SHENZHEN – De Amerikaanse president Donald Trump heeft de Russische president Vladimir Poetin donderdag 19 november tijdens een ontmoeting in China openlijk zijn vriend genoemd. De uitspraak viel bij de begroeting van de Russische leider, kort voordat Trump afzonderlijk met hem sprak en later samen met Poetin en de Chinese president Xi Jinping aan tafel ging. Terwijl Rusland de oorlog tegen Oekraïne voortzet en internationale diplomatieke pogingen om het conflict te beëindigen nog altijd geen doorbraak hebben opgeleverd, benadrukte Trump opnieuw de goede persoonlijke verstandhouding die hij naar eigen zeggen met Poetin onderhoudt.

De ontmoeting vond plaats in Shenzhen, waar de leiders bijeenkwamen in het kader van de top van de Aziatisch-Pacifische Economische Samenwerking (APEC). Toen Trump de ruimte binnenkwam en Poetin zag staan, wees hij lachend in zijn richting en vroeg hij: "Wie is dat?" Vervolgens gaf hij zelf het antwoord: "Dat is mijn vriend." De Amerikaanse president liep daarna naar Poetin toe en schudde hem de hand.

De korte uitwisseling werd vastgelegd op beeld en door verschillende internationale media verspreid. Het was een opvallend ontspannen begroeting tussen de president van de Verenigde Staten en de leider van Rusland, dat sinds februari 2022 een grootschalige oorlog voert tegen buurland Oekraïne.

Trump benadrukt opnieuw persoonlijke band met Poetin

De uitspraak past binnen de manier waarop Trump al jarenlang over zijn relatie met de Russische president spreekt. De Amerikaanse leider benadrukt regelmatig dat goede persoonlijke contacten met andere wereldleiders volgens hem kunnen bijdragen aan onderhandelingen en internationale overeenkomsten, ook wanneer de betrokken landen op politiek of militair gebied lijnrecht tegenover elkaar staan.

Tijdens de bijeenkomst in Shenzhen sprak Trump opnieuw over de mogelijkheden die hij ziet in rechtstreekse gesprekken met Poetin. Volgens de Amerikaanse president kennen beide leiders elkaar al jaren en hebben zij een goede relatie opgebouwd. Hij sprak de verwachting uit dat hun ontmoeting tot positieve ontwikkelingen zou kunnen leiden, al maakte hij niet duidelijk welke concrete afspraken daaruit zouden kunnen voortkomen.

De twee presidenten spraken ongeveer veertig minuten afzonderlijk met elkaar. Het gesprek was vooraf niet aangekondigd en vond plaats voordat de gezamenlijke bijeenkomst met Xi Jinping begon. Volgens Russische functionarissen kwam de oorlog in Oekraïne tijdens het onderhoud aan de orde. Over eventuele afspraken of toezeggingen werd aanvankelijk niets concreets bekendgemaakt.

Het was de eerste persoonlijke ontmoeting tussen Trump en Poetin sinds hun besprekingen in augustus 2025 in Anchorage, Alaska. Die gesprekken moesten destijds bijdragen aan een beëindiging van de oorlog, maar leverden geen wezenlijke doorbraak op.

Vriendschappelijke woorden tegenover voortdurende oorlog

De vriendelijke begroeting staat in contrast met de voortdurende oorlog in Oekraïne, waar Rusland ondanks internationale druk zijn militaire operaties voortzet. De Russische invasie heeft sinds februari 2022 geleid tot grootschalige verwoestingen, omvangrijke vluchtelingenstromen en grote aantallen militaire en burgerslachtoffers.

Voor Oekraïne is de manier waarop Trump met Poetin omgaat politiek gevoelig. Kyiv wil dat Rusland verantwoordelijk wordt gehouden voor de invasie en benadrukt dat onderhandelingen over het beëindigen van de oorlog niet buiten Oekraïne om mogen plaatsvinden. De Oekraïense regering vreest dat gesprekken tussen grote mogendheden over Europese veiligheid kunnen leiden tot afspraken waarbij haar eigen belangen onvoldoende worden meegewogen.

Trump heeft herhaaldelijk aangegeven dat hij de oorlog via onderhandelingen wil beëindigen. Daarbij legt hij sterk de nadruk op directe contacten met zowel Rusland als Oekraïne. Zijn persoonlijke benadering verschilt op onderdelen van de diplomatieke koers die veel Europese regeringen voorstaan, waarbij militaire steun aan Oekraïne, economische sancties tegen Rusland en veiligheidsgaranties een centrale plaats innemen.

Dat Trump Poetin zijn vriend noemt, betekent op zichzelf niet dat Washington formeel afstand neemt van zijn verplichtingen tegenover bondgenoten of van bestaande beleidsafspraken. De uitspraak onderstreept wel de persoonlijke en informele toon waarmee de Amerikaanse president de Russische leider benadert.

Oekraïne waarschuwt voor onderhandelingen zonder Kyiv

De Oekraïense regering heeft voorafgaand aan het overleg in China haar zorgen uitgesproken over de ontmoeting tussen de leiders van de Verenigde Staten, Rusland en China. Volgens de Oekraïense minister van Buitenlandse Zaken Andrii Sybiha zou een rechtstreeks overleg tussen Oekraïne, de Verenigde Staten en Rusland meer kunnen bijdragen aan het beëindigen van de oorlog dan een bijeenkomst waarbij Oekraïne zelf ontbreekt.

Sybiha waarschuwde dat een top tussen Trump, Poetin en Xi de Russische president juist kan aanmoedigen om de oorlog voort te zetten. Oekraïne ziet het risico dat Moskou internationale erkenning en diplomatieke ruimte krijgt zonder wezenlijke concessies te hoeven doen.

Ook Europese landen houden de ontwikkelingen nauwlettend in de gaten. Voor hen staat niet alleen het beëindigen van de oorlog centraal, maar ook de vraag onder welke voorwaarden vrede mogelijk is. Een overeenkomst die Oekraïne onvoldoende bescherming biedt tegen toekomstige Russische aanvallen, zou volgens die benadering weinig bijdragen aan duurzame veiligheid.

Negen Democratische senatoren in de Verenigde Staten riepen Trump voorafgaand aan de top op om tegenover Poetin een stevige positie in te nemen. Zij waarschuwden voor afspraken die de veiligheid van Oekraïne, Europese bondgenoten of de Verenigde Staten zouden kunnen ondermijnen.

Historische bijeenkomst met drie grootmachten

De ontmoeting in Shenzhen kreeg extra betekenis doordat Trump, Poetin en Xi Jinping voor het eerst in deze samenstelling een gezamenlijk overleg hielden. De leiders van drie landen met grote kernwapenarsenalen spraken over internationale veiligheid, energievoorziening en de mogelijkheid om hun onderlinge betrekkingen te verbeteren.

Trump presenteerde het overleg als een historische gelegenheid om rechtstreeks met wereldleiders te spreken over onderwerpen die veel verder reiken dan de belangen van hun afzonderlijke landen. Hij benadrukte dat de Verenigde Staten, Rusland en China een bijzondere verantwoordelijkheid dragen voor internationale stabiliteit.

Een belangrijk onderwerp was de beheersing van kernwapens. Daarnaast kwamen de oorlog in Oekraïne en de spanningen rond Iran aan de orde. De drie landen hebben op verschillende terreinen tegengestelde belangen, maar beschikken tegelijkertijd over aanzienlijke economische en militaire invloed.

Poetin benadrukte tijdens het overleg dat Rusland bereid is te spreken over internationale conflicten, waaronder de oorlog in Oekraïne. Xi riep de drie landen op gezamenlijk bij te dragen aan vrede en stabiliteit. Of deze algemene verklaringen uiteindelijk tot concrete afspraken zullen leiden, moet nog blijken.

Diplomatieke toenadering roept politieke vragen op

De manier waarop Trump Poetin begroette, maakt opnieuw duidelijk hoeveel waarde de Amerikaanse president hecht aan persoonlijke contacten. Waar veel westerse leiders hun publieke uitingen over de Russische president vooral richten op de invasie van Oekraïne en de gevolgen daarvan, kiest Trump geregeld voor een benadering waarin hij de mogelijkheden van samenwerking benadrukt.

Voorstanders van directe diplomatie wijzen erop dat gesprekken tussen tegenstanders noodzakelijk kunnen zijn om oorlogen te beëindigen en afspraken over kernwapens te maken. Critici stellen daar tegenover dat een warme persoonlijke ontvangst van Poetin het risico met zich meebrengt dat Rusland diplomatiek voordeel behaalt zonder zijn militaire optreden te veranderen.

Voor Oekraïne is uiteindelijk vooral van belang of de gesprekken bijdragen aan een beëindiging van de Russische aanvallen en welke garanties het land krijgt voor zijn veiligheid en onafhankelijkheid.

De uitspraak van Trump was kort en werd met een lach uitgesproken, maar viel op een moment waarop de internationale verhoudingen onder grote druk staan. De Amerikaanse president noemt Poetin zijn vriend, terwijl de Russische leider een oorlog voortzet die de veiligheid van Oekraïne en Europa al bijna vijf jaar bepaalt.

Of die persoonlijke verstandhouding daadwerkelijk kan bijdragen aan vrede, zal niet blijken uit de vriendelijke begroeting in Shenzhen, maar uit de concrete resultaten van de onderhandelingen.