DEN HAAG – Nederland heeft voormalig president van De Nederlandsche Bank (DNB) Klaas Knot officieel voorgedragen als kandidaat voor het presidentschap van de Europese Centrale Bank (ECB). Minister Eelco Heinen van Financiën heeft de Tweede Kamer woensdag 4 november geïnformeerd over de voordracht. De 59-jarige Knot moet de opvolger worden van Christine Lagarde, die op 7 februari 2027 vervroegd vertrekt. Daarmee maakt Nederland opnieuw kans op een van de belangrijkste financiële functies binnen Europa.
Knot wordt al geruime tijd genoemd als mogelijke opvolger van Lagarde. De Nederlandse regering heeft eerder haar vertrouwen in hem uitgesproken. Premier Rob Jetten liet in september weten dat de voormalige DNB-president volgens hem voor veel Europese landen een uitstekende kandidaat zou zijn. Met de officiële voordracht begint nu de volgende fase van de Europese benoemingsprocedure.
Veertien jaar aan het hoofd van De Nederlandsche Bank
Knot was van juli 2011 tot juli 2025 president van De Nederlandsche Bank. In die periode kreeg hij te maken met verschillende economische crises, waaronder de Europese schuldencrisis, de coronapandemie en de uitzonderlijk hoge inflatie na de Russische inval in Oekraïne.
Als DNB-president maakte Knot ook deel uit van de Raad van bestuur van de ECB, waarin de rentebesluiten voor de eurozone worden genomen. Hij ontwikkelde zich tot een invloedrijke bestuurder die veel nadruk legt op prijsstabiliteit en het bestrijden van inflatie.
Aanvankelijk stond hij kritisch tegenover het omvangrijke opkoopbeleid van de ECB onder voormalig president Mario Draghi. Onder Christine Lagarde werd de samenwerking nauwer. Knot speelde daarnaast internationaal een belangrijke rol als voorzitter van de Financial Stability Board, die zich bezighoudt met risico's voor het mondiale financiële stelsel.
Sinds zijn vertrek bij DNB, waar hij werd opgevolgd door Olaf Sleijpen, is Knot actief gebleven in de internationale financiële wereld.
Spanje levert belangrijkste concurrent
De Nederlandse voordracht betekent niet dat Knot automatisch de nieuwe ECB-president wordt. Vooral de Spanjaard Pablo Hernández de Cos geldt als een belangrijke concurrent. Hij was president van de Spaanse centrale bank en staat tegenwoordig aan het hoofd van de Bank for International Settlements (BIS), een internationale organisatie die centrale banken ondersteunt.
Ook de Duitse Bundesbank-president Joachim Nagel wordt genoemd als mogelijke kandidaat.
De Europese landen moeten uiterlijk vrijdag 6 november hun kandidaten indienen. Op maandag 9 november bespreken de ministers van Financiën van de eurolanden de voordrachten. Tijdens die bijeenkomst wordt nog geen definitieve keuze gemaakt.
Voor een benoeming is steun nodig van minimaal zestien van de 21 eurolanden, die samen ten minste 65 procent van de bevolking van de eurozone vertegenwoordigen. Uiteindelijk nemen de Europese regeringsleiders het besluit, nadat ook het Europees Parlement en de ECB zijn geraadpleegd.
Lagarde vertrekt negen maanden eerder
Christine Lagarde kondigde op 29 oktober aan dat zij op 7 februari 2027 haar functie neerlegt. Haar oorspronkelijke termijn zou pas in oktober volgend jaar aflopen.
De Française verklaarde dat zij meer vrijheid wil om zich uit te spreken over maatschappelijke en politieke onderwerpen buiten het monetaire beleid. Volgens internationale media speelt mogelijk ook de wens mee om haar opvolging te regelen voordat in Frankrijk de presidentsverkiezingen plaatsvinden.
De vervroegde wisseling komt op een belangrijk moment voor de Europese economie. De ECB moet de inflatie beheersen, terwijl hoge energieprijzen, internationale handelsspanningen en geopolitieke conflicten de economische vooruitzichten onzeker maken.
Historische kans voor Nederland
Mocht Knot worden benoemd, dan wordt hij de tweede Nederlander aan het hoofd van de Europese Centrale Bank. Wim Duisenberg was van 1998 tot 2003 de eerste president van de ECB en speelde een centrale rol bij de invoering van de euro.
Een benoeming geldt voor acht jaar en kan niet worden verlengd. De nieuwe president krijgt grote invloed op de koers van het Europese monetaire beleid en daarmee indirect op spaarrentes, hypotheekrentes, bedrijfsfinanciering en de economische ontwikkeling in de eurolanden.
Of Nederland na ruim twintig jaar opnieuw een ECB-president mag leveren, wordt de komende weken duidelijk. Vooralsnog behoort Knot tot de belangrijkste kandidaten, maar zijn benoeming is nog niet zeker.
