MOSKOU – Een in Europa of Canada gestolen auto die via criminele netwerken in Rusland belandt, kan daar binnenkort gewoon een Russisch kenteken krijgen. De Russische Staatsdoema heeft dinsdag 10 november in eerste lezing ingestemd met een wetsvoorstel dat registratie mogelijk maakt van voertuigen die in zogenoemde onvriendelijke landen als gestolen staan geregistreerd. Het voorstel komt voort uit een opdracht van president Vladimir Poetin en roept internationaal forse kritiek op. Volgens tegenstanders dreigt Rusland daarmee een veilige afzetmarkt voor gestolen westerse auto's te creëren.
De voorgestelde wetswijziging betekent een breuk met de huidige Russische wetgeving. Tot nu toe mogen voertuigen die internationaal als gestolen worden gezocht niet officieel worden geregistreerd. De Russische verkeerspolitie moet een kentekenaanvraag weigeren wanneer een auto voorkomt in de internationale opsporingsdatabanken.
Onder de nieuwe regeling krijgt het Russische ministerie van Binnenlandse Zaken de bevoegdheid om daarvan af te wijken. Auto's die bijvoorbeeld in Duitsland, Nederland, Frankrijk, Canada of Oekraïne als gestolen zijn opgegeven, kunnen dan alsnog Russische kentekenplaten en registratiepapieren krijgen.
Het wetsvoorstel is nog niet definitief aangenomen. Na de eerste lezing moeten verdere parlementaire behandelingen volgen voordat de nieuwe regels daadwerkelijk van kracht worden.
Poetin wil eigenaren van gestolen auto's beschermen
De Russische regering verdedigt het voorstel met het argument dat Russische burgers beschermd moeten worden tegen de gevolgen van internationale opsporingsverzoeken uit landen die Moskou als onvriendelijk beschouwt.
Volgens het ministerie van Binnenlandse Zaken reageren westerse autoriteiten sinds de Russische invasie van Oekraïne nauwelijks meer op verzoeken om informatie over gezochte voertuigen. Daardoor zou niet altijd kunnen worden vastgesteld waarom een auto internationaal gesignaleerd staat.
De Russische onderminister van Binnenlandse Zaken Igor Zoebov verklaarde tijdens de parlementaire behandeling dat voertuigen hierdoor soms jarenlang op opslagterreinen blijven staan, zonder dat de Russische eigenaar ermee mag rijden.
Sinds 2022 hebben Russische autoriteiten volgens eigen opgave ruim 1.500 voertuigen aangetroffen waarnaar buitenlandse autoriteiten op zoek waren.
De regering stelt dat het vooral gaat om bescherming van mensen die naar eigen zeggen te goeder trouw een auto hebben gekocht. Maar de nieuwe regeling kan ook worden toegepast op voertuigen die daadwerkelijk in het buitenland zijn gestolen.
Juist dat laatste maakt het voorstel omstreden. Een internationale signalering zou in Rusland niet langer automatisch voldoende zijn om registratie te weigeren.
Duizenden gestolen auto's uit Canada belanden in Rusland
Dat Rusland al een belangrijke bestemming is voor gestolen westerse voertuigen, blijkt uit cijfers van Interpol. Tussen februari 2024 en juli 2026 werden bijna 4.800 in Canada gestolen auto's in Rusland aangetroffen.
Vooral grote terreinwagens, SUV's en pick-uptrucks zijn populair op de Russische markt. Door de internationale sancties en het vertrek van verschillende westerse autofabrikanten zijn veel modellen moeilijker via de gebruikelijke verkoopkanalen verkrijgbaar.
Criminele organisaties spelen daarop in door voertuigen in het buitenland te stelen en via internationale transportroutes naar Rusland te verschepen. Volgens berichtgeving van RTL Nieuws worden bepaalde modellen zelfs op bestelling gestolen.
Een luxe terreinwagen die in Canada ongeveer 100.000 dollar kost, kan in Rusland volgens die berichtgeving soms het dubbele opleveren. Daarmee zijn de financiële belangen voor internationale autodieven aanzienlijk.
Voor Nederland zijn dergelijke aantallen niet vastgesteld. Uit eerder door RTL Nieuws aangehaalde cijfers van het Verzekeringsbureau Voertuigcriminaliteit bleek niet dat in Nederland gestolen auto's in Rusland waren teruggevonden. Het probleem is vooral duidelijk zichtbaar bij voertuigen uit Canada en andere buitenlandse markten.
Gestolen voertuigen via bezet Oekraïens gebied
Een andere zorgwekkende ontwikkeling is de rol van de door Rusland bezette Oekraïense gebieden. Volgens berichtgeving van de Russische krant Izvestia zouden gestolen Europese auto's via deze gebieden naar Rusland worden gebracht.
Daar zouden voertuigen eerst onder soepelere registratievoorwaarden op naam van tussenpersonen worden gezet. Vervolgens kunnen zij naar Russische steden worden vervoerd en opnieuw worden geregistreerd, waardoor hun oorspronkelijke herkomst minder zichtbaar wordt in de Russische administratie.
Deze werkwijze is beschreven op basis van informatie van een anonieme bron en is niet onafhankelijk volledig bevestigd.
De kwestie raakt ook aan voertuigen van Oekraïense eigenaren die tijdens de oorlog zijn achtergelaten, in beslag genomen of meegenomen. De Verenigde Naties hebben eerder gevallen gedocumenteerd waarin Russische militairen en bezettingsautoriteiten voertuigen van burgers en bedrijven in beslag namen.
De voorgestelde wet zou het voor Rusland mogelijk maken dergelijke voertuigen te registreren, ook wanneer Oekraïne ze internationaal als vermist of gestolen heeft opgegeven.
Duitse politie vreest stimulans voor autodiefstal
De Duitse politievakbond GdP heeft scherpe kritiek op het Russische initiatief. Volgens woordvoerder Benjamin Jendro geeft het voorstel een verkeerd signaal aan internationale criminele netwerken.
De vakbond waarschuwt dat het toestaan van Russische registratie de handel in gestolen auto's aantrekkelijker kan maken. Wanneer een gestolen voertuig eenmaal in Rusland is aangekomen en daar een officieel kenteken kan krijgen, wordt het voor criminelen eenvoudiger om een afzetmarkt te vinden.
Daarmee ontstaat volgens critici het risico dat Rusland autodiefstal in westerse landen indirect stimuleert.
Niet iedereen verwacht overigens dat de nieuwe regeling automatisch tot een sterke stijging van het aantal diefstallen leidt. De Duitse verzekeringsbranche heeft aangegeven daarvoor vooralsnog geen overtuigende aanwijzingen te zien.
Gestolen blijft gestolen, ook met Russische kentekenplaten
Tijdens de behandeling in de Staatsdoema ontstond ook discussie over de rechten van de oorspronkelijke eigenaren. Zoebov verklaarde dat een buitenlandse eigenaar zijn voertuig in principe kan terugkrijgen wanneer hij kan aantonen dat het daadwerkelijk van hem is.
De kosten voor het terughalen zouden volgens de onderminister wel voor rekening van die eigenaar komen. Ook zou een auto die onder de nieuwe regeling wordt geregistreerd niet zomaar opnieuw mogen worden verkocht.
Bovendien verdwijnt een internationale opsporingssignalering niet automatisch wanneer Rusland een kenteken afgeeft. Het voertuig kan daardoor buiten Rusland nog altijd worden onderschept en in beslag genomen.
Dat neemt de belangrijkste kritiek niet weg. Het Russische voorstel maakt het mogelijk dat een voertuig dat in een westers land als gestolen staat geregistreerd, binnen Rusland toch legaal aan het verkeer deelneemt.
Daarmee dreigt een opmerkelijke situatie te ontstaan: een auto waarvan de oorspronkelijke eigenaar aangifte van diefstal heeft gedaan, kan aan de andere kant van Europa officiële Russische kentekenplaten krijgen.
De Russische regering noemt dat bescherming van haar burgers. Critici zien er vooral een regeling in die de internationale handel in gestolen voertuigen gemakkelijker kan maken.
Of de nieuwe wet daadwerkelijk tot meer autodiefstallen leidt, zal pas na invoering blijken. De deur naar een grotere Russische afzetmarkt voor internationaal gezochte auto's wordt met het wetsvoorstel in ieder geval nadrukkelijk opengezet.
