MEDEMBLIK – Hoewel de jaarwisseling nog bijna twee maanden op zich laat wachten, nemen angstgerelateerde gedragsproblemen bij honden richting het einde van het jaar sterk toe. Uit declaratiegegevens van huisdierenverzekeraar Figo blijkt dat het aantal claims voor dergelijke problemen in december 2025 maar liefst 65 procent hoger lag dan in oktober. Dierenarts Kathryn Mercer waarschuwt dat vuurwerk hierbij een belangrijke rol speelt en adviseert huisdiereigenaren om al in november met de voorbereidingen te beginnen.

De cijfers laten een duidelijk terugkerend patroon zien. Zowel in 2024 als in 2025 lag het aantal claims voor angstgerelateerde gedragsproblemen bij honden in december ongeveer 49 procent hoger dan in november. Volgens Mercer, voormalig klinisch dierenarts en veterinair analist bij Figo, is het belangrijk om angst niet pas aan te pakken wanneer de eerste harde knallen klinken. Een dier dat eenmaal heeft geleerd dat een knal gevaar betekent, verandert die associatie niet binnen enkele dagen. Rustige training en een goede voorbereiding kunnen volgens haar helpen om de stress tijdens de jaarwisseling te beperken.

Eerste jaarwisseling met landelijk vuurwerkverbod

De komende jaarwisseling van 2026 naar 2027 is de eerste waarbij het landelijke vuurwerkverbod voor consumenten van kracht is. Sinds 1 augustus mogen consumenten geen vuurwerk uit de categorieën F2 en F3 meer kopen, bezitten of afsteken. Licht F1-vuurwerk, zoals sterretjes en knalerwten, blijft toegestaan. Ook professionele vuurwerkshows en activiteiten van verenigingen met een gemeentelijke ontheffing kunnen doorgaan.

Hoeveel invloed het verbod heeft op de daadwerkelijke vuurwerkoverlast, moet nog blijken. Volgens Mercer blijft voorbereiding daarom noodzakelijk. Ook wanneer er minder vuurwerk wordt afgestoken, kunnen onverwachte knallen voldoende zijn om angstreacties bij honden en katten uit te lokken.

Dierenbescherming ziet jaarlijks honderden meldingen

De gevolgen van vuurwerk worden ieder jaar zichtbaar bij de Dierenbescherming. Tijdens de jaarwisseling 2025/2026 ontving de Landelijke Meldkamer tussen 31 december en 1 januari 309 meldingen over onder meer vermiste en gewonde dieren. De Dierenambulance moest meer dan 150 keer uitrukken. In december werden daarnaast 35 honden en vier katten als vermist opgegeven nadat zij door vuurwerk waren geschrokken.

Volgens Niels Kalkman, persvoorlichter van de Dierenbescherming, vormen ontsnapte dieren slechts een klein deel van het probleem. Het grootste dierenleed speelt zich volgens hem binnenshuis af, waar duizenden huisdieren ernstige angst ervaren zonder dat daarvan een melding wordt gemaakt.

Dat vuurwerkangst veel voorkomt, blijkt ook uit eerder onderzoek van de Dierenbescherming uit 2018. Daarin gaf 75,2 procent van de katteneigenaren en 64,7 procent van de hondenbezitters aan dat hun huisdier bang was voor vuurwerk.

Angst bij katten wordt minder snel herkend

Opvallend is dat Figo de duidelijke seizoensstijging in angstgerelateerde gedragsproblemen vooral bij honden terugziet. Bij katten ontbreekt een vergelijkbare toename in de declaratiegegevens. Volgens Mercer betekent dit niet dat katten minder gevoelig zijn voor vuurwerk. Hun angstgedrag is vaak moeilijker te herkennen.

Honden laten spanning regelmatig duidelijk zien door te trillen, te blaffen of onrustig door het huis te lopen. Katten reageren vaker door zich terug te trekken, onder meubels te kruipen of langdurig te verstoppen. Eigenaren moeten daarom ook letten op veranderingen in eetgedrag, activiteit en de behoefte aan contact.

Begin in november met voorbereiden

Mercer adviseert huisdiereigenaren om allereerst een veilige, rustige plek in huis te creëren waar harde geluiden zoveel mogelijk worden gedempt. Laat het dier daar ook op gewone dagen aan wennen, zodat de plek vertrouwd voelt voordat de vuurwerkperiode begint.

Daarnaast kan geleidelijke geluidsgewenning helpen. Daarbij worden vuurwerkgeluiden op een zeer laag volume afgespeeld en gekoppeld aan positieve ervaringen, zoals iets lekkers of een spelletje. Het volume mag alleen worden verhoogd wanneer het dier ontspannen blijft. Training mag nooit worden afgedwongen.

Bij ernstige angstverschijnselen, zoals hevig trillen, niet meer willen eten of plassen van angst, adviseert Mercer tijdig contact op te nemen met een dierenarts of gedragstherapeut. Een dierenarts kan beoordelen of aanvullende behandeling of medicatie noodzakelijk is.

Ook oudere dieren kunnen volgens Mercer nog profiteren van training. Dat een hond of kat al jarenlang bang is voor vuurwerk, betekent volgens haar niet dat verbetering onmogelijk is. Juist door nu te beginnen, hebben eigenaren voldoende tijd om samen met hun dierenarts een aanpak te bepalen voordat de eerste harde knallen worden gehoord.