WASHINGTON – Na de politieke kritiek op defensieminister Pete Hegseth ligt nu ook de Amerikaanse gezondheidsminister Robert F. Kennedy jr. zwaar onder vuur. De Verenigde Staten kampen met de grootste mazelenuitbraak in 35 jaar en dreigen hun internationale status als land waar mazelen zijn geëlimineerd kwijt te raken. Voor Kennedy, die al jarenlang omstreden uitspraken doet over vaccinaties, komt de gezondheidscrisis op een bijzonder gevoelig moment. De Democraten willen hem ter verantwoording roepen en sluiten een afzettingsprocedure niet uit.
Volgens de meest recente cijfers van de Amerikaanse gezondheidsdienst CDC zijn dit jaar al 5.182 bevestigde mazelenbesmettingen geregistreerd. Daarmee ligt het aantal ruim twee keer zo hoog als over heel 2025, toen 2.289 besmettingen werden vastgesteld. Van de patiënten moest ongeveer elf procent worden opgenomen in het ziekenhuis. Bij 96 procent van de besmettingen ging het om mensen die niet waren gevaccineerd of van wie de vaccinatiestatus onbekend was.
De cijfers onderstrepen de ernst van de situatie. In verschillende Amerikaanse staten verspreidt het virus zich onder bevolkingsgroepen waar de vaccinatiegraad de afgelopen jaren is gedaald. Vooral kinderen lopen risico op ernstige complicaties. Staatsgezondheidsdiensten hebben bovendien meerdere sterfgevallen gemeld die verband houden met mazelen, al wijkt het officiële landelijke sterftecijfer van de CDC af door verschillen in registratie.
Verenigde Staten dreigen belangrijke gezondheidsstatus te verliezen
De komende dagen worden cruciaal voor de Amerikaanse gezondheidsautoriteiten. Van 10 tot en met 13 november komt een onafhankelijke commissie van de Pan-Amerikaanse Gezondheidsorganisatie PAHO bijeen om te beoordelen of onder meer de Verenigde Staten nog voldoen aan de voorwaarden voor eliminatie van mazelen.
Amerika kreeg die status in 2000, nadat de voortdurende binnenlandse verspreiding van het virus was gestopt. Dat betekende niet dat mazelen volledig waren verdwenen, maar dat nieuwe besmettingen niet langer leidden tot langdurige, ononderbroken verspreiding binnen het land.
Wanneer deskundigen vaststellen dat dezelfde besmettingsketen minstens twaalf maanden heeft voortgeduurd, kan die status worden ingetrokken. Voor de Verenigde Staten zou dat een belangrijke terugslag betekenen na ruim een kwart eeuw van vooruitgang op het gebied van infectieziektebestrijding.
Voor Kennedy is de beoordeling politiek bijzonder gevoelig. De minister heeft herhaaldelijk verklaard dat de Amerikaanse aanpak van mazelen beter is dan die van andere landen, maar die uitspraken worden tegengesproken door onafhankelijke deskundigen en vergelijkingen van besmettingscijfers.
Vaccinatiebeleid Kennedy opnieuw ter discussie
Kennedy behoort al jaren tot de bekendste critici van het Amerikaanse vaccinatiebeleid. Voordat hij minister werd, leidde hij een organisatie die regelmatig ongefundeerde twijfel verspreidde over de veiligheid en werkzaamheid van vaccins. Ook tijdens zijn ministerschap heeft hij wisselende boodschappen afgegeven over het belang van de BMR-vaccinatie tegen bof, mazelen en rodehond.
Medische deskundigen wijzen erop dat twee doses van het mazelenvaccin ongeveer 97 procent bescherming bieden tegen de ziekte. Voor het voorkomen van grootschalige uitbraken is doorgaans een vaccinatiegraad van ongeveer 95 procent nodig. Volgens de CDC is dat percentage onder Amerikaanse schoolkinderen inmiddels gedaald tot 92,4 procent.
Kennedy verdedigt zijn beleid en stelt dat de Amerikaanse overheid adequaat reageert op de uitbraken. Volgens hem speelt bovendien de internationale verspreiding van mazelen een belangrijke rol. Epidemiologen benadrukken daarentegen dat vooral onvoldoende vaccinatiebescherming ervoor zorgt dat geïmporteerde besmettingen zich langdurig kunnen verspreiden.
Democraten richten pijlen op volgende minister
De politieke druk op Kennedy neemt toe na de tussentijdse congresverkiezingen. Democratische politici bereiden onderzoeken voor naar zijn beleid, de veranderingen binnen de Amerikaanse gezondheidsdiensten en de manier waarop zijn ministerie de mazelenepidemie heeft aangepakt.
Daarmee dreigt Kennedy, na defensieminister Pete Hegseth, een volgend prominent doelwit te worden van politieke onderzoeken naar het kabinet van president Donald Trump. Ook Hegseth ligt onder vuur en wordt geconfronteerd met initiatieven om zijn functioneren en mogelijke afzetting te onderzoeken.
Kennedy heeft daarnaast te maken met eerdere beschuldigingen over verklaringen die hij tegenover het Congres aflegde over zijn bezoek aan Samoa in 2019. Onderzoek van persbureau Associated Press bracht documenten aan het licht die zijn eerdere bewering tegenspreken dat dat bezoek niets met vaccinaties te maken had. Kennedy en zijn ministerie betwisten de kritiek op zijn optreden.
Een afzetting is echter niet vanzelfsprekend. Daarvoor is een formele procedure in het Congres nodig. Bovendien heeft president Trump vooralsnog niet aangekondigd Kennedy te willen vervangen.
Nieuwe politieke test voor Trump
De situatie brengt ook president Trump in een lastige positie. Kennedy werd binnengehaald als een opvallende vertegenwoordiger van de beweging Make America Healthy Again, die pleit voor veranderingen in voeding, gezondheidszorg en het toezicht op de farmaceutische industrie.
Zijn achterban ziet hem als iemand die gevestigde belangen durft aan te pakken. Critici verwijten hem juist dat zijn uitlatingen over vaccins het vertrouwen in bewezen preventieve gezondheidszorg aantasten.
De beslissing over de Amerikaanse mazelenstatus kan de discussie verder aanwakkeren. Het verlies van die status zou niet automatisch betekenen dat Kennedy persoonlijk verantwoordelijk is voor alle besmettingen. De daling van de vaccinatiegraad begon al vóór zijn aantreden, maar als minister draagt hij wel politieke verantwoordelijkheid voor het huidige federale gezondheidsbeleid.
Voorlopig blijft Kennedy aan als gezondheidsminister. De komende beoordeling van de mazelenepidemie en de aangekondigde onderzoeken vanuit het Congres zullen duidelijk maken hoe groot de politieke gevolgen voor hem en de regering-Trump kunnen worden.
Reacties
Er zijn nog geen goedgekeurde reacties.