormen van samenwerking moeten waar mogelijk ook naar andere grensregio’s worden uitgebreid.
Slachtoffers sneller naar hulp leiden
Daarnaast moeten Nederland, België en Duitsland hun systemen voor hulp aan slachtoffers beter op elkaar aansluiten.
Nederland werkt aan een Nationaal Verwijzingsmechanisme. Daarin worden afspraken gemaakt over het herkennen, doorverwijzen, beschermen en ondersteunen van slachtoffers van mensenhandel.
Voor grensoverschrijdende zaken moeten duidelijke contactpunten komen, zodat slachtoffers snel naar de juiste hulp kunnen worden geleid. Bij minderjarige slachtoffers moet volgens het kabinet het belang van het kind steeds vooropstaan.
Seksuele en criminele uitbuiting kunnen samenlopen
Het CKM vraagt ook aandacht voor mogelijke verwevenheid tussen seksuele uitbuiting en criminele uitbuiting. Slachtoffers kunnen bijvoorbeeld niet alleen seksueel worden uitgebuit, maar tegelijkertijd worden gedwongen tot andere strafbare activiteiten.
Het kabinet wil dergelijke signalen nadrukkelijker meenemen bij grensoverschrijdende onderzoeken, bescherming van slachtoffers en gezamenlijke analyses met België en Duitsland.
Voorlopig geen extra geld
Ondanks de conclusies van het onderzoek ziet het kabinet momenteel geen noodzaak om aanvullende middelen beschikbaar te stellen.
Volgens minister Van Weel lopen binnen het programma Samen tegen mensenhandel al verschillende maatregelen. Onder meer Defence for Children-ECPAT, het Rode Kruis en FIER werken aan betere signalering, bescherming en ondersteuning van minderjarige slachtoffers.
Het kabinet wil die werkzaamheden volgend jaar voortzetten en verwacht dat de bestaande acties, de ontwikkeling van het verwijzingsmechanisme en de inzet van politie en Openbaar Ministerie voorlopig voldoende basis bieden voor de aanpak.
Ontdek meer van
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.
