Nederland heeft hoge boetes, maar weinig vaste afleidingsregels

AMSTERDAM, 15 juli 2026 – Nederland behoort bij verschillende veelvoorkomende verkeersovertredingen tot de duurdere landen van Europa. Tegelijkertijd bestaan geen afzonderlijke landelijke boetes voor handelingen als eten, make-up aanbrengen of rijden op slippers. De politie kan doorgaans pas optreden wanneer het gedrag gevaar of hinder veroorzaakt.

Nederland bovenaan bij veelvoorkomende boetes

Een automobilist die in Nederland tijdens het rijden een mobiel elektronisch apparaat vasthoudt, krijgt in 2026 een boete van 440 euro. Door rood licht rijden kost 320 euro en het niet dragen van een veiligheidsgordel 190 euro. Daarbij komen nog administratiekosten.

Nederland is bij deze drie overtredingen duidelijk duurder dan België, Frankrijk en Spanje. In België bedraagt de onmiddellijke inning sinds juli 2026 voor telefoongebruik en door rood rijden 191 euro. Het niet dragen van een gordel valt daar onder een boete van 64 euro. Bij de Belgische bedragen komt een administratieve toeslag.

Frankrijk hanteert voor deze overtredingen doorgaans een standaardboete van 135 euro. Spanje rekent voor telefoongebruik, het niet dragen van de gordel en het negeren van een rood verkeerslicht in beginsel 200 euro. Frankrijk en Spanje kunnen daarnaast strafpunten van het rijbewijs aftrekken.

Tekst gaat verder onder de grafieken

Geen aparte boete voor broodje of make-up

Het verschil tussen Nederland en andere Europese landen is bij alledaagse vormen van afleiding minder groot dan soms wordt aangenomen. Rijden op slippers, eten achter het stuur of het aanbrengen van make-up is in Nederland niet afzonderlijk als verkeersovertreding opgenomen.

Dat betekent niet dat deze handelingen zonder gevolgen kunnen blijven. De politie kan optreden wanneer het gedrag gevaar op de weg veroorzaakt, gevaar kan veroorzaken of andere weggebruikers hindert. Daarbij kan artikel 5 van de Wegenverkeerswet worden toegepast. De omstandigheden en het waarneembare rijgedrag zijn dan bepalend.

Ook een los huisdier kan problematisch worden wanneer het dier de bestuurder hindert, het zicht belemmert of bij de pedalen terechtkomt. Er bestaat echter geen vast boetebedrag dat uitsluitend wordt opgelegd omdat een hond of kat niet in een reismand, gordel of bench zit.

Buitenlandse regels niet altijd explicieter

De veronderstelling dat slippers, eten en make-up in landen als Frankrijk en Spanje altijd rechtstreeks verboden zijn, is te ruim. Ook deze landen werken gedeeltelijk met algemene bepalingen over controle over het voertuig en bewegingsvrijheid.

In Frankrijk moet een bestuurder voortdurend in staat zijn om noodzakelijke handelingen zonder vertraging uit te voeren. Een broodje, kledingstuk, passagier of ander voorwerp kan tot een boete leiden wanneer daardoor de bewegingsvrijheid of het zicht wordt beperkt.

Spanje heeft evenmin een afzonderlijk verbod op autorijden met slippers. De Spaanse verkeersdienst DGT stelt dat het soort schoeisel op zichzelf niet strafbaar is. Wanneer slippers het bedienen van de pedalen belemmeren, kan wel een boete tot 80 euro worden opgelegd. Spaanse regels verplichten bestuurders bovendien hun bewegingsvrijheid, zicht en aandacht te behouden. Dieren en voorwerpen moeten zo worden vervoerd dat zij de bestuurder niet hinderen.

België schrijft eveneens voor dat een bestuurder voortdurend alle noodzakelijke rijbewegingen moet kunnen uitvoeren en het voertuig onder controle moet houden. Voor mobiele apparaten geldt daar wel een expliciet verbod: een apparaat met een scherm mag tijdens het rijden niet worden gebruikt, vastgehouden of bediend, tenzij het in een geschikte houder zit.

Afleiding blijft groot verkeersrisico

Hoewel niet iedere afleidende handeling afzonderlijk is verboden, zijn de risico’s aanzienlijk. Volgens de Rijksoverheid leidt afleiding in het Nederlandse verkeer jaarlijks tot enkele tientallen doden en honderden gewonden. Niet alleen telefoongebruik, maar ook eten, zoeken naar spullen, gesprekken met passagiers en het bedienen van apparatuur kunnen de aandacht verminderen.

Vooral langdurig wegkijken is gevaarlijk. Onderzoek van verkeersinstituut SWOV laat zien dat langer dan twee seconden van de weg wegkijken het risico op een ongeval sterk kan verhogen. Een bestuurder die bij 100 kilometer per uur twee seconden niet kijkt, legt in die tijd ongeveer 56 meter af.

De handhaving richt zich daarom steeds nadrukkelijker op mobiele telefoons. In 2025 werden in Nederland 248.020 boetes uitgedeeld voor het vasthouden van een mobiel apparaat, tegenover 165.408 een jaar eerder. Een deel daarvan werd vastgesteld met focusflitsers. Het Openbaar Ministerie wil het aantal van deze camera’s in 2026 verder uitbreiden.

Duidelijkheid tegenover maatwerk

Een verbod op specifieke handelingen kan automobilisten meer duidelijkheid bieden. Ook wordt handhaving eenvoudiger wanneer een agent alleen de handeling hoeft vast te stellen en niet afzonderlijk hoeft aan te tonen dat gevaar of hinder ontstond.

Daar staat tegenover dat vrijwel iedere activiteit in een auto afleiding kan veroorzaken. Een uitgebreide lijst met verboden kan daardoor snel onvolledig raken. Algemene veiligheidsregels geven politie en justitie meer ruimte om naar de ernst van de situatie te kijken.

De discussie gaat daarom niet alleen over de hoogte van verkeersboetes. Ook de verhouding tussen vaste boetes, strafpunten, rijontzeggingen en gedragsgerichte maatregelen speelt een rol. Nederland kiest bij verschillende overtredingen vooral voor hoge geldboetes, terwijl Frankrijk en Spanje financiële sancties combineren met een uitgebreider puntenstelsel.

Kritische blik op sanctiestelsel

Het Nederlandse sanctiestelsel laat een opvallend verschil zien. Duidelijk omschreven overtredingen zoals telefoongebruik en roodlichtnegatie worden zwaar beboet, terwijl andere potentieel afleidende handelingen pas strafbaar worden wanneer de verkeersveiligheid aantoonbaar wordt geraakt.

Aanvullende regels kunnen voor meer duidelijkheid zorgen, maar alleen wanneer zij gericht zijn op gedragingen met een aantoonbaar veiligheidsrisico. Een herziening waarbij minder ernstige overtredingen evenrediger worden bestraft en gevaarlijke afleiding consequenter wordt aangepakt, kan onderdeel worden van een bredere discussie over verkeersveiligheid.