UTRECHT – UWV is begonnen met een omvangrijke hersteloperatie rond de WIA. In totaal worden ongeveer 52.000 dossiers opnieuw doorgerekend omdat bij de vaststelling van arbeidsongeschiktheidsuitkeringen fouten kunnen zijn gemaakt. Duizenden langdurig zieke werknemers kregen daardoor jarenlang mogelijk te veel of juist te weinig geld.
De problemen hebben betrekking op WIA-uitkeringen die vooral tussen 2020 en 2024 zijn vastgesteld. Volgens de Algemene Rekenkamer kregen door fouten bij de berekening van het dagloon minimaal 16.385 mensen een te lage uitkering. Zeker 12.000 mensen ontvingen naar schatting juist te veel.
Mensen die te weinig ontvingen, liepen gemiddeld enkele duizenden euro’s mis. Volgens de Rekenkamer bedroeg het gemiddelde tekort ongeveer 2.745 euro bruto over de onderzochte periode. Bij individuele gevallen kan het bedrag oplopen tot ongeveer 25.000 euro.
Lange onzekerheid voor uitkeringsgerechtigden
Voor mensen van wie het dossier opnieuw wordt bekeken, kan de hersteloperatie betekenen dat zij lange tijd in onzekerheid blijven. Maaike Keesen kreeg bijna een jaar geleden bericht dat haar WIA-uitkering mogelijk verkeerd was berekend. Nog altijd weet zij niet precies welke financiële gevolgen dat voor haar heeft.
“Na mijn eerste telefoontje met het UWV lag ik te shaken”, zegt Keesen. “Telkens die onzekerheid levert veel stress op.”
UWV erkent dat het wachten op duidelijkheid onzekerheid veroorzaakt. De uitvoeringsorganisatie verwacht dat de gehele hersteloperatie waarschijnlijk tot eind 2027 duurt. Mensen bij wie een te lage uitkering wordt vastgesteld, krijgen hun uitkering aangepast en ontvangen een vergoeding voor het bedrag dat zij eerder zijn misgelopen.
Ingewikkelde regels vergroten kans op fouten
De problemen zijn volgens UWV en de Algemene Rekenkamer niet aan één oorzaak toe te schrijven. De WIA kent ingewikkelde regels en bij de berekeningen moet rekening worden gehouden met uiteenlopende vormen van inkomen.
Zo kunnen verschillen tussen opgebouwd en daadwerkelijk uitbetaald vakantiegeld voor problemen zorgen. Ook eindejaarsuitkeringen, individuele keuzebudgetten, wisselende inkomsten en perioden zonder loon kunnen van invloed zijn op de hoogte van het zogenoemde dagloon waarop de WIA-uitkering wordt gebaseerd.
De Algemene Rekenkamer concludeerde daarnaast dat tijdens de coronaperiode het aantal fouten sterk toenam. Door het massale thuiswerken was er minder onderlinge hulp tussen medewerkers en minder aandacht voor het begeleiden en inwerken van personeel. Ook verminderde UWV het aantal kwaliteitscontroles. De ingewikkelde regelgeving, verouderde ICT-systemen en veel handmatig werk maakten de uitvoering volgens de Rekenkamer extra foutgevoelig.
Te veel ontvangen geld hoeft niet terug
Mensen die door een fout van UWV tussen 2020 en 2024 te veel WIA-uitkering hebben ontvangen, hoeven dat bedrag niet terug te betalen. Het kabinet besloot in 2025 definitief af te zien van terugvordering. Een te hoge lopende uitkering kan voor de toekomst wel worden aangepast.
Philippe Penders uit Amstelveen berekende zelf dat hij ongeveer 7.500 euro te veel aan WIA ontving. Volgens Penders voelt het dubbel dat hij het bedrag mag houden, maar is het geld inmiddels onderdeel geworden van zijn inkomen en uitgaven.
Penders heeft zich de afgelopen jaren uitgebreid in de berekeningen verdiept en zegt inmiddels ongeveer 150 WIA-dossiers van anderen te hebben gecontroleerd. Daaronder bevindt zich ook het dossier van Keesen.
Volgens hem kunnen fouten bovendien ontstaan voordat gegevens het UWV bereiken. Werkgevers moeten bijvoorbeeld informatie doorgeven over loon, verlof en andere omstandigheden die invloed kunnen hebben op de berekening. Onvolledige of onjuiste gegevens kunnen daardoor doorwerken in de uiteindelijke uitkering.
Honderd miljoen euro voor hersteloperatie
Voor de hersteloperatie is volgens UWV ongeveer 100 miljoen euro gereserveerd. De verwachting is dat betrokken uitkeringsgerechtigden uiterlijk eind 2027 duidelijkheid hebben gekregen en dat eventuele vergoedingen dan zijn afgehandeld.
UWV is inmiddels begonnen met de eerste correcties. Bij een te lage uitkering wordt het maandelijkse bedrag direct aangepast. Bij een te hoge uitkering geldt een overgangstermijn voordat het bedrag wordt verlaagd. Sinds oktober 2026 ontvangen de eerste mensen die te weinig kregen ook de vergoeding die voor hen is vastgesteld.
Kabinet wil WIA hervormen
De problemen spelen terwijl het kabinet-Jetten werkt aan hervorming van het arbeidsongeschiktheidsstelsel. Premier Rob Jetten heeft aangegeven dat het kabinet de WIA wil aanpassen. De ingewikkeldheid van het huidige stelsel en de grote achterstanden bij UWV zijn daarbij belangrijke onderwerpen.
De Algemene Rekenkamer stelde eerder vast dat mensen nauwelijks zelf kunnen controleren of hun WIA-uitkering juist is berekend. Ook binnen UWV werden fouten volgens de toezichthouder onvoldoende snel opgemerkt.
Ondanks de kritiek op het thuiswerken heeft UWV het thuiswerkbeleid niet sterk aangescherpt. Volgens de uitvoeringsorganisatie is het uitgangspunt nog altijd dat medewerkers doorgaans gemiddeld twee dagen per week op kantoor werken.
Ontdek meer van HBP Media
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.
