BRUSSEL – De Europese Commissie heeft opnieuw ernstige bezwaren tegen de manier waarop TikTok zijn gebruikers video's voorschotelt. Volgens voorlopige onderzoeksresultaten overtreedt het sociale mediaplatform mogelijk de Europese Digital Services Act (DSA), omdat het aanbevelingsalgoritme gebruikers steeds dieper kan meeslepen in schadelijke inhoud. Vooral jongeren en mensen die gevoelig zijn voor psychische problemen lopen volgens Brussel risico. TikTok moet mogelijk ingrijpende aanpassingen doorvoeren aan zijn populaire 'Voor jou'-pagina. Als de overtredingen definitief worden vastgesteld, kan een boete volgen van maximaal zes procent van de wereldwijde jaaromzet.
De Europese Commissie maakte de voorlopige bevindingen op 6 november bekend. Het onderzoek richt zich op het zogenoemde rabbit-hole-effect van het aanbevelingssysteem. Daarmee wordt bedoeld dat gebruikers die bepaalde video's bekijken of waarderen, vervolgens steeds meer vergelijkbare inhoud krijgen aangeboden. Hierdoor kunnen zij terechtkomen in een vrijwel eindeloze stroom video's over hetzelfde onderwerp, zonder dat zij daar bewust voor kiezen.
Volgens de Commissie heeft TikTok onvoldoende onderzocht welke gevolgen dit mechanisme kan hebben voor het welzijn van gebruikers. Ook zouden de maatregelen die het bedrijf heeft genomen om schadelijke effecten te beperken, onvoldoende werken.
Algoritme trekt gebruikers steeds dieper schadelijke inhoud in
De kritiek richt zich vooral op de manier waarop TikTok bepaalt welke video's iemand te zien krijgt. Het algoritme analyseert voortdurend het gedrag van gebruikers, waaronder hoe lang zij een video bekijken, welke berichten zij leuk vinden en hoe zij door de app scrollen.
Wanneer iemand bijvoorbeeld verschillende video's over eenzaamheid, somberheid of onzekerheid over het eigen uiterlijk bekijkt, kan het systeem daaruit afleiden dat de gebruiker belangstelling heeft voor dergelijke onderwerpen. Vervolgens verschijnen steeds meer video's met vergelijkbare inhoud.
Volgens de Europese Commissie kan daardoor een situatie ontstaan waarin kwetsbare gebruikers herhaaldelijk worden geconfronteerd met negatieve of schadelijke boodschappen. De mogelijke gevolgen voor de mentale gezondheid zijn volgens Brussel onvoldoende onderzocht en beperkt.
Het probleem zit volgens de toezichthouder niet uitsluitend in afzonderlijke video's, maar vooral in de werking van het aanbevelingssysteem zelf. Een platform kan ook zonder expliciet verboden inhoud risico's veroorzaken wanneer de manier waarop berichten worden geselecteerd gebruikers steeds opnieuw met dezelfde schadelijke thema's confronteert.
Knop 'Niet geïnteresseerd' werkt volgens Brussel onvoldoende
TikTok biedt gebruikers verschillende mogelijkheden om invloed uit te oefenen op hun aanbevelingen. Zo kunnen zij aangeven dat bepaalde video's hen niet interesseren en kan het platform proberen de inhoud van de tijdlijn gevarieerder te maken.
Volgens de Europese Commissie bieden deze maatregelen echter onvoldoende bescherming. De knop 'Niet geïnteresseerd' zou niet altijd het gewenste effect hebben, omdat het algoritme andere signalen, zoals kijktijd, zwaarder kan laten meewegen.
Dat betekent dat iemand die een video langdurig bekijkt, mogelijk vergelijkbare inhoud blijft ontvangen, zelfs wanneer die gebruiker aangeeft dergelijke video's niet meer te willen zien.
Brussel vindt daarom dat TikTok beter moet aantonen dat gebruikers daadwerkelijk controle hebben over wat zij te zien krijgen.
De Commissie noemt als mogelijke aanpassing dat de kijktijd niet langer als bepalende indicator wordt gebruikt om vergelijkbare video's aan te bevelen. Ook zouden de instellingen waarmee gebruikers hun voorkeuren kunnen aangeven, effectiever moeten worden.
Vooral bescherming jongeren speelt belangrijke rol
De Europese Digital Services Act verplicht grote onlineplatforms om risico's voor gebruikers te onderzoeken en maatregelen te nemen om die risico's te beperken. Daarbij wordt bijzondere aandacht besteed aan minderjarigen en andere kwetsbare groepen.
TikTok heeft wereldwijd een groot aantal jonge gebruikers. Juist bij deze groep kunnen algoritmische aanbevelingen invloed hebben op het zelfbeeld, mediagebruik en de manier waarop zij omgaan met emotioneel belastende onderwerpen.
De Commissie maakt zich daarom zorgen over de mogelijkheid dat jongeren langdurig worden blootgesteld aan video's over bijvoorbeeld negatieve lichaamsbeelden of psychische problemen.
Dat betekent niet dat iedere gebruiker van TikTok dergelijke gevolgen ondervindt. De Europese toezichthouder stelt wel dat het platform de mogelijke risico's van zijn eigen aanbevelingssysteem voldoende moet onderzoeken en aantoonbaar moet beperken.
Onderzoek naar TikTok loopt al sinds 2024
De nieuwste voorlopige bevindingen maken deel uit van een omvangrijk Europees onderzoek dat in februari 2024 werd geopend. Sindsdien kijkt de Commissie naar verschillende onderdelen van TikTok en de naleving van Europese regels.
In februari 2026 werden al voorlopige conclusies gepubliceerd over het mogelijk verslavende ontwerp van de app. Daarbij ging het onder andere om functies die gebruikers aanmoedigen voortdurend verder te kijken.
In juli volgden voorlopige bevindingen over de bescherming van minderjarigen. Eerder was TikTok ook aangesproken op de toegang die wetenschappelijke onderzoekers krijgen tot openbare gegevens op het platform.
Een afzonderlijk onderdeel van het onderzoek naar transparantie rond advertenties werd in december 2025 afgesloten nadat TikTok bindende toezeggingen had gedaan.
Met de nieuwste conclusies richt Brussel zich nadrukkelijk op de invloed van aanbevelingsalgoritmen op het gedrag en welzijn van gebruikers.
Miljardenboete mogelijk, maar nog geen definitief besluit
De Europese Commissie benadrukt dat het om voorlopige onderzoeksresultaten gaat. TikTok krijgt de gelegenheid het onderzoeksdossier in te zien en schriftelijk te reageren op de beschuldigingen.
Pas nadat die reactie is beoordeeld, kan Brussel besluiten of daadwerkelijk sprake is van overtreding van de Digital Services Act.
Wanneer de Europese toezichthouder de overtredingen bevestigt, kan een boete worden opgelegd van maximaal zes procent van de wereldwijde jaaromzet van het betrokken bedrijf. Afhankelijk van de omzetbasis kan dit financieel zeer ingrijpend zijn.
Daarnaast kan de Commissie TikTok verplichten maatregelen te nemen om de vastgestelde problemen op te lossen. Dat zou kunnen betekenen dat de werking van de 'Voor jou'-pagina voor Europese gebruikers aanzienlijk verandert.
Een verbod op TikTok is met deze voorlopige bevindingen niet aangekondigd.
TikTok verzet zich tegen conclusies
TikTok bestrijdt de voorlopige bevindingen van de Europese Commissie. Het bedrijf vindt dat Brussel een onjuist beeld schetst van het aanbevelingssysteem en de maatregelen die zijn genomen om gebruikers te beschermen.
Volgens TikTok beschikt het platform over verschillende veiligheidsvoorzieningen, waaronder mogelijkheden om ongewenste inhoud te beperken en het gebruik door jongeren te begeleiden.
De Commissie stelt daartegenover dat de aanwezigheid van dergelijke functies op zichzelf niet voldoende is. Het bedrijf moet ook kunnen aantonen dat de maatregelen daadwerkelijk effectief zijn.
Eurocommissaris Henna Virkkunen, verantwoordelijk voor technologische soevereiniteit, veiligheid en democratie, benadrukt dat onlineplatforms verantwoordelijkheid dragen voor de negatieve effecten van hun aanbevelingssystemen.
Volgens haar laten de voorlopige bevindingen zien dat TikTok meer moet doen om het welzijn van gebruikers, en in het bijzonder minderjarigen, te beschermen.
Ook Nederlandse TikTok-gebruikers kunnen gevolgen merken
Wanneer TikTok uiteindelijk zijn aanbevelingssysteem moet aanpassen, kan dat gevolgen hebben voor miljoenen Europese gebruikers, waaronder gebruikers in Nederland.
Veranderingen in het algoritme kunnen invloed hebben op welke video's worden aanbevolen, hoe snel bepaalde onderwerpen zich verspreiden en hoeveel controle gebruikers krijgen over hun persoonlijke tijdlijn.
Ook voor bedrijven, influencers en andere makers van video's kunnen dergelijke aanpassingen gevolgen hebben. Zij zijn voor hun bereik vaak sterk afhankelijk van het aanbevelingssysteem.
Voorlopig verandert er echter niets door de bekendmaking alleen. De Europese Commissie moet eerst het onderzoek afronden en een definitief besluit nemen.
De zaak is daarmee onderdeel van een bredere discussie over de verantwoordelijkheid van grote technologiebedrijven voor de gevolgen van hun digitale diensten. Brussel wil niet alleen dat illegale inhoud wordt aangepakt, maar ook dat de achterliggende technologie gebruikers niet onnodig blootstelt aan schadelijke risico's.
Of TikTok daadwerkelijk een boete krijgt of zijn algoritme moet aanpassen, zal afhangen van de verdere onderzoeksprocedure en de uiteindelijke beoordeling door de Europese Commissie.
Reacties
Er zijn nog geen goedgekeurde reacties.