AMSTERDAM – De strafzaak tegen Tata Steel IJmuiden is vrijdag 20 november begonnen bij de rechtbank in Amsterdam. Het Openbaar Ministerie verdenkt het staalbedrijf ervan opzettelijk schadelijke stoffen in de lucht te hebben gebracht, waardoor mogelijk gevaar voor de gezondheid van omwonenden is ontstaan. Ook zou het bedrijf zijn wettelijke zorgplicht hebben geschonden, installaties onvoldoende hebben onderhouden en bepaalde incidenten niet hebben gemeld. Het omvangrijke strafonderzoek loopt al sinds februari 2022 en omvat onder meer onderzoek naar de kooksgasfabrieken, bedrijfsprocessen en administratieve gegevens. In maart van dit jaar gingen opsporingsambtenaren naar het bedrijf om aanvullende informatie op te eisen.

De zaak vormt een belangrijke nieuwe fase in het jarenlange conflict over de milieuvervuiling rond het staalcomplex in IJmuiden. Het strafrechtelijk onderzoek begon nadat advocaat Bénédicte Ficq namens destijds ruim achthonderd betrokkenen aangifte had gedaan. Zij beschuldigden Tata Steel ervan bewust gevaarlijke stoffen uit te stoten en daarmee de gezondheid van mensen in de omgeving in gevaar te brengen.

Het Openbaar Ministerie besloot op 8 juli 2026 Tata Steel IJmuiden B.V. daadwerkelijk te dagvaarden. Daarmee moet het bedrijf zich voor de strafrechter verantwoorden voor de feiten die justitie na jaren onderzoek voldoende ernstig acht om aan de rechter voor te leggen.

Lees ook · Openbaar MinisterieOM dagvaardt Tata Steel om vermeende milieudelicten

Het OM vervolgt Tata Steel voor vermeende milieudelicten, waaronder schadelijke uitstoot, schending van zorgplicht en niet-gemelde incidenten bij kooksgasfabrieken in IJmuiden.

Onderzoek naar uitstoot en onderhoud van fabrieken

De verdenkingen richten zich vooral op de werking van de kooksgasfabrieken. In deze installaties wordt steenkool onder hoge temperaturen verhit om kooks te produceren, een belangrijke grondstof voor de staalproductie. Bij dit proces kunnen schadelijke stoffen vrijkomen, waardoor het onderhoud en de naleving van milieuregels van groot belang zijn.

Volgens het OM bestaat het vermoeden dat Tata Steel zijn installaties onvoldoende heeft onderhouden en daardoor zijn wettelijke zorgplicht heeft geschonden. Ook wordt onderzocht of het bedrijf zonder de vereiste vergunning handelde en incidenten met zogenoemde rauwe of ongare kooks niet correct heeft gemeld.

De vervolging draait daarmee niet uitsluitend om de vraag hoeveel schadelijke stoffen zijn uitgestoten, maar ook om de vraag of het bedrijf wist dat zijn werkwijze risico's opleverde en desondanks onvoldoende maatregelen nam.

Opsporingsdiensten eisten bedrijfsgegevens op

Op 12 maart 2026 bezochten medewerkers van de Inlichtingen- en Opsporingsdienst van de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT-IOD) en het Openbaar Ministerie het terrein van Tata Steel. Tijdens dat bezoek werd de verstrekking van aanvullende administratieve gegevens gevorderd.

Volgens de officiële verklaring van de ILT verleende Tata Steel medewerking aan deze vordering. De verzamelde gegevens maken deel uit van het verdere strafrechtelijke onderzoek.

De inzet van deze opsporingsbevoegdheid moet worden onderscheiden van het digitaal binnendringen in beveiligde computersystemen. Voor de bewering dat justitie bij Tata Steel computers heeft gehackt om informatie te verkrijgen, is in de beschikbare officiële berichtgeving geen bevestiging gevonden.

Het is daarom niet vastgesteld dat het Openbaar Ministerie of de betrokken opsporingsdiensten zonder medewerking van het bedrijf digitaal toegang hebben verkregen tot computers of servers. Wel staat vast dat justitie administratieve informatie heeft opgeëist en onderzocht.

Het strafonderzoek wordt uitgevoerd door de ILT-IOD, met medewerking van de milieurecherche van de politie en DCMR Milieudienst Rijnmond. Het Functioneel Parket van het Openbaar Ministerie geeft leiding aan het onderzoek.

Ook mogelijke rol van leidinggevenden onderzocht

Naast de strafvervolging van Tata Steel als onderneming loopt nog onderzoek naar de mogelijke betrokkenheid van personen met een leidinggevende functie. Daarbij wordt gekeken of individuele betrokkenen een strafrechtelijke verantwoordelijkheid dragen voor de vermoedelijke overtredingen.

Het Openbaar Ministerie heeft ervoor gekozen de zaak tegen het bedrijf alvast voor de rechter te brengen, terwijl een deel van het onderzoek nog niet is afgerond. Volgens justitie spelen daarbij het langdurige verloop van het onderzoek en het grote maatschappelijke belang van de zaak een rol.

Tata Steel heeft eerder aangegeven medewerking te verlenen aan het strafonderzoek. Het bedrijf betwist dat uit de beschuldigingen zonder meer kan worden geconcludeerd dat het strafbare feiten heeft gepleegd.

Lees ook · GezondheidExpertgroep wil harde gezondheidsafspraken met Tata Steel

Expertgroep Gezondheid IJmond wil dat gezondheid toetsbaar wordt vastgelegd in afspraken met Tata Steel en dat monitoring rond de fabriek snel wordt aangescherpt voor omwonenden.

Rechtszaak begint met voorbereidende zitting

De eerste zitting op vrijdag 20 november is een zogenoemde regiezitting. Dat betekent dat de rechtbank nog niet beslist of Tata Steel schuldig is. De betrokken partijen bespreken vooral welke onderzoeken nog moeten plaatsvinden, welke getuigen eventueel moeten worden gehoord en welke aanvullende informatie nodig is voordat de zaak inhoudelijk behandeld kan worden.

Tata Steel krijgt daarbij de gelegenheid onderzoeksverzoeken in te dienen en zijn standpunten toe te lichten. Het Openbaar Ministerie kan daarop reageren, waarna de rechtbank beslist over het verdere verloop.

De zaak is van groot belang voor omwonenden die al jarenlang bezorgd zijn over de uitstoot van de staalfabriek. Voor hen draait het niet alleen om de naleving van milieuregels, maar vooral om de vraag of de gezondheid van mensen bewust in gevaar is gebracht.

Of Tata Steel daadwerkelijk strafbare feiten heeft gepleegd, moet tijdens de inhoudelijke behandeling blijken. Tot die tijd geldt het bedrijf als verdachte en staat een eventuele strafrechtelijke verantwoordelijkheid nog niet vast.