Kabinet verbetert aanpak geweld tegen vrouwen en kinderen

DEN HAAG – Het kabinet werkt aan verbeteringen in de aanpak van geweld tegen vrouwen, huiselijk geweld en kindermishandeling. Volgens het kabinet worden slachtoffers nog niet altijd snel genoeg geholpen en beschermd. Dat ligt vooral aan de manier waarop ondersteuning, preventie, zorg en rechtsbescherming zijn georganiseerd.

Minister Daniëlle Sterk (Langdurige Zorg, Jeugd en Sport) en minister David van Weel (Justitie en Veiligheid) schrijven dat in een voortgangsbrief aan de Tweede Kamer. De brief is ook opgesteld namens staatssecretaris Mariëlle Paul Tielen (Onderwijs en Emancipatie) en staatssecretaris Teun Struycken van Bruggen (Justitie en Veiligheid).

Het kabinet noemt de aanpak van dit geweld een prioriteit. Daarbij wordt gekeken naar zorg, veiligheid, strafrecht, preventie en de positie van vrouwen in de samenleving. Volgens het kabinet is een samenhangende benadering nodig, omdat geweld vaak meerdere oorzaken heeft en slachtoffers met verschillende instanties te maken krijgen.

Meer aandacht voor preventie en signalen

De aanpak begint volgens het kabinet bij het voorkomen van geweld en het eerder herkennen van onveilige situaties. Een gelijkwaardige positie van vrouwen in de samenleving speelt daarin een belangrijke rol. Schadelijke gendernormen, stereotyperingen en ongelijke machtsverhoudingen kunnen volgens het kabinet bijdragen aan geweld tegen vrouwen.

Daarnaast moet de bewustwording bij professionals, omstanders en slachtoffers worden vergroot. Signalen van onveiligheid worden niet altijd op tijd herkend. Dat geldt bijvoorbeeld voor dwingende controle, waarbij iemand stelselmatig wordt geïsoleerd, bedreigd, gecontroleerd of onder druk gezet.

Eind augustus start opnieuw de publiekscampagne Waar ben je?. Die campagne richt zich op het herkennen van dwingende controle en het bespreekbaar maken van zorgen. Het kabinet wil daarmee bereiken dat signalen eerder worden gezien en dat slachtoffers sneller hulp krijgen.

Deskundigheid van professionals moet beter

Volgens het kabinet moeten professionals beter samenwerken bij vermoedens van geweld. Daarbij gaat het onder meer om hulpverleners, politie, zorgverleners, scholen en instanties zoals Veilig Thuis. Zij moeten veiligheidsrisico’s gezamenlijk inschatten en daarna ook samen optreden.

De kennis over geweldspatronen moet worden versterkt. Het kabinet wijst daarbij op dwingende controle en op zogenoemde rode vlaggen die kunnen voorafgaan aan femicide, het doden van vrouwen vanwege hun vrouw-zijn of in de context van relationeel geweld. Door deze signalen eerder te herkennen, moet ernstig of dodelijk geweld beter worden voorkomen.

Ook moet duidelijker worden waar professionals gespecialiseerde kennis kunnen vinden. Volgens het kabinet is het nodig dat expertise beter beschikbaar komt, zodat slachtoffers en gezinnen sneller passende hulp krijgen.

Druk op Veilig Thuis en opvang blijft groot

Veilig Thuis, de Centra Seksueel Geweld en opvangvoorzieningen zoals de vrouwenopvang staan onder druk. Door toenemende vraag lopen wachttijden op. Het kabinet erkent dat dit gevolgen heeft voor slachtoffers die snel bescherming, opvang of ondersteuning nodig hebben.

Veilig Thuis werkt aan het terugdringen van wachtlijsten. Ook wordt gewerkt aan een chatfunctie die dag en nacht beschikbaar moet zijn. Daarmee moet de toegang tot hulp laagdrempeliger worden, vooral voor mensen die niet veilig kunnen bellen of moeilijk de stap naar hulp durven zetten.

Het kabinet onderzoekt daarnaast hoe onderdelen van de Filomena-aanpak landelijk kunnen worden gebruikt. Filomena richt zich op slachtoffers van ernstig relationeel geweld en combineert zorg, veiligheid en strafrechtelijke interventies. De bedoeling is om slachtoffers beter te beschermen en plegers gerichter aan te pakken.

Slachtofferdevice en tijdelijk huisverbod

Op het gebied van veiligheid en strafrecht werkt het kabinet aan verschillende maatregelen. Het slachtofferdevice moet landelijk beschikbaar worden. Met zo’n apparaat kan een slachtoffer worden gewaarschuwd als een verdachte of veroordeelde in de buurt komt. Dat moet de bescherming vergroten in situaties waarin sprake is van dreiging of herhaald geweld.

Ook wordt gekeken naar verbetering van het tijdelijk huisverbod. Daarmee kan een pleger tijdelijk uit huis worden geplaatst om escalatie te voorkomen en rust te creëren voor slachtoffers en kinderen. Volgens het kabinet moet deze maatregel beter en effectiever worden ingezet.

Verder wordt gewerkt aan de strafrechtelijke aanpak van psychisch geweld. Dat kan gaan om structurele intimidatie, vernedering, controle, isolatie of bedreiging. Psychisch geweld is vaak minder zichtbaar dan lichamelijk geweld, maar kan grote gevolgen hebben voor slachtoffers.

Gezinnen krijgen één vast aanspreekpunt

Het kabinet wil ook de samenwerking tussen lokale, regionale en landelijke instanties verbeteren. Onveilige situaties moeten eerder in beeld komen en passende hulp moet sneller op gang komen. Betere gegevensuitwisseling tussen Veilig Thuis, politie, zorgverleners, scholen en andere organisaties wordt daarbij als belangrijk gezien.

Verder wordt gewerkt aan het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming. Dat moet zorgen voor een eenvoudiger en beter werkend systeem voor gezinnen waar sprake is van onveiligheid of vermoedens daarvan.

Voor gezinnen betekent dit dat zij één vast aanspreekpunt krijgen. Ook moeten zij minder vaak opnieuw hun verhaal hoeven doen. Volgens het kabinet moet dit leiden tot snellere ondersteuning, minder versnippering en meer duidelijkheid voor kinderen, ouders en professionals.

Bescherming van slachtoffers centraal

Het kabinet stelt dat iedereen veilig moet kunnen zijn, thuis en op straat. Kinderen moeten kunnen opgroeien in een veilige omgeving. De huidige aanpak schiet volgens het kabinet nog te vaak tekort, ondanks de inzet van professionals.

Met de aangekondigde verbeteringen wil het kabinet geweld eerder voorkomen, slachtoffers beter beschermen en plegers steviger aanpakken. De komende periode wordt verder uitgewerkt hoe maatregelen landelijk worden ingevoerd en hoe samenwerking tussen instanties wordt versterkt.