DEN HAAG - Slimmer gebruik van het bestaande elektriciteitsnet kan de noodzaak voor kostbare uitbreidingen verminderen. Bij nieuwe woonwijken en bedrijventerreinen zouden lokale energieopwekking, batterijopslag en flexibel stroomgebruik daarom vanaf de ontwerpfase moeten worden meegenomen. Nu wordt netcongestie nog te vaak benaderd als een probleem dat vooral met extra kabels en grotere aansluitingen moet worden opgelost.

Netuitbreiding blijft noodzakelijk, maar alleen uitbreiding van de infrastructuur is volgens deze benadering onvoldoende. Door vraag en aanbod lokaal beter op elkaar af te stemmen, kan beschikbare netcapaciteit efficiënter worden benut en kunnen pieken op het elektriciteitsnet worden verminderd.

Zonnestroom direct lokaal gebruiken

Ook bij zonne-energie verschuift de aandacht steeds meer van uitsluitend het aantal zonnepanelen naar de manier waarop de opgewekte elektriciteit wordt gebruikt.

Wanneer grote hoeveelheden zonnestroom op hetzelfde moment aan het net worden teruggeleverd, kunnen bestaande pieken worden versterkt. De meerwaarde neemt toe wanneer opgewekte zonnestroom zoveel mogelijk direct ter plaatse wordt gebruikt.

Dat kan bijvoorbeeld door machines te laten draaien wanneer veel zonne-energie beschikbaar is, elektrische voertuigen op geschikte momenten op te laden of tijdelijke overschotten in batterijen op te slaan.

Daarmee wordt niet alleen gekeken naar hoeveel duurzame elektriciteit wordt geproduceerd, maar ook naar hoeveel daarvan lokaal kan worden benut zonder extra druk op het stroomnet te veroorzaken.

Bedrijfsdaken bieden mogelijkheden

Vooral bedrijfsdaken bieden mogelijkheden om lokale opwek en verbruik beter met elkaar te verbinden. Grote dakoppervlakken kunnen worden voorzien van zonnepanelen, terwijl de opgewekte stroom direct kan worden gebruikt voor bedrijfsprocessen.

Ook parkeerterreinen kunnen onderdeel worden van de energievoorziening. Met zogenoemde solar carports kunnen auto's onder zonnepanelen parkeren terwijl op dezelfde locatie elektriciteit wordt opgewekt.

Die stroom kan vervolgens worden ingezet voor het laden van elektrische voertuigen, bedrijfsactiviteiten of batterijopslag.

Wanneer zonnepanelen, laadpunten en batterijen afzonderlijk van elkaar worden ontworpen, blijft een deel van de mogelijke flexibiliteit volgens deze aanpak onbenut.

Verbruik aanpassen aan beschikbare stroom

Een belangrijk onderdeel van netbewust ontwerpen is flexibel energiegebruik. Daarbij wordt het elektriciteitsverbruik zoveel mogelijk afgestemd op momenten waarop lokaal voldoende stroom beschikbaar is of het netwerk minder zwaar wordt belast.

Niet elk bedrijfsproces hoeft op ieder moment van de dag dezelfde hoeveelheid elektriciteit te gebruiken. Ook laadinstallaties voor elektrische voertuigen kunnen worden aangestuurd zodat auto's niet allemaal tegelijk op maximaal vermogen laden.

Slimme energiesystemen kunnen daarbij automatisch rekening houden met zonneproductie, batterijcapaciteit, stroomverbruik en de beschikbare netcapaciteit.

Duidelijke afspraken nodig

Een dergelijke aanpak vraagt om samenwerking tussen overheden, netbeheerders, projectontwikkelaars en bedrijven.

Bij nieuwe ontwikkelingen moet vooraf duidelijk zijn hoeveel elektriciteit nodig is, wanneer die vraag ontstaat en welk deel lokaal kan worden opgewekt of opgeslagen.

Ook kunnen afspraken nodig zijn over het delen van beschikbare capaciteit. Op bedrijventerreinen kunnen ondernemingen bijvoorbeeld verschillende piekmomenten hebben, waardoor gezamenlijke afspraken mogelijkheden bieden om dezelfde netcapaciteit efficiënter te benutten.

Niet wachten tot aansluiting wordt geweigerd

Lokale oplossingen worden nu regelmatig pas onderzocht wanneer blijkt dat een gewenste aansluiting niet beschikbaar is of uitbreiding lange tijd op zich laat wachten.

Netbewust ontwerpen draait die volgorde om. Energievoorziening wordt daarbij vanaf het begin onderdeel van de ruimtelijke en technische ontwikkeling van een woonwijk, bedrijf of bedrijventerrein.

Daardoor kan vooraf worden bepaald welke combinatie van opwek, opslag, flexibel verbruik en netaansluiting het meest geschikt is.

Netuitbreiding blijft noodzakelijk

Slimmer energiegebruik betekent niet dat uitbreiding van het elektriciteitsnet overbodig wordt. Door elektrificatie en de groei van duurzame energie blijft uitbreiding van infrastructuur noodzakelijk.

Tegelijkertijd kan alleen wachten op nieuwe kabels ertoe leiden dat beschikbare lokale mogelijkheden onvoldoende worden benut.

Door vanaf de eerste plannen rekening te houden met energiegebruik en beschikbare capaciteit kunnen nieuwe projecten minder afhankelijk worden van een steeds grotere netaansluiting.

Netbewust ontwerpen kan daarmee een belangrijk onderdeel worden van nieuwe woningbouw, bedrijventerreinen en andere ruimtelijke ontwikkelingen. Energie wordt dan niet pas aan het einde van een project geregeld, maar vormt vanaf het begin een uitgangspunt van het ontwerp.