WASHINGTON – De Amerikaanse minister van Volksgezondheid Robert F. Kennedy jr. heeft in de aanloop naar de tussentijdse verkiezingen van 3 november geprobeerd een belangrijke overwinning te boeken voor zijn gezondheidsbeweging Make America Healthy Again (MAHA). Kennedy wilde dat de Amerikaanse overheid voor het eerst officieel zou vastleggen wat onder ultrabewerkt voedsel moet worden verstaan. Het voorstel lag echter al maanden vast bij het Witte Huis, mede door verzet van grote voedingsmiddelenproducenten. Dat meldde Politico op 17 oktober op basis van gesprekken met betrokken regeringsfunctionarissen.

De kwestie legt een fundamenteel meningsverschil binnen de regering van president Donald Trump bloot. Kennedy wil de Amerikaanse voedselvoorziening ingrijpend hervormen en consumenten beter beschermen tegen producten die volgens hem bijdragen aan de groei van chronische aandoeningen. Binnen het Witte Huis bestaat tegelijkertijd bezorgdheid over de economische en juridische gevolgen van strengere regels voor de voedingsindustrie.

Volgens Politico werden de besprekingen over een landelijke definitie van ultrabewerkt voedsel in oktober opnieuw opgestart. Kennedy zou daarover overleg voeren met hoge functionarissen van het Witte Huis. De gesprekken waren politiek gevoelig, omdat zijn achterban al langer klaagde dat de regering-Trump onvoldoende werk maakte van de beloofde hervormingen.

Voedingsindustrie vreest verstrekkende gevolgen

De Amerikaanse overheid beschikt nog altijd niet over één algemeen aanvaarde wettelijke definitie van ultrabewerkt voedsel. Het gaat doorgaans om industrieel vervaardigde producten die meerdere bewerkingsstappen hebben ondergaan en ingrediënten kunnen bevatten die in een gewone keuken nauwelijks worden gebruikt. Denk aan bepaalde kant-en-klaarmaaltijden, snacks, frisdranken en sterk bewerkte ontbijtproducten.

Kennedy ziet een officiële definitie als een noodzakelijke eerste stap om de voedselindustrie beter te kunnen controleren. Op termijn zouden waarschuwingsetiketten op verpakkingen kunnen verschijnen, zodat consumenten duidelijker worden geïnformeerd over de samenstelling van voedingsmiddelen.

Een dergelijke definitie betekent op zichzelf overigens nog geen verbod op producten of een verplicht waarschuwingsetiket. Daarvoor zouden afzonderlijke regels moeten worden opgesteld.

Het Amerikaanse ministerie van Volksgezondheid en het ministerie van Landbouw hadden hun voorstel in augustus al ingediend voor beoordeling door het Witte Huis. De geplande bekendmaking ging echter niet door. Volgens berichtgeving van Politico en Bloomberg oefenden grote voedingsmiddelenproducenten druk uit om publicatie tegen te houden.

Fabrikanten vrezen dat een brede omschrijving ertoe kan leiden dat grote delen van hun assortiment als ultrabewerkt worden aangemerkt. Dat kan gevolgen hebben voor de verkoop, het vertrouwen van consumenten en mogelijke rechtszaken over gezondheidsclaims.

Ook bestaat binnen de voedingssector bezorgdheid dat producten met een vergelijkbare voedingswaarde verschillend worden beoordeeld, afhankelijk van de gebruikte ingrediënten en productiemethoden.

Gezondheidsbeleid zorgt voor verdeeldheid bij Republikeinen

De strijd over voedselbeleid raakt aan de bijzondere positie die Kennedy binnen de Republikeinse regering inneemt. De voormalige onafhankelijke presidentskandidaat schaarde zich in 2024 achter Donald Trump en bracht daarmee een groep kiezers mee die niet vanzelfsprekend tot de Republikeinse achterban behoorde.

Zijn MAHA-beweging richt zich onder meer op gezonder voedsel, minder blootstelling aan bepaalde chemicaliën en een kritische herbeoordeling van het Amerikaanse gezondheidsbeleid. Daarbij neemt Kennedy ook standpunten in over vaccinaties die sterk afwijken van de wetenschappelijke consensus.

De beweging heeft daardoor aanhangers met uiteenlopende politieke achtergronden. Onder hen bevinden zich conservatieve kiezers, onafhankelijken en voormalige Democratische sympathisanten.

Tegelijkertijd behoren landbouwbedrijven, voedselproducenten en chemische ondernemingen traditioneel tot de belangrijke economische achterban van de Republikeinen. Zij vrezen dat Kennedy's plannen kunnen leiden tot hogere productiekosten, nieuwe regelgeving en juridische onzekerheid.

Die belangenstrijd was eerder zichtbaar bij voorstellen om het gebruik van bepaalde bestrijdingsmiddelen terug te dringen. Onder druk van landbouworganisaties koos de regering uiteindelijk voor een terughoudender aanpak dan sommige MAHA-aanhangers hadden verwacht.

Politieke druk nam toe voor verkiezingen

De hernieuwde inspanningen van Kennedy kwamen op een moment waarop de Republikeinen zich voorbereidden op de verkiezingen van 3 november. Binnen de MAHA-beweging groeide de onvrede over het uitblijven van concrete resultaten.

Voor Kennedy was een officiële definitie van ultrabewerkt voedsel een mogelijkheid geweest om te laten zien dat zijn invloed binnen de regering daadwerkelijk tot veranderingen leidde.

Ook voedingsdeskundigen oefenden druk uit. Meer dan tachtig onderzoekers en gezondheidsexperts riepen het Witte Huis in oktober op de voorgestelde definitie alsnog openbaar te maken. Zij wezen erop dat duidelijke begrippen noodzakelijk zijn om wetenschappelijk onderzoek naar voeding en chronische ziekten beter met elkaar te kunnen vergelijken.

Het ministerie van Volksgezondheid ontkende tegenover Politico dat het werk aan de definitie was stilgevallen. Volgens een woordvoerder werkte de regering gewoon verder aan de voorbereiding.

Een definitieve publicatie was in de berichtgeving rond de verkiezingen echter nog niet bevestigd. Daarmee bleef een van Kennedy's belangrijkste beleidsvoornemens onderwerp van discussie tussen gezondheidsexperts, de voedingsindustrie en de regering-Trump.