DEN HAAG – De diefstal van persoonsgegevens van honderden Europese klanten van de digitale bank Revolut houdt verband met meerdere pogingen tot geweld in Nederland. Ook verschillende Nederlandse rekeninghouders behoren tot de slachtoffers van de datadiefstal, die in september plaatsvond. Sindsdien heeft de politie in zowel Den Haag als Amsterdam verschillende geweldsincidenten weten te voorkomen en meerdere verdachten aangehouden. Onder hen bevinden zich ook verdachten van Franse en Belgische afkomst. Het Openbaar Ministerie heeft een uitgebreid opsporingsonderzoek ingesteld naar de achtergronden van de incidenten en het mogelijke gebruik van de gestolen persoonsgegevens.
Volgens de politie zijn de gegevens in september buitgemaakt door onbevoegde derden. Het gaat om identificerende informatie van honderden Europese klanten van Revolut, waaronder meerdere personen die in Nederland wonen. Welke persoonsgegevens precies zijn gestolen en op welke manier onbevoegden toegang tot deze informatie hebben gekregen, wordt in de bekendmaking niet nader toegelicht. Wel staat vast dat de betrokken bankklanten inmiddels door Revolut zijn benaderd en op de hoogte zijn gebracht van de datadiefstal.
De zaak krijgt een bijzonder ernstig karakter doordat de gestolen informatie volgens de politie niet uitsluitend een risico vormt voor de digitale veiligheid van de slachtoffers. Er zijn ook verbanden vastgesteld met voorbereidingen of pogingen tot fysiek geweld. Daarmee gaat het onderzoek verder dan de gebruikelijke zorgen over identiteitsfraude, oplichting of misbruik van persoonlijke gegevens.
Politie voorkomt geweld in Den Haag en Amsterdam
Na de datadiefstal wist de politie meerdere pogingen tot geweld in Nederland te verijdelen. De incidenten speelden zich af in Den Haag en Amsterdam en zijn volgens de politie te koppelen aan de gestolen klantgegevens van Revolut. Tijdens de verschillende onderzoeken zijn meerdere personen aangehouden, onder wie verdachten met een Franse en Belgische achtergrond.
Over de precieze aard van de voorgenomen geweldsincidenten doet de politie vooralsnog weinig mededelingen. Zo is niet bekendgemaakt hoeveel afzonderlijke incidenten zijn voorkomen, op welke locaties de verdachten precies actief waren en welke vormen van geweld zij mogelijk van plan waren te gebruiken. Ook is niet duidelijk of alle aangehouden personen deel uitmaken van dezelfde criminele organisatie of dat verschillende groepen onafhankelijk van elkaar handelden.
Het feit dat er verdachten uit meerdere landen bij betrokken zijn, maakt de zaak ook internationaal relevant. De politie onderzoekt de incidenten onder gezag van het Openbaar Ministerie, waarbij zowel de politie-eenheid Den Haag als de eenheid Amsterdam betrokken is. Gespecialiseerde rechercheurs richten zich niet alleen op de verijdelde geweldsincidenten zelf, maar ook op de achterliggende omstandigheden en de mogelijke rol van de datadiefstal.
Daarbij moet duidelijk worden hoe de gestolen informatie bij de betrokken verdachten terecht is gekomen en op welke manier deze gegevens mogelijk zijn gebruikt bij het voorbereiden van de incidenten. De politie heeft hierover nog geen nadere onderzoeksresultaten openbaar gemaakt.
Persoonsgegevens kunnen ook fysieke veiligheidsrisico's opleveren
Dat gestolen klantgegevens verband houden met mogelijke geweldsincidenten, onderstreept dat de gevolgen van cybercriminaliteit zich niet altijd beperken tot digitale schade. Identificerende persoonsgegevens kunnen informatie bevatten waarmee iemand herkenbaar of vindbaar wordt. Wanneer dergelijke informatie in verkeerde handen valt, kan dat risico's opleveren die verder gaan dan ongewenste berichten, oplichting of financiële fraude.
In deze zaak hebben politie en Openbaar Ministerie vastgesteld dat de datadiefstal verband houdt met verschillende verijdelde geweldsincidenten. Welke specifieke persoonsgegevens daarbij een rol hebben gespeeld, is niet bekendgemaakt. Evenmin is duidelijk of de slachtoffers rechtstreeks zijn benaderd of bedreigd voordat de politie ingreep.
Het onderzoek moet meer inzicht geven in de manier waarop de informatie mogelijk voor criminele doeleinden is gebruikt. Daarbij is het belangrijk onderscheid te maken tussen de vastgestelde diefstal van persoonsgegevens, de verijdelde geweldsincidenten en de precieze rol van individuele verdachten. Over die laatste onderdelen loopt het strafrechtelijke onderzoek nog.
Revolut en politie nemen beschermingsmaatregelen
Om verdere risico's voor de betrokken rekeninghouders te beperken, werken de politie en Revolut nauw samen. De bank heeft contact opgenomen met alle klanten van wie bekend is dat zij slachtoffer zijn geworden van de datadiefstal. Daarnaast zijn voor deze groep proactieve, vrijwillige online beschermingsmaatregelen getroffen.
Welke technische voorzieningen Revolut precies heeft aangeboden of ingesteld, wordt niet nader toegelicht. Wel maakt de bekendmaking duidelijk dat deze maatregelen specifiek zijn gericht op de bescherming van de getroffen klanten en dat de bank actief betrokken is bij de aanpak van de mogelijke veiligheidsrisico's.
Ook de politie heeft preventieve maatregelen genomen om slachtoffers te beschermen. Over de inhoud daarvan worden geen bijzonderheden bekendgemaakt. Dat is niet ongebruikelijk wanneer veiligheidsmaatregelen betrekking hebben op personen die mogelijk doelwit zijn van criminaliteit. Het openbaar maken van dergelijke voorzieningen zou de bescherming van betrokkenen kunnen bemoeilijken.
Voor zover bekend zijn de getroffen klanten rechtstreeks geïnformeerd. Er wordt niet gemeld dat alle rekeninghouders van Revolut gevaar lopen of dat iedere klant aanvullende beveiligingsmaatregelen moet nemen.
Een woordvoerder van Revolut:
"Wij zijn diep geschokt door de incidenten in Nederland en onze gedachten gaan uit naar de slachtoffers. De veiligheid van de betrokkenen heeft onze absolute prioriteit. Wij werken daarom volledig samen met de Nederlandse politie ter ondersteuning van het lopende strafrechtelijke onderzoek. Omdat dit een actief politieonderzoek betreft, kunnen wij hierover geen verdere details delen."
"Los daarvan geldt dat wij na het betreffende data-incident direct contact hebben opgenomen met - en ondersteuning hebben geboden aan het beperkte aantal getroffen individuen. Ook hebben we het incident gemeld bij de relevante autoriteiten en maatregelen genomen om het probleem op te lossen. De kernsystemen, digitale beveiliging en inloggegevens van Revolut zijn nooit aangetast. Wij verzekeren onze klanten met klem dat er geen enkel blijvend risico bestaat voor de veiligheid van hun rekeningen."
Onderzoek naar georganiseerde cybercriminaliteit
Het Openbaar Ministerie en de politie onderzoeken zowel de geweldsincidenten als de achtergronden van de datadiefstal. Daarvoor is een gespecialiseerd team ingezet dat ervaring heeft met deze vormen van criminaliteit. Het onderzoek wordt uitgevoerd binnen de politie-eenheden Den Haag en Amsterdam.
Een belangrijk onderdeel is het achterhalen van het verband tussen de digitale diefstal en de activiteiten van de aangehouden verdachten. Daarbij gaat het onder meer om de vraag hoe criminelen aan de gegevens zijn gekomen en welke rol die informatie heeft gespeeld bij de voorbereiding van geweld.
Over het aantal verdachten, de mogelijke verdenkingen per persoon en de stand van de strafzaken zijn nog geen volledige gegevens bekendgemaakt. De politie heeft evenmin aangegeven of er nog meer aanhoudingen worden verwacht. Zolang het onderzoek loopt, kan niet worden vastgesteld welke rol iedere verdachte afzonderlijk heeft gespeeld.
Politie en OM waarschuwen voor digitale aanvallen
Naar aanleiding van de zaak benadrukken politie en Openbaar Ministerie dat geavanceerde cyberaanvallen en zogenoemde social engineering steeds vaker voorkomen in uiteenlopende sectoren. Bij social engineering proberen criminelen mensen met misleidende berichten, telefoongesprekken of andere vormen van manipulatie zover te krijgen dat zij vertrouwelijke gegevens prijsgeven of toegang verlenen tot beveiligde systemen.
Organisaties worden daarom opgeroepen alert te blijven op hun digitale beveiliging en voldoende maatregelen te nemen om persoonsgegevens te beschermen. Daarbij gaat het niet alleen om technische beveiliging, maar ook om het herkennen van verdachte verzoeken en het voorkomen dat medewerkers onbedoeld toegang geven aan onbevoegden.
Ook burgers wordt gevraagd waakzaam te zijn. Wie bericht krijgt dat persoonlijke gegevens zijn gestolen, doet er verstandig aan de informatie van de betrokken organisatie zorgvuldig te lezen, verdachte contacten te melden en waar nodig de beveiliging van digitale accounts te verbeteren.
De gebeurtenissen rond Revolut laten zien dat het misbruik van persoonsgegevens volgens de politie ook verband kan houden met ernstige criminaliteit buiten de digitale wereld. Terwijl het onderzoek naar de aangehouden verdachten verdergaat, blijven de politie, het Openbaar Ministerie en de bank samenwerken om de getroffen klanten te beschermen en nieuwe incidenten te voorkomen.



