WASHINGTON – De Verenigde Staten beleven de ernstigste mazelencrisis in tientallen jaren. Sinds begin 2025 zijn meer dan 7.700 mensen besmet geraakt en werden dertien sterfgevallen in verband gebracht met de ziekte. Tegelijkertijd daalt de vaccinatiegraad onder Amerikaanse kinderen in hoog tempo. Uit een uitgebreid onderzoek van persbureau Reuters, dat dinsdag 17 november is gepubliceerd, blijkt dat het beleid van minister van Volksgezondheid Robert F. Kennedy Jr. volgens artsen en voormalige gezondheidsfunctionarissen heeft bijgedragen aan een verdere verslechtering van de situatie. De regering van president Donald Trump bestrijdt die conclusie en wijst erop dat het aantal gevaccineerde kinderen al vóór het aantreden van Kennedy terugliep.
Voor het onderzoek analyseerde Reuters vaccinatiegegevens uit dertien Amerikaanse staten en New York City. Daarnaast spraken journalisten met meer dan zeventig huidige en voormalige medewerkers van gezondheidsdiensten, artsen, deskundigen en ouders. Ook werden interne e-mails en andere overheidsdocumenten onderzocht.
Het beeld dat daaruit naar voren komt, is zorgwekkend. Terwijl mazelen zich verspreiden onder steeds grotere groepen kinderen, hebben verschillende gezondheidsdiensten te maken met personeelstekorten en bezuinigingen. Tegelijkertijd zorgt de houding van Kennedy tegenover vaccinaties volgens deskundigen voor verwarring bij ouders die moeten beslissen of zij hun kinderen laten inenten.
De gevolgen zijn inmiddels zo groot dat de Verenigde Staten volgens bronnen van Reuters hun internationale status als land waar mazelen niet meer voortdurend rondgaan, zijn kwijtgeraakt. Die status hadden de Amerikanen sinds 2000.
Meer dan 7.700 besmettingen en dertien sterfgevallen
De cijfers maken duidelijk hoe ernstig de situatie is geworden. Volgens de Amerikaanse gezondheidsdienst CDC waren op 12 november 2026 al 5.412 bevestigde mazelenbesmettingen geregistreerd. In heel 2025 waren dat er 2.289.
Samen gaat het daarmee om ruim 7.700 besmettingen in minder dan twee jaar. Dat is het hoogste aantal in bijna vier decennia.
Ook het aantal sterfgevallen is gestegen. Gezondheidsdiensten in verschillende staten hebben sinds begin 2025 dertien overlijdens gemeld die verband houden met mazelen.
Opvallend is dat de federale registratie niet volledig overeenkomt met de cijfers van de afzonderlijke staten. De CDC had op 12 november zes sterfgevallen in 2026 geregistreerd, terwijl de gezondheidsdiensten van de staten er tien hadden gemeld.
Volgens Reuters heeft Kennedy zich persoonlijk bemoeid met de discussie over de registratie van sterfgevallen. Hij zou de leiding van de CDC hebben gevraagd twee door Pennsylvania gemelde overlijdens voorlopig niet mee te tellen, in afwachting van nader onderzoek.
De minister trok eerder ook de omstandigheden rond de dood van kinderen in Texas in twijfel. Daarmee ontstond volgens medische deskundigen verwarring over de ernst van een ziekte waarvan de risico's al tientallen jaren wetenschappelijk zijn vastgesteld.
Mazelen is een bijzonder besmettelijke virusziekte. Het virus verspreidt zich via de lucht en kan onder meer hoge koorts, longontsteking, hersenontsteking en blijvende gezondheidsschade veroorzaken. In ernstige gevallen kan de ziekte dodelijk zijn.
Vooral jonge kinderen en mensen met een verzwakt afweersysteem lopen risico.
Vaccinatiegraad onder jonge kinderen daalt sneller
Een van de belangrijkste bevindingen uit het Reuters-onderzoek betreft de daling van de vaccinatiegraad.
De journalisten onderzochten gegevens uit veertien Amerikaanse rechtsgebieden met gezamenlijk ongeveer 74 miljoen inwoners. Daaruit blijkt dat het aandeel jonge kinderen dat de zeven onderzochte aanbevolen vaccinaties had gekregen in 2025 gemiddeld met 1,1 procentpunt afnam.
Dat was de grootste daling in minstens zes jaar en ongeveer tweemaal zo sterk als tijdens het eerste jaar van de coronapandemie.
De verschillen tussen de staten zijn aanzienlijk. In Colorado daalde de onderzochte vaccinatiegraad met 3,6 procentpunt naar 71,4 procent. In New York City ging het om een afname van drie procentpunt naar 61 procent.
Ook in Utah, waar grote mazelenuitbraken plaatsvonden, liep de vaccinatiegraad sterk terug. Het aandeel jonge kinderen dat de zeven onderzochte vaccinaties had gekregen, zakte daar in 2025 met 2,4 procentpunt naar 69,6 procent.
Voor de eerste dosis van het gecombineerde vaccin tegen mazelen, bof en rodehond bedroeg de vaccinatiegraad in Utah 86,6 procent.
Dat ligt ruim onder de ongeveer 95 procent die volgens infectieziektedeskundigen nodig is om een gemeenschap voldoende tegen grootschalige mazelenuitbraken te beschermen.
Landelijk daalde de vaccinatiegraad tegen mazelen onder kinderen die aan de basisschool beginnen van 95,2 procent in het schooljaar 2019-2020 naar 92,4 procent in 2025-2026.
De daling begon dus al voordat Kennedy minister werd. Volgens de onderzoekers is de afname onder jonge kinderen in verschillende onderzochte gebieden sinds zijn aantreden wel versneld.
Kennedy verspreidt twijfel over vaccins
Robert F. Kennedy Jr. staat al jarenlang bekend als een uitgesproken criticus van het Amerikaanse vaccinatiebeleid. Voordat hij minister werd, zette hij regelmatig vraagtekens bij de veiligheid van vaccins en het aantal inentingen dat kinderen krijgen.
Een van zijn bekendste standpunten betreft een mogelijk verband tussen vaccinaties en autisme. Voor een oorzakelijk verband bestaat geen overtuigend wetenschappelijk bewijs. Grote internationale onderzoeken hebben de bewering dat het mazelenvaccin autisme veroorzaakt niet bevestigd.
Kennedy heeft ook gesuggereerd dat het doormaken van mazelen voordelen kan hebben doordat iemand daarna natuurlijke immuniteit ontwikkelt.
Medische deskundigen wijzen erop dat het doormaken van de ziekte inderdaad doorgaans bescherming tegen een volgende besmetting oplevert, maar dat de gezondheidsrisico's van een natuurlijke infectie aanzienlijk groter zijn dan die van vaccinatie.
Twee doses van het gecombineerde MMR-vaccin bieden volgens de CDC ongeveer 97 procent bescherming tegen mazelen.
De tegenstrijdige uitspraken van Kennedy zorgen volgens betrokken artsen voor problemen bij de voorlichting aan ouders. De minister heeft namelijk ook verschillende keren gezegd dat vaccinatie de beste bescherming tegen mazelen biedt.
Dat positieve advies staat tegenover eerdere uitspraken waarin hij de risico's van vaccinaties benadrukte en de ernst van de ziekte relativeerde.
In augustus kondigden Trump en Kennedy bovendien plannen aan om het gecombineerde MMR-vaccin te vervangen door drie afzonderlijke vaccinaties.
Farmaceutische ondernemingen waarschuwen dat een dergelijke verandering jaren kan duren en het bestaande vaccinatieprogramma ingewikkelder kan maken.
Gezondheidsdiensten verliezen personeel door bezuinigingen
Naast het vaccinatiebeleid onderzocht Reuters ook de gevolgen van bezuinigingen bij gezondheidsdiensten.
De regering-Trump schrapte in 2025 ongeveer 11 miljard dollar aan federale subsidies voor gezondheidsprogramma's van staten en lokale overheden. Volgens de regering ging het om middelen die oorspronkelijk waren bestemd voor de bestrijding van corona en niet langer noodzakelijk waren.
Lokale gezondheidsdiensten gebruikten een deel van dat geld echter ook voor andere werkzaamheden, waaronder vaccinatieprogramma's, laboratoriumonderzoek en het opsporen van besmettelijke ziekten.
Van de 44 lokale gezondheidsdiensten die reageerden op vragen van Reuters, meldden er 31 dat zij sinds januari 2025 gezamenlijk 67 miljoen dollar aan federale financiering waren kwijtgeraakt.
Verschillende diensten moesten personeel ontslaan, vacatures onbezet laten of vaccinatieactiviteiten beperken.
In Utah verdwenen volgens het onderzoek meer dan dertig arbeidsplaatsen bij gezondheidsdiensten. Daaronder bevonden zich verpleegkundigen, epidemiologen en andere medewerkers die juist een belangrijke rol spelen bij het bestrijden van infectieziekten.
Volgens betrokken gezondheidsfunctionarissen werd het daardoor moeilijker om besmettingen snel op te sporen en nieuwe uitbraken te voorkomen.
Utah vroeg uiteindelijk geen extra federale hulp
Reuters beschrijft uitvoerig hoe de uitbraak in Utah zich ontwikkelde.
In juni 2025 begonnen besmettingen binnen een religieuze gemeenschap waar vaccinaties al jarenlang op grote weerstand stuiten. Daarna verspreidde de ziekte zich naar andere delen van de staat.
Begin 2026 werden besmettingen vastgesteld bij sportwedstrijden, scholen, kerken en winkels. Ook kinderopvanglocaties en andere openbare gelegenheden kregen te maken met besmettingsrisico's.
De gezondheidsdiensten probeerden de verspreiding te beperken, maar hadden steeds meer moeite om het aantal contacten van besmette personen te onderzoeken.
Uit door Reuters verkregen e-mails blijkt dat gezondheidsfunctionarissen in januari overlegden met de CDC over het inzetten van extra federale deskundigen.
Er werd zelfs een formeel verzoek voorbereid om een speciaal team te laten helpen bij het onderzoeken en bestrijden van de uitbraak.
Dat verzoek werd uiteindelijk niet ingediend.
Volgens de gezondheidsautoriteiten van Utah was dergelijke aanvullende hulp niet nodig. De federale overheid verklaarde dat ondersteuning beschikbaar was geweest wanneer de staat daarom had gevraagd.
De uitbraak bleef ondertussen voortduren. Volgens de cijfers die Reuters gebruikte, waren in Utah inmiddels 725 besmettingen vastgesteld, waarvan bijna 65 procent betrekking had op ongevaccineerde kinderen.
Kinderen betalen de prijs
Achter de cijfers schuilen gezinnen die rechtstreeks met de gevolgen worden geconfronteerd.
Reuters sprak onder meer met de vader van een tiener uit Utah die tijdens een sportevenement besmet raakte. De jongen had als peuter één mazelenvaccinatie gekregen, maar de tweede dosis nooit ontvangen.
Na de besmetting ontwikkelde hij koorts, huiduitslag en ernstige ziekteverschijnselen. Op een bepaald moment was zijn toestand zo slecht dat zijn vader overwoog onmiddellijk medische hulp in te schakelen.
De jongen verloor tijdens zijn ziekte ongeveer negen kilogram en miste drie weken school. Het schooljaar moest hij uiteindelijk online afronden.
Ook een gezin met een baby van vier maanden kwam in aanraking met de uitbraak. Het kind was tijdens een bezoek aan een kinderarts mogelijk blootgesteld aan het virus.
Omdat baby's van die leeftijd normaal gesproken nog te jong zijn voor de reguliere eerste MMR-vaccinatie, kreeg het meisje een behandeling met antistoffen om het risico op ernstige ziekte te verminderen.
Het zijn voorbeelden van de gevolgen die een dalende vaccinatiegraad ook kan hebben voor kinderen die zichzelf nog niet door vaccinatie kunnen beschermen.
Amerika raakt mazelenvrije status kwijt
De toenemende verspreiding heeft inmiddels ook internationale gevolgen.
Volgens Reuters heeft de Pan-Amerikaanse Gezondheidsorganisatie PAHO, die samenwerkt met de Wereldgezondheidsorganisatie WHO, vastgesteld dat de Verenigde Staten niet langer voldoen aan de voorwaarden voor de zogenoemde mazeleneliminatiestatus.
Dat besluit is volgens een anonieme hoge Amerikaanse regeringsfunctionaris afgelopen vrijdag genomen. Een officiële openbare bekendmaking werd op het moment van publicatie nog verwacht.
De Verenigde Staten kregen de status in 2000, nadat langdurige verspreiding van het mazelenvirus binnen het land was beëindigd.
Dat betekende niet dat er nooit meer besmettingen voorkwamen. Reizigers konden het virus nog altijd meenemen uit andere landen, maar dergelijke uitbraken werden doorgaans binnen beperkte tijd gestopt.
Wanneer hetzelfde mazelenvirus langer dan twaalf maanden onafgebroken binnen een land circuleert, kan die status worden ingetrokken.
Voor Amerikaanse deskundigen betekent het verlies een belangrijke terugslag na tientallen jaren investeren in vaccinatieprogramma's en infectieziektebestrijding.
Witte Huis wijst verantwoordelijkheid af
De regering-Trump verwerpt de conclusie dat Kennedy verantwoordelijk is voor de sterke toename van mazelen.
Een woordvoerder van het Amerikaanse ministerie van Volksgezondheid benadrukte tegenover Reuters dat de vaccinatiegraad al jaren daalde voordat Kennedy aantrad.
Volgens het ministerie hebben Kennedy en zijn medewerkers voortdurend aanbevolen om kinderen tegen mazelen te vaccineren. Ook zouden federale deskundigen samenwerken met afzonderlijke staten om besmettingen te bestrijden.
CDC-directeur Erica Schwartz verklaarde dat ongeveer 250 medewerkers betrokken zijn bij de landelijke bestrijding van mazelen. Volgens haar kunnen lokale gezondheidsdiensten en vertrouwde leiders binnen gemeenschappen vaak beter mensen bereiken die twijfelen over vaccinaties dan de federale overheid vanuit Washington.
Het Witte Huis benadrukte daarnaast dat Trump vaccinatie tegen mazelen heeft aanbevolen, maar geen landelijke vaccinatieplicht wil opleggen.
De onderzoekers van Reuters stellen daar tegenover dat de combinatie van afnemende vaccinatiebereidheid, wisselende politieke boodschappen en verminderde middelen voor lokale gezondheidsdiensten het bestrijden van mazelen aanzienlijk moeilijker heeft gemaakt.
Vooral voormalige functionarissen van de CDC waarschuwen dat de gevolgen niet snel verdwijnen. Het herstellen van vertrouwen in vaccinaties en het opnieuw opbouwen van lokale gezondheidsprogramma's kan volgens hen jaren duren.
De ontwikkelingen tonen daarmee een fundamenteel probleem voor de Amerikaanse volksgezondheid: een ziekte die tientallen jaren grotendeels onder controle was, verspreidt zich opnieuw op grote schaal, terwijl er al lange tijd een effectief vaccin beschikbaar is.

