DEN HAAG – De dreigende sloop van tientallen seniorenwoningen aan het Batensteinplantsoen in Vianen heeft inmiddels de landelijke politiek bereikt. Tweede Kamerleden Sandra Beckerman (SP) en Habtamu de Hoop (PRO) willen van de minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening weten hoe het mogelijk is dat ongeveer zestig oudere bewoners hun vertrouwde woning dreigen kwijt te raken om plaats te maken voor nieuwbouw. De Kamerleden vragen zich af of de overheid voldoende bescherming biedt aan ouderen die soms al tientallen jaren in dezelfde buurt wonen en op hoge leeftijd opnieuw een woning moeten zoeken.
De schriftelijke Kamervragen zijn donderdag 12 november ingediend naar aanleiding van berichtgeving in het Algemeen Dagblad. Daarin vertellen bewoners van het Batensteinplantsoen over hun zorgen, verdriet en onzekerheid. Verschillende ouderen zijn bang dat zij niet meer kunnen terugkeren wanneer hun woningen worden gesloopt. Voor sommigen was hun huidige woning juist bedoeld als de plek waar zij de rest van hun leven zelfstandig konden blijven wonen.
Woningcorporatie LEKSTEDEwonen wil het gebied herontwikkelen. Volgens de plannen verdwijnen uiteindelijk 59 bestaande sociale huurwoningen voor senioren. Daarvoor in de plaats moet ruimte komen voor ongeveer 196 nieuwe woningen, verdeeld over sociale huur, middenhuur en koopwoningen. Per saldo levert dat 137 extra woningen op.
De gemeente Vijfheerenlanden ziet de herontwikkeling als een mogelijkheid om de woningvoorraad uit te breiden en tegemoet te komen aan de grote vraag naar woningen. Voor de huidige bewoners betekent het plan echter dat zij mogelijk hun huis moeten verlaten, zonder zekerheid dat zij later naar hun vertrouwde woonomgeving kunnen terugkeren.
Waarom slopen als renovatie ook mogelijk is?
Beckerman en De Hoop willen dat de minister duidelijk maakt waarom bestaande sociale huurwoningen moeten verdwijnen wanneer renovatie of nieuwbouw op een andere locatie mogelijk zou kunnen zijn. Volgens de Kamerleden moet sloop pas worden overwogen wanneer overtuigend is aangetoond dat andere oplossingen geen reëel alternatief vormen.
Daarbij verwijzen zij naar het landelijke beleid voor ouderenhuisvesting. In het Convenant Ouderen en Toekomstbestendig Wonen worden juist uitgangspunten vastgelegd om ouderen langer zelfstandig en passend te laten wonen.
De Kamerleden vragen hoe de dreigende verhuizing van tientallen senioren zich tot die uitgangspunten verhoudt. Ook willen zij weten of de bescherming van oudere huurders in de huidige wetgeving voldoende is geregeld.
Een belangrijk punt is het ontbreken van een harde terugkeergarantie. Bewoners vrezen dat zij na een verhuizing niet opnieuw in hun vertrouwde buurt terechtkunnen, terwijl de herontwikkeling meerdere jaren in beslag kan nemen.
De plannen voor het gebied worden volgens de gemeente Vijfheerenlanden gefaseerd uitgevoerd tussen 2027 en 2033. De bestaande seniorenwoningen komen pas in latere fasen aan bod. Voor ouderen op hoge leeftijd kan een dergelijke periode van onzekerheid bijzonder ingrijpend zijn.
Beckerman en De Hoop vragen de minister daarom of het recht van huurders om na sloop en nieuwbouw terug te keren wettelijk beter moet worden beschermd.
Wachttijd van twaalf jaar roept vragen op
Ook de beschikbaarheid van vervangende woningen baart de Kamerleden zorgen. Zij verwijzen naar berichten dat woningzoekenden in de regio mogelijk twaalf jaar moeten wachten op een sociale huurwoning.
De minister moet aangeven of die wachttijd klopt en hoe lang senioren specifiek moeten wachten op een woning die aansluit bij hun leeftijd, gezondheid en persoonlijke omstandigheden.
Daarbij willen Beckerman en De Hoop weten welke extra bescherming mogelijk is voor oudere huurders. Zij noemen onder meer een sociaal plan, ondersteuning bij verhuizing, passende vervangende huisvesting en voorrang bij het vinden van een andere woning.
Volgens de Kamerleden gaat het niet uitsluitend om de vraag of er ergens een vervangend huis beschikbaar is. Ouderen kunnen afhankelijk zijn van voorzieningen in hun directe omgeving, bekende buren en een sociaal netwerk dat in tientallen jaren is opgebouwd.
Die sociale samenhang speelt ook aan het Batensteinplantsoen een belangrijke rol. Bewoners kennen elkaar, helpen elkaar waar nodig en houden een oogje in het zeil. Het verdwijnen van de woningen kan daardoor ook betekenen dat een bestaande gemeenschap uit elkaar valt.
De Kamerleden vragen de minister of deze maatschappelijke waarde structureel wordt meegewogen bij besluiten over sloop en nieuwbouw.
Landelijk onderzoek naar verdwijnen seniorenhofjes
Beckerman en De Hoop willen bovendien weten hoeveel vergelijkbare seniorenhofjes en bestaande ouderenwoningen de komende jaren in Nederland worden gesloopt om plaats te maken voor meer woningen.
Zij vragen de minister deze ontwikkeling landelijk in kaart te brengen. Daarmee willen zij inzicht krijgen in de vraag of bestaande, voor ouderen geschikte woonvormen steeds vaker verdwijnen als gevolg van woningverdichting.
De gemeente Vijfheerenlanden heeft eerder aangegeven de zorgen van bewoners serieus te nemen. Volgens het gemeentebestuur moeten de belangen van de huidige bewoners worden afgewogen tegen de behoefte aan nieuwe woningen voor toekomstige generaties.
Het stedenbouwkundig kader voor de herontwikkeling staat op 12 november op de agenda van de gemeenteraad. Daarmee liggen de uitgangspunten voor de verdere ontwikkeling ter bespreking voor, maar is nog niet ieder onderdeel van het bouwplan definitief vastgesteld.
De Kamervragen richten zich ondertussen op de landelijke verantwoordelijkheid voor de bescherming van oudere huurders. De antwoorden moeten duidelijk maken welke rechten senioren hebben wanneer hun woning wordt gesloopt en of de minister aanleiding ziet om die bescherming uit te breiden.
Opvallend is de laatste vraag van Beckerman en De Hoop. Zij willen van de minister weten of deze bereid is alle vragen te beantwoorden zonder gebruik te maken van kunstmatige intelligentie.
De vragen zijn geregistreerd onder kenmerk 2026Z24949. De minister heeft hierop nog geen antwoord gegeven.
