Duitsland wil geheime informatie afschermen voor AfD

BERLIJN, 6 juli 2026 – De Duitse regering onderzoekt of geheime informatie nog kan worden gedeeld met deelstaatregeringen waarin de radicaalrechtse Alternative für Deutschland (AfD) een leidende rol krijgt. Minister van Defensie Boris Pistorius zegt dat de regering intensief bekijkt wie toegang mag krijgen tot vertrouwelijke en staatsgeheime informatie. Volgens de SPD-bewindsman gaat het om de veiligheid van Duitsland.

De kwestie speelt met het oog op de deelstaatverkiezingen in Saksen-Anhalt op 6 september. De AfD hoopt daar een grote overwinning te boeken en mogelijk voor het eerst op deelstaatniveau regeringsverantwoordelijkheid te krijgen. Deelstaten hebben in Duitsland aanzienlijke bevoegdheden, onder meer op het gebied van politie, binnenlandse veiligheid en inlichtingendiensten.

Zorgen over Rusland

Pistorius wees in Duitse media op de houding van de AfD tegenover Rusland. Volgens hem is de nabijheid van de partij tot president Vladimir Poetin “niet te overzien”. Ook zei hij dat de verdenking bestaat dat er geld uit Rusland richting de partij zou gaan. Geheime informatie mag volgens de minister niet in verkeerde handen vallen.

De AfD verzet zich al langer tegen wapenleveringen aan Oekraïne en pleit voor het opheffen van sancties tegen Rusland. Die lijn voedt in Berlijn de zorgen dat gevoelige informatie over defensie, infrastructuur of inlichtingen via een door de AfD geleide deelstaatregering kan weglekken. De Duitse regering bekijkt daarom welke wettelijke mogelijkheden bestaan om de toegang tot zulke informatie te beperken.

AfD groeit in peilingen

De discussie komt op een moment waarop de AfD politiek sterker staat. De partij werd bij de landelijke verkiezingen van februari 2025 tweede met 20,8 procent van de stemmen en geldt sindsdien als grootste oppositiepartij. Volgens AP staat de partij inmiddels in sommige landelijke peilingen bovenaan.

In het oosten van Duitsland is de steun voor de AfD traditioneel het grootst. In Saksen-Anhalt mikt de partij op 40 procent of meer van de stemmen. Als dat lukt, kan de partij proberen alleen te regeren of steun te zoeken bij overlopers uit andere partijen. De gevestigde partijen houden officieel vast aan een zogenoemde Brandmauer, een politieke afgrenzing waarbij samenwerking met de AfD wordt uitgesloten.

Juridische strijd over extremisme

De AfD ligt al langer onder vuur vanwege uitspraken en standpunten over migratie, islam en de Duitse democratische rechtsstaat. De Duitse binnenlandse veiligheidsdienst BfV beschouwt de landelijke AfD momenteel als rechtsextremistisch verdacht. Een eerdere poging om de hele partij als “zeker rechtsextremistisch” te behandelen, is voorlopig door de rechter geblokkeerd. Het hoofdproces daarover loopt nog.

Vijf deelstaatafdelingen van de AfD zijn volgens Tagesschau wel als zeker rechtsextremistisch aangemerkt. Het gaat om Saksen, Thüringen, Saksen-Anhalt, Brandenburg en Nedersaksen. Juist Saksen-Anhalt is nu politiek gevoelig, omdat de AfD daar in september mogelijk de grootste partij wordt.

Veiligheid boven bestuurlijke routine

Voor de Duitse regering draait de kwestie niet alleen om partijpolitiek, maar ook om de vraag hoe de federale staat moet omgaan met vertrouwelijke informatie als een omstreden partij bestuurlijke macht krijgt. In normale omstandigheden wisselen de federale overheid en deelstaten informatie uit over veiligheid, politie, defensie en dreigingen. Een beperking daarvan zou bestuurlijk uitzonderlijk zijn.

Pistorius benadrukt dat de regering verplicht is zorgvuldig te toetsen wie toegang krijgt tot geheime informatie. Daarmee wordt de AfD niet formeel uitgesloten van verkiezingen of bestuur, maar kan een mogelijke regeringsdeelname wel praktische gevolgen krijgen voor de informatiepositie van AfD-ministers.

De AfD wijst beschuldigingen van extremisme en buitenlandse beïnvloeding doorgaans af. De partij stelt dat zij politiek wordt bestreden door gevestigde partijen en veiligheidsdiensten. In Berlijn overheerst echter de vrees dat een door de AfD geleide deelstaatregering een veiligheidsrisico kan vormen, zeker zolang de oorlog in Oekraïne voortduurt en de spanningen met Rusland hoog blijven.